Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі



Дата20.11.2021
өлшемі21.67 Kb.

Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі

Ғұмарбек Дәукеев атындағы Алматы Энергетика және Байланыс университеті

Коммерциялық емес акционерлік қоғам

«Электротехниканың теориялық негіздері» кафедрасы

«Электротехниканың теориялық негіздері» пәні

Тақырыбы: Кибертерроризм

Мамандығы: Электроэнергетика

Орындаған: Салбек И.

Тобы: ЭЭк 20-10

Тексерген: Орынбекова Дина

____ ___ _____

__ __ «__» _______2021ж

(бағасы) (қолы)

Компьютерлік терроризм (кибертерроризм) — компьютерлік және телекоммуникациялық технологияларды (ең алдымен Интернетті) Террористік мақсаттарда пайдалану.

Терминді 1980 жылдары Қауіпсіздік және барлау институтының аға ғылыми қызметкері (ағылш. Institute for Security and Intelligence) Барри Коллином, ол оны терроризмнің физикалықтан виртуалды әлемге ауысу үрдісі, осы әлемдердің өсіп келе жатқан қиылысуы мен бірігуі контекстінде қолданды [1].

Бұл ұғымның жалпы қабылданған анықтамасы жоқ: көбінесе" кибертерроризм "киберқылмыс, кибер соғыс немесе" қарапайым " терроризм көріністері деп аталады[2]. Бұл термин тым жиі қолданылатындығы және құбылыстың қауіптілігін бұқаралық ақпарат құралдары мен ақпараттық қауіпсіздік құралдарын өндірушілер өздерінің өнімдерін сатуды арттырғысы келетіндігі атап өтілді[3].

Мазмұны

1 анықтамалар

1.1 тар анықтау

1.2 кең анықтама

2 Кибертеррористік акт

3 кибертерроризммен күрес

4 ескертпелер

5 сондай-ақ қараңыз

Анықтамалар

Тар анықтау

Егер "кибертерроризм" ұғымын айқындау кезінде "терроризм" деген жалпы ұғым жағдайындағыдай тәсілді қолданатын болса, онда кибертерроризм актілеріне адамдардың мүлкіне немесе өмірі мен денсаулығына қатер төндіретін не инфрақұрылымдық объектілердің жұмыс істеуін Елеулі бұзуға әкеп соғуы мүмкін компьютерлік жүйелерге (әсіресе Интернет арқылы) жасалған шабуылдарды ғана жатқызуға болады және оларды мемлекеттік емес агенттер жүзеге асырады. Басқа шабуылдар киберқылмыс немесе кибершабуылдың көрінісі ретінде қарастырылуы керек.

Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығы кибертерроризмді "ұлттық инфрақұрылымның сыни объектілерінің (атап айтқанда, энергетикалық, көліктік, үкіметтік) жұмыс істеуін тоқтату үшін немесе үкіметті немесе бейбіт тұрғындарды мәжбүрлеу немесе қорқыту үшін компьютерлік желілік құралдарды пайдалану"деп анықтайды[4].

Уильям Тафойа кибертеррорды "саяси, діни немесе идеологиялық мақсаттарға жету үшін жоғары технологияларды қолдану арқылы қоғамды қорқыту, сондай-ақ инфрақұрылымдық объектілер үшін маңызды деректерді немесе ақпаратты өшіруге немесе алып тастауға әкелетін әрекеттер"деп анықтайды[5].

Катон институтының ақпараттық саясат департаментінің директоры Джим Харпер кибертерроризмнің қауіптілігі асыра көрсетілгенін айтады[6]: адамдарда қорқыныш тудыруы мүмкін компьютерлік шабуылдар, айтарлықтай физикалық зиян келтіруі мүмкін, тіпті өлім, шабуыл технологиялары мен ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің қазіргі жағдайын ескере отырып, екіталай.

Кибертерроризм актілерінің ықтимал қауіптілігі қоғамның, ғалымдар мен үкіметтік ұйымдардың назарында, бірақ мұндай нақты шабуылдарды атау іс жүзінде мүмкін емес.

Кең анықтама

Технолитика институты кибертерроризмді "Компьютерлердің және/немесе телекоммуникациялық желілердің жұмыс істеуін бұзатын іс-әрекеттерді қасақана жасау не әлеуметтік, идеологиялық, діни немесе саяси себептер бойынша зиян келтіру ниетімен немесе жасалған осындай іс-әрекеттерді жасау қатері; сондай-ақ сол себептер бойынша жасалған жеке сипаттағы қатер"ретінде айқындайды[7].

Штаттардың заңнамалық жиналыстарының Ұлттық конференциясы (ағылш. The National Conference of State Legislatures) (экономика және ішкі қауіпсіздік мәселелері бойынша келісілген саясатты әзірлеу үшін құрылған ұйым) кибертерроризмді былайша анықтайды:

Өз мақсаттарына жету үшін террористік топтар мен жалғыз террористердің ақпараттық технологияларды қолдануы. Телекоммуникациялық желілерге, ақпараттық жүйелерге және коммуникациялық инфрақұрылымға қарсы шабуылдарды ұйымдастыру және орындау үшін ақпараттық технологияларды пайдалануды не ақпарат алмасуды, сондай-ақ электр байланысы құралдарын пайдалана отырып төнетін қатерді қамтуы мүмкін. Мысал ретінде Ақпараттық жүйелерді бұзу, вирустарды осал желілерге енгізу, веб-сайт дефейсі, DoS-шабуылдар, электрондық байланыс құралдарымен жеткізілген Террористік қауіптер

Түпнұсқа мәтін (ағылш.) [көрсету]

— Cyberterrorism National Conference of State Legislatures.

Кибертерроризмді жеке тұлғалардың, тәуелсіз топтардың немесе ұйымдардың әрекеттері ғана тани алады. Үкіметтік және өзге де мемлекеттік ұйымдар қабылдайтын кибершабуылдардың кез келген нысаны кибершабуылдың көрінісі болып табылады[8].

Кибертеррористік акт

Кибертеррористік акт (кибертеракт) — компьютерлік және коммуникациялық құралдардың көмегімен жүргізілген, қолданылуы адамдардың өмірі мен денсаулығына тікелей қауіп төндіретін немесе ықтимал қауіп төндіретін, қоғамдық қауіпті салдардың басталуы немесе мақсаты террористердің саяси талаптарына барынша назар аудару болып табылатын материалдық объектілерге елеулі залал келтірген немесе келтіруі мүмкін саяси уәжді акт[9].

Киберкеңістікте кибер операцияны жасаудың әртүрлі тәсілдерін қолдануға болады:

мемлекеттік және әскери құпияларға, банктік және жеке ақпаратқа рұқсатсыз қол жеткізу;

ақпараттық кеңістіктің жекелеген физикалық элементтеріне зиян келтіру, мысалы, электрмен қоректендіру желілерін бұзу, кедергілер жасау, аппараттық құралдарды бұзу үшін арнайы бағдарламаларды пайдалану;

қорғаныс жүйелерін, вирустарды, бағдарламалық бетбелгілерді еңсеру арқылы ақпаратты, бағдарламаларды және техникалық ресурстарды ұрлау немесе жою;

бағдарламалық жасақтама мен ақпаратқа әсер ету;

жабық ақпаратты ашу және жариялау қаупі;

жалған ақпарат, қауесет тарату, террористік ұйымның Күшін көрсету және олардың талаптарын жариялау үшін БАҚ арналарын басып алу;

байланыс желілерін жою немесе белсенді басу, дұрыс емес адрестеу, коммуникация тораптарын шамадан тыс жүктеу;

ақпараттық-психологиялық операциялар жүргізу және т.б. [10].

Кибертерроризммен күрес



Кибертерроризм қаупі әртүрлі мемлекеттерді онымен күресуде ынтымақтасуға мәжбүр етеді. Бұнымен БҰҰ, Еуропа Кеңесі, халықаралық сарапшылар ұйымы, ЭЫДҰ, Интерпол сияқты халықаралық органдар мен ұйымдар айналысады. Барлық осы ұйымдар әртүрлі көпжақты бейресми серіктестіктермен бірге халықаралық күш-жігерді үйлестіруде, жоғары технологиялық қылмыстарға қарсы күресте халықаралық ынтымақтастық орнатуда маңызды рөл атқарады [10].

Достарыңызбен бөлісу:




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
Сабақтың мақсаты
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бағалауға арналған
қызмет стандарты
бекіту туралы
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
жиынтық бағалауға
тоқсанға арналған
Әдістемелік кешені
республикасы білім
бағалау тапсырмалары
арналған жиынтық
арналған тапсырмалар
білім беретін
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
мерзімді жоспар
пәнінен тоқсанға
Қазақстан тарихы
Реферат тақырыбы
Қазақ әдебиеті
Жұмыс бағдарламасы
бағдарламасына сәйкес
болып табылады
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
біліктілік талаптары
оқыту әдістемесі
республикасының білім
әдістемелік ұсыныстар
мамандығына арналған
әкімінің аппараты
туралы анықтама
жалпы білім
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қазақ тілінде
білім берудің
мемлекеттік әкімшілік