Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі


-дәріс Гидробионтардың дамуы өсуі және энергетикасы



бет12/41
Дата20.09.2021
өлшемі491.65 Kb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   41
8-дәріс Гидробионтардың дамуы өсуі және энергетикасы.

1. Гидробионттар өсуі.

2. Өсу процесіне бейімделуі

3. Түрлі факторлардың әсері

Дәріс бойынша тапсырмалар

Лекцияның мәтіні :

1. Гидробионттардың өсуі мен дамуының және энергетикасының жүруін материалистік және биологиялық тұрғыдан түсіндіру.

Түрлердің тіршілік жасауыбиосферада ерекше орын алады. Табиғаттағы заттардың айналымына, Жер бетіндегі энергияның биологиялық трансформациялануына үлкен ықпалын тигізеді.

Бұның барлығы гидробионттардың өсуі мен дамуының арқасында болады. Организмнің өсуіне оның дамуы себепші болады. Ал бұл процесс көбеюді жоғарлатады. Өсуі мен дамуының кезеңдері бірінен кейін бірі жүріп отырады. Неғұрлым ұрпағы көп болсагидробионттардың соғұрлым тірі қалу, түрлерін сақтап қалу мүмкіндіктері жоғары болады.

2. Репродуктивті жетілу келгенге дейін ассимиляция диссимиляциядан басым болады, дене салмағының артуы байқалады. Оны саматикалық өсу деп атаймыз.

Репродуктивтік өсу мен жетілуден кейін саматикалық өсу әлсірей түседі. Жаңа процесс басталады. Оны генеративтік өсу деп атаймыз. Анаболизм мен катаболизмнің жылдамдығын реттей отырып, ағза өзінің шамасына қарай өсуді реттеп отырады.

Өсудің төмендегідей формалары бар:


  1. Гидробионттардың тіке өсуі.

  2. Гидробионттардың салмағына қарай өсуі.

  3. Гидробионттардың ағзасындағы белоктар, майлар және көмірсулардың өсуі.

Өсудің ұзақтылығына қарай:

  1. Тоқтаусыз немесе асилептикалық – бұл өмір бойы жүретін өсуге айтылады.

  2. Соңғы өсу – ағзаның белгілі бір уақытта жетілуіне қарай айтылады.

Өсу кезіндегі кейбір ұлпалардың салмағының салыстырмалы массасының өзгеруін – гетерогендік өсу деп атаймыз. Ал өзгермеген жағдайда гомогендік деп атаймыз.

3. Қалыпты өсу кезінде қоршаған ортаның өзгеруіне, не болмаса ағзадағы физиологиялық процесстердің өзгеруіне байланысты - өсу процесінде үзілістер формасы байқалады. Мысалы: екі жақтаулы молюскалардың өсуіне тәуліктік, жылдық өсу циклдары байқалады. Ол сыртқы қабыршақ қабатының дамуымен байланысты жүреді. Олардың жыныстық жетілуі кезіндеде өсуінің төмендеуі байқалады. Тоқтаусыз өсу ағза өлгенше жүреді.

Бір түрге жататын особьтардың генетикалық өсуінің программасы әртүрлі болып келеді. Ол қоршаған ортаға да байланысты. Өсуге тікелей әсер ететін абиотикалық факторларға: температура, жарық, судың газдық режимі, ерітілген тұздар және гидродинамикасы жатады. Температураның жоғарлауынан гидробионттарда өсу жоғарлайды, соңынан өсу төмендейді.



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   41




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бойынша жиынтық
Сабақ тақырыбы
жиынтық бағалау
ғылым министрлігі
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
тоқсан бойынша
қызмет стандарты
бекіту туралы
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Әдістемелік кешені
Қазақстан республикасы
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың
туралы хабарландыру
жиынтық бағалауға
арналған жиынтық
бағалау тапсырмалары
арналған тапсырмалар
білім беретін
республикасы білім
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
пәнінен тоқсанға
Жұмыс бағдарламасы
арналған әдістемелік
біліктілік талаптары
әкімінің аппараты
Қазақ әдебиеті
туралы анықтама
Мектепке дейінгі
мамандығына арналған
нтізбелік тақырыптық
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
мемлекеттік әкімшілік
болып табылады
оқыту әдістемесі
жалпы конкурс
Реферат тақырыбы
қатысушыларға қойылатын
Қазақстан облысы
әдістемелік ұсыныстар
әдістемелік кешені
тақырыптық жоспар