Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі


– Практикалық сабақтың тақырыптары



бет10/41
Дата20.09.2021
өлшемі491.65 Kb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   41
6 – Практикалық сабақтың тақырыптары

1. Гидробионттардың қоректенуі

2. Ағзадағы су – тұз алмасуы

Практикалық сабақ бойынша тапсырмалар



БОӨЖ тақырыптары

1. Гидробионттардың қоректенуі

2. Ағзадағы су – тұз алмасуы

БАӨЖ бойынша тапсырмалар



БӨЖ тақыоыптары

1. Гидробионттардың қоректенуі

2. Ағзадағы су – тұз алмасуы

БӨЖ бойынша тапсырмалар



7-АПТА

7-дәріс Гидробионтардың тыныс алуы.

1. Гидробионтарды ң газалмасуға адаптациялануы

2. Тыныс беттерінің аэрацялануы

3. Әр түрге жататын гидробионтарда газ алмасуға қарқындылығы.

Дәріс бойынша тапсырмалар

Лекцияның мәтіні :

1. Тыныс алу (дегенде) гидробионтарда аэропты және анаэропты болып бөлінеді. Аэропты тыныс алудың су экожүйесінде орны ерекше. Аэропты тыныс алу суда күрделі, өйткені суда О2 пайдаланылады. В И Верандскийдің айтуы - “гидросферадағы тіршілік үшін күрес - ол О2 үшін күрес”.

Судағы респираторлық жағдайдың күрделенуі гидробионттар бойында морфологиялық, биохимиялық, адаптациялардың пайда болуына әкеледі, ол тыныс алудың интенсивтілігін жоғарылатады.

Газалмасу қарқындылығын реттей отырып, гидробионттар өсуі мен дамуына энергияны үнемдейді. Беттің салыстырмалы салмағының артуы байқалады.



Гидробионттардың газ алмасуға адаптациялануы.

1. гидробионтарда газ алмасудың жоғары болуы - тыныс алу бетінің көлеміне байланысты.

2. Тыныс алуға бейімделуінің тағыда бір айналып, тыныс алу структура сының аэрациясының күшеюіне байланысты.

3. Ағза ішіндегі О2 және СО2 газының қалыпты тасмалдануының адаптайиялануы.

Гидробионттардың тыныс алуы бүкіл дене бетімен не болмаса, арнайы тыныс алу мүшелері арқылы - желбезек, кеңірдек, өкпе арқылы.

Арнайы тыныс алу органы жоқ гидробионттар , денесі арқылы тыныс алады. Олардың дене мүшесі кішкентай болады. МЫС: қарапайымдылар, кенелер, коловраткаларда арнайы тыныс алу мүшенсі болиайды.

Дененің беткі қабатының көлемінің үлкею -оның жалпаюы мен, созылуымен, түрлі өсінділердің пайда болуымен болады.

Мыс: өсімдіктерде гетерофиля ( гидроморфоз) судағы жапырақтардың тілімделгені көрінеді.

Тыныс а лу бетінің даму дәрежесі респираторлық жағдайларға байланысты. Мыс ағынсыз су қоймаларында мекендейтін поденканың личинкаларында желбезектер көлемі үлкен, өзендерде мекен ететіндерге қарағанда.

Кейбір жағдайларгда жануарлар өздері дене формасын өзгерту арқылы тыныс алу аймағын үлкейтеді. Мыс: омегохеттер қолайсыз жағдайды ұзына бойы денесін созады.

Гидра мен актиния оттегінің жетіспеуінен денесін ұзартады. Полиптерде денесін ұзартады.

Активті өмір сүретін формаларда тыныс алу бетінің көлемімен бірге газ алмасу жүретін жабындысының қалыңдығынада байланысты. Желбезектер мен өкпенің жабындысы өте жұқа.

Арнайы тыныс алу мүшесі болмағанда бүкіл дене жабындысы жұқарады.

Кейбір гидробионттар газ алмасуды жоғарылату үшін сыртқы қабатын өткізгіштік қасиетін жоғалтады.



2.Газ алмасу қарқындылығының қоршаған орта жағдайының тәуелділігі

Гидробионттаргдың О2 қабылдауына температура мен О2 әсерін тигізеді. Газ алмасуды ң көлемі судың тұздылығына, ерітілген тұздардың иондық құрамына, РН және басқада абиотикалық факторларға болады.

Температураның көтерілуі газалмасуды жоғарылайды, химияныңкинетика заңына сәикес температураның өзгеруі ферментифтівтік реакцяларды, газ алмасуды жоғарылатады.

Газ алмасудың тем ператураның өзгеруіне тәуелділігі гидробионттарда әр түрлі. Мыс: малюскалар әр түрлі температура жағдайында өмір сүреді.

Теңіз кірпілерінде жасушаларында адаптивтік өзгерістер қыста жоғары жазға қарағанда. Тыныс алудың жылдамдығына судағы ерітілген О2 мөлшері әсер етеді.

Тыныс алуды ң қарқындылығы денеміз белгілі бір уақытта организмнің О2 қабылдау мөлшерін айтамыз. Алмасудың - негізгі , стандарты, активті және жалпы деп бөледі.

Мыс: балықтардың уылдырықтарында болады.

3. Тыныс беттерінің аэриалануы

Гидробионттардың өткеннен жетіспеуіне төзімділігі. Көпдеген гидробионттар - бактериялар, қарапайым дылар оттексіз ортада тіршілік етуге беймделген. Оларды анаэропты топтарға жатқызады. Кейбір көп клеткалы гидробионттар О2 қажет етеді, ал кейбіреулері ұзақ уақыт О2 тіршілік етеді. Оны аноксибиоз дейді.



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   41




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бойынша жиынтық
Сабақ тақырыбы
жиынтық бағалау
ғылым министрлігі
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
тоқсан бойынша
қызмет стандарты
бекіту туралы
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Әдістемелік кешені
Қазақстан республикасы
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың
туралы хабарландыру
жиынтық бағалауға
арналған жиынтық
бағалау тапсырмалары
арналған тапсырмалар
білім беретін
республикасы білім
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
пәнінен тоқсанға
Жұмыс бағдарламасы
арналған әдістемелік
біліктілік талаптары
әкімінің аппараты
Қазақ әдебиеті
туралы анықтама
Мектепке дейінгі
мамандығына арналған
нтізбелік тақырыптық
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
мемлекеттік әкімшілік
болып табылады
оқыту әдістемесі
жалпы конкурс
Реферат тақырыбы
қатысушыларға қойылатын
Қазақстан облысы
әдістемелік ұсыныстар
әдістемелік кешені
тақырыптық жоспар