Қазақ тіл білімінің зерттелу тарихына хронологиялық шолу жасаңыз


Түркі тілдеріне ортақ сөздер туралы пікірлерді салыстырып, өз тұжырымыңызды жасаңыз



бет20/21
Дата20.05.2022
өлшемі53.5 Kb.
#256557
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21
Байланысты:
лексикология ответы 1-30
Әлеуметтану.Манипулятор.Уалхан Г, 4759, 2212, Мулдашева.Полит1, Қазіргі кезеңдегі мәдениет. Мәдениет және ХХ ғасырдағы мәдени оқ-melimde.com, срс лексикология 14 апта, дш. 2 апта, практикалық сабақ , 19 12 апта, 19 13 апта, 1550728943, тарих аралык 29.04.22, Cүлеймен Бақырғани Дариға, Практическое занятие № 2, өзін - өзі тану АБ2
29. Түркі тілдеріне ортақ сөздер туралы пікірлерді салыстырып, өз тұжырымыңызды жасаңыз.
Түркі тілдеріне ортақ сөздерге бір кездегі жалпытүркілік көне лексикадан сақталып калган, осы күнгі түркі тілдерінің бэрінде кездесетін сөздер жатады. Сондықтан олар жалнытүркілік создер деп те аталады. Жалпытүркілік сөздерден түркі тілдерінің туыстыгын, бір тектен шыккапдыгын көреміз. Түркі тілдерінің туыстыгы, сайып келгенде, сол тілдерде сойлейтін халыктардың шыккан тегінің бар екендігіне байланысты. Түркі тектес тілдер бір кездегі конетүркілік ана тілдін диалектілірінен тараган.
Түркі тілдерінде ортак создердің түрлері мынадай:
I .Адамның дене мүшелерінің атаулары: бас, күлак, коз, қас, аяк, бел, арқа, жақ, ерін, тіс, тізе, буын, шаш т.б.
2.Мал атаулары: ат, тай, бие, айгыр. інген, түйе, бүка, өгіз, кой, сиыр, кысырак, бұзау, козы, бота, жылкы т.б.
З.Туыстык атаулар: ата, іні, келін, катын, үл, кыз, күйеу, нагашы, жиен, ер, ага, бажа, балдыз, эке, шеше т.б.
4.Жан-жануар, жзндік атаулары: кочн. іуікі, тиін. арыстап. доцыі. каршыга, шымшык, кырги, каракұс, бөрі, карга, бүкіт, кат, үГірек, ит, кандала, мысык, тышкан, піл. аю, жылан, күрт т.б.
5.Табиги күбылыс атаулары: жел, су, өзен, кол, агаш, тас, ай, күн, жүлдыз, жауын, бүршак, теңіз, жаз, күз т.б.
6.Түр-түсті, сапа-сынды білдірстін агаулар: кызыл, жасыл, кара. жпрсн, торы, кыска. үзын, жана, коне т.б.
7.Сан есімдер: бір, екі, жарым, кырык, мыңт.б.
8.Есімдіктер: мен, сен, ол, біз, канша, неше, ештеңе, түгел, мынау, сонау, барша, түгел, кайсы, калай т.б.
9.Қимыл атаулары: ксл, кет, жүр, кір, көгер, ал, бер, каш, кой т.б.
10.Үстеулер: ерте, кеш, ілгері, жоғары, төмен, кашык, алыс, шалгай, тез, жылдам, бүрын, түнде, жазда, қыста, күзде т.б.
11.Шылау сөздер: немесе, мейлі, дейін, соң, түгіл, таман, үшін, мен, де т.б.
Қазақтың байыргы тел сөздері сөздік кұрамдагы сан жагынап ең мол кабат Баиыргы лексиканың негізінде түркі тілдеріне ортак сөздер жатады. Сондай-ак түрлі сөзжасамлык тәсілдер аркылы жасалган туынды сөздер де жатады Мысалы: малшы, жылкышы. балалык. түндік, панасыз, бакытсыз, ақылдас, астыртын, айбалта, кып-кызыл, абысын-ажын, күм боран, т.т. Сөзжасам тэсілдері аркылы жасалған бұл сөздер казактың ежелден таныс, байыргы создері болып табылады да осы күнгі лексикамыздың дамуына, үздіксіз жетіліп огыруына негіз болады.


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
бағалаудың тапсырмалары
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
Қазақ әдебиеті
нтізбелік тақырыптық
пәнінен тоқсанға
Зертханалық жұмыс
Инклюзивті білім
Әдістемелік кешені
республикасының білім
білім берудің
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
туралы хабарландыру
атындағы жалпы