Ақпаратты компьютерде өрнектеу



бет1/3
Дата11.06.2022
өлшемі26.15 Kb.
#268086
түріПрограмма
  1   2   3
Байланысты:
Ақпаратты компьютерде өрнектеу


Ақпаратты компьютерде өрнектеу
Қарастырылатын сұрақтар:
1. Сандық ақпараттардың көрсетілімі.
2. Символдық ақпараттардың көрсетілімі.
3. Ерафикалық ақпараттардың көрсетілімі.
4. Дыбыстық ақпараттардың көрсетілімі.
Компьютер - акпараттармен жүмыс жасауға арналған эмбебап,
программалық-басқарылатын автоматты қүрылғы. Компьютер
ақпараттық үдерістердің үш негізгі типін: акпараттарды сақтауды,
өңдеуді жэне тасымалдауды жүзеге асырады. Компьютердің жадында
сақталған жэне өңдеуге арналған ақпарат мәліметтер деп аталады.
Білім беру стандарты мен информатика бойынша оқу
бағдарламасында компьютер жадында ақпараттарды беру
қарастырылған. Жалпы білім беретін мектептегі информатика
оқулықтарында бүл тақырып қамтылған.
7-сынып информатикасында «Ақпаратты компьютерде код-
тау» параграфында сандық ақпаратты, бейне мен дыбысты кодтау
мәселелері, А8СІІ коды қарастырылған [3].
Сандық ақпараттарды үсыну. Компьютерлердің жүмыс
жасаған тарихи ақпараттардың ең алғашқы түрі сандар болды.
Алғашқы ЭЕМ-дер тек математикалық есептеулер үшін ғана
қолданылды. Джон фон Нейманның принциптеріне сәйкес ЭЕМ
есептеулерді екілік санау жүйесінде орындайды.
ЭЕМ жадында сандардың қалай берілетінін 16-разрядтық
машинаның мысалымен талқылаймыз. ЭЕМ жадындағы сандар екі
түрлі форматта сақталады: белгіленген нүктесі бар форматта жэне
қүбылмалы нүктесі бар форматта. Бүл нүктелерден біз қазір де жэнеары карай да сандардың бүтін жэне бөлшек бөлімдеріне бөлінетінін
түсінеміз. Белгіленген нүктесі бар форматы жадыда бүтін сандар-
д ь х сақтау үшін қолданылады. Мүндай жағдайда сан жадыдағы бір
машиналық сөздің орнын алады. N бүтін оң санының ішкі берілуін
белгіленген нүктесі бар форматта шығару үшін:
1. N санын екілік санау жүйесіне ауыстыру керек;
2. Алынған нәтижені сол жаққа 0-ден 16 разрядқа дейін
толықтыру керек.
Мысалы, N = 1607ш = 110010001112. Бүл санның машиналық
сөзде ішкі берілуі келесідей болады:
0000 0110 0100 0111
Бүл код қысылған он алтылық формада 0647 түрінде жазылады.
Машиналық сөзде екілік разряд оңнан солға қарай 0-ден 15-ке
дейін нөмірленеді. Ең үлкен 15-ші разряд кез келген оң сандарды
машиналық түрде үсынуда нөлге тең болады. Сондықтан ең үлкен
бүтін сан мүндай формада жазылады:
0111 1111 1111 11112 = 7ҒҒҒ16 = (215- 1) = 3276710.
(-Ы) теріс бүтін санының ішкі үсынылуын жазу үшін
1. N оң санының ішкі берілуін шығару керек;
2. Бүл санның 0-ден 1-ге жэне 1-ден 0-ге ауыстыратын кері ко-
дын алу керек;
3. Алынған санды 1-ге қосу керек.
Осы ережелер бойынша 160710 санының ішкі берілуін
анықтаймыз. 1)0000 0110 0100 0111
2)1111 1001 1011 1000
3)_________________ +1
1111 1001 1011 1001 -нәтиже.
Нәтиженің он алтылық формасы: Ғ9В9.
Теріс бүтін санды үсыну әдісі қосымша код деп аталады. Кез
келген теріс санды үсынуда жоғарғы разряд 1 -ге тең болады. Демек,
ол санның таңбасын көрсеткендіктен ол таңбалы разряд деп аталады.
Теріс сандардың ішкі үсынылуы үшін қосымша кодты колдану
шегеру амалын теріс санды қосу амалына ауыстыруға мүмкіндік
береді:
N - М = N + (-М). Әлбетте, келесі теңдік орындалуы керек: N
+ (-IV) = 0. Жоғарыда алған 1607 жэне -1607 сандары үшін мүндай
қосындыны орындаймыз:
0000 0110 0100 0111 1607
1111 1001 1011 1001 -1607
10000 0000 0000 0000 0
Қорыта келгенде қосындыдан алынған жоғары разрядтағы
бірлік, машина сөзінің разрядтық торлар шекарасынан асып жоғалып
кетеді, ал жадыда нөл қалады.
Екілік таңбалардың жады үяшығының шекарасынан шығуы
толып кету деп аталады. Заттық сандар үшін мүндай жағдайлар
апаттық болып табылады. Процессор оны тауып, жүмысты тоқтатады
(толып кетуді тоқтату). Бірақ бүтін сандарды есептеулерде апаттық
жағдайдағы сияқты толып кету болмайды жэне жүмыс тоқтап
қалмайды.
Екілік 16-разрядтық 1000 0000 0000 0000 = 215 саны «өзіне-өзі
теріс» болып табылады. 1000 0000 0000 0000 215
0111 1111 1111 1111
+1
1000 0000 0000 0000 - 215
Бүл код -215 = -32768 таңбасын үсыну үшін қолданылады. Олай
болса, 16-разрядтық машина сөзінде бүтін сандарды үсыну диапа-
зоны:
-32768<1ч[<32767.
Жалпы жағдайда к-разрядтық машина сөзі үшін диапазон
келесідей болады:
-2к-1<П<2к-1 - 1.
Қүбылмалы нүктесі бар форматы бүтін жэне бөлшек санды
мәндерді үсыну үшін қолданылады. Математикады мүндай сандар-
ды нақты, программалауда - заттық сандар деп атайды.
Қүбылмалы нүктесі бар форматы К. заттық санының үсынылуын
( т ) мантиссаны (р) дэрежелі (п) санау жүйесінің негізіне көбейту
формасында жобалайды:
К=±тхпр.
Мантисса ЭЕМ жадында бүтін сан жэне оның тек мэнді цифр-
дары ғана (нөл бүтін жэне үтір - сақталмайды) болатын сияқты
көрінеді. Олай болса, заттық санды ішкі үсыну есебі бүтін сандардың
жұбы ( т ) мантисса мен (р) ретті үсынумен түйістіріледі.
Информатиканың негізгі курсында заттық сандарды үсыну ту-
ралы сүрақтар терең деңгейде қаралады. Осы тақырыпқа арналған
теориялық материалдар мен тәжірибелік тапсырмалар оқулықта
көрсетілген [9].


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
бағалаудың тапсырмалары
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
Қазақ әдебиеті
нтізбелік тақырыптық
пәнінен тоқсанға
Зертханалық жұмыс
Инклюзивті білім
Әдістемелік кешені
республикасының білім
білім берудің
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
туралы хабарландыру
атындағы жалпы