Аймақтық басқару жалпы басқару саласы ретінде

Loading...


Дата15.09.2020
өлшемі47.53 Kb.
Аймақтық басқару - жалпы басқару саласы ретінде
Мемлекеттегі басқару үрдісін ұйымдастыруға қатысты мәселелер оның территориялық құрылымымен тығыз байланысты, себебі билік органдарынын қызмет етуі мемлекет территориясы бөлінетін территориялық бірліктер шегінде жүзеге асады.

Соңғы уақыттарда мемлекеттер жаңа қалыптасқан талаптарға сай территориялық басқарудың қағидаларын, орны мен мағынасын өзгертуде. Шет ел әдебиеттеріне сүйенетін болсақ, бұл құбылыс 70 жылдардың соңына қарай жақсы дами бастады. Жүргізілетін реформалардың мағынасы, мемлекеттік билікті қайта орталықтандырудың және территорңялық басқару органдарының жауапкершілігін жоғарылатудың, сонымен қатар оларға тиісілі аймақгардың әлеуметтік және экономикалық дамуының қоғамдық басқарылуының негізгі тенденцияларын көрсетеді.

Қалалар, ірі және күрделі әлеуметтік-экономикалық және территориялық құрылыс болғаннан кейін, олар қалалық билік органдарынан көп жұмыс істеуді талап етеді. Олардың бақылауында келесілер болады: инфра құрылым объектілері, әлеуметтік қызмет көрсету орталары, тұрғын үй-коммуналдық және жол шаруашылығы, мемлекеттік білім беру мекемелер полиция (милиция), өрт күзеті, сонымен қатар қоршаған ортанын ластануын, атмосфераның радиологиялық жағдайын және қалдықтарды тастауды бақылап отыру орталары және т.б. Сонымен қоса бұл объектілер басқа да территориялық құрылымдарға тән, оларда басқару органдары әр түрлі амалдардың көп санын шешуге тырысады. Осындай жағдайларда басқару қызметтерінің санының өсуі ғана емес (американдық мамандардың деректеріне сүйенсек XX ғасырдың бірінші жартысында ірі қалаларда ол екі есе өскен), сонымен олардың орындалу қорытындыларына деген жауапкершіліктің жоғарылауына байланысты олардың мағынасы да қиындай түсетіндігі байқалады.

Территориялық басқарудың жаңа мағынасы ойлаудың жаңа деңгейі мен масштабын талап етеді. Стратегиялық жоспарлар мен бағдарламаларды жасау барысында келесідей мамандардың қызметі маңызды, яғни оларға аймақ үшін перспективті, профилді салалар мен кәсіпорындарды анықтайтындар, және осы анықталған саланың өз территориясына қызықтыра ала алатындығы мен аймақтың бәсекелестікке жарамдығын анықтайтын мамандар жатады. Сонымен қатар шектеулі ресурстарды қандай бағыттарға шығындалатынын анықтау керек, ол перспективтік салалардың жоғары санының негізінде аймақтын жақсы қырларын аша түседі. Стратегиялық даму жоспарын жасау және оны әркез түзетіп отырумен байланысты жұмыс өте ауқымды және қиын екендігін осы ретте айта кеткен дұрыс.



Реформалау мәселелерімен оның әлеуметтік ортасын, қызметтегі әлеуметтік стандарттардың қамтылуын, экологиялық нормативтерді тәжірибелік тұрғыдан шешудің ауыртпалылық орталығы нақты осы жергілікті, аймақты деңгейге көшірілген. Реформалау үрдістері мен экономиканың дамуының қаншалықты жоғары болғандығы жалпы мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық өсуіне тікелей қатысты болады. Аймақтық және жергілікті өзін-өзі басқарудың қалыптасуымен, орталықтан басқаруға деген бағытпен, байланысты территориялық шаруашылық қазіргі уақытта өзінің толыққанды дамымағанын көрсетті.
Территориялық басқару жүйесі. «Жергілікті басқару» және «жергілікті өзін-өзі басқару» категориялары

Территориялық басқару жүйесі мынадый түсініктермен ұштасады, яғни «жергілікті басқару», «жергілікті мемлекеттік басқару», «муниципалды менеджмент».

ҚР Конституциясына сәйкес, жергілікті басқару дегеніміз түрғылықгы азаматтардың жергілікті магынасы бар мәселелерді өздігімен шешуге тырысуларын айтады. Жергілікті өзін-өзі басқару жергілікті басқару органдарын ауылдық, қалалық қүрылымдарда, олардың тарихи, табиғи-экономикалық, демографиялық шарттары мен ерекшеліктеріне, сонымен қоса жергілікті дәстүрлерді ескере отыра ғана түрғындармен жүзеге асады.

Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару және өзің-өзі басқару туралы» заңына сәйкес (2001 жылдың 23 қантарынан бастап, 09.02.2009ж. өзгертілді), жергілікті басқару дегеніміз, қоғаммен және міндетті түрде жергілікті өзің-өзі басқару органдары мен маслихаттар арқылы іске асатын қызмет түрі, ол жергілікті мағынаға ие мәселелерді жауапкершілікке жүгініп өздігімен шешуге бағытталған.

Жергілікті өзің-өзі басқару демократияның алғашқы звеноларының бірі бола тұра, билік органдарының халыққа жақындауына жағдай жасайды, жергілікті жағдайлар мен ерекшеліктерге жақсы үйренген басқарудың иілгіштік жүйесін кұрастырады, азаматтардың өзіндік дамуы мен инициативиясының дамуына барынша жағдай жасайды.

Жергіткті өзің-өзі басқарудың 1985 жылғы Еуропалық Хартиясында жергілікті өзін-өзі басқару былай түсіндіріледі, ягни, «жергілікті билік органдарының шынайы қабілеттіліктері мен құқығын, заңға сүйене отыра,

қоғамдық істердің маңызды бөлігін шектейді, және оны басқаруда жергілікті түрғындардың қажеттіліктерін өз жауапкершілігіне алады».

Дәстүрлі демократиясы бар мемлекеттер жергілікті өзің-өзі басқарудың даусыз қадір-қасиеттерін мойындап, оған билік құрылымында ерекше орын бөлген. Тұрғындармен аса тығыз байланысты болатын жергілікті өзің-өзі басқару органдарына локалды сипаттағы жалпы барлық туындағын мәселелерді шешу жүктелген болатын, яғни, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, құрылыс, қызмет ету орталарының дамуы, экология және т.б.

Қазақстандық эксперттердің айтуынша, Қазақстандағы жергілікті өзің- өзі басқарудың құрылуы өте күрделі және көп аспекті үрдіс деп қарастыруға болады, ол құқықтық, қаржылық-экономикалық және ұйымдастырушылық амалдармен байланысқан іс-шаралардың кешенің деңгей-деңгейімен іске асуын талап етеді.

Сонымен, жергілікті өзің-өзі басқару дегеніміз, ол тұрғындар мен жергілікті маңызды мәселелерді өздігімен шешуге үйлескен сол жерлердегі биліктің ұйымдасуын айтады. Жалпы оның мағынасы мынада, жекеленген әр азамат жергілікті биліктін ірге тасы болуға құқылы, ол өз өмірінде жолығатын мәселерді өздігімен шешіп, оның қорытындысына өзі жауап береді.

Азаматтардың тұрғылықты өмір сүретін орындарында басқаруды ұйымдаструдың альтернативтік кестелері бар.

Көптеген елдерде жергілікті ұжымдар мемлекет тарапынан қандай да бір тікелей әсер етуге ұшырайды. Оларда жергілікті өзің-өзі басқару жүйесі тіпті болмайды, немесе, керісінше, мемлекеттік құрылымдармен паралелді тұрде қызмет етіп, олардың бақылауына ұшырайды. Бұл жерде айтылып жатқаны: жергілікті деңгейдегі мемлекеттік басқаруі немесе жергілікті мемлекеттік басқару. Осы жергілікті өзің-өзі басқарудың қарама- қайшылыгы. Дәл осы үлгі жергілікді территориялық бірліктегі орталықтандырылған билік пен жоғарғы территориялық деңгейлі әкімшілікпен басқарылатын басқарушылық қызметті көрсетеді, ал олар жоғары билікпен бекітілетін әкімшілік органдары арқылы өтеді. Жергілікті деңгейдегі мемлекеттік басқаруға қарағанда жергілікті өзің-өзі басқару жергілікті территориялық бірліктегі тұрғындармен іске асады, яғни жергілікті ұжымдармен немесе тандалған органдармен.

«Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» ҚР заңына сәйкес, жергілікті мемлекеттік баскару - бұл белгіленген территорияда мемлекеттік саясатты жұргізу мақсатында жергілікті өкілетті және атқарушы органдармен іске асатын, оны дамытатын, сонымен қатар, сайкес келмейтін территорияның жағдайына жауапкершілікті өз мойнына жүктейтін қызмет түрі.

ҚР Конституциясының 89 бабына еңгізілген түзетулерге байланысты Қазақстанда жергілікті өзін-өзі басқару маслихаттар арқылы жүзеге асырылады.

Осыдан мемлекеттік басқарудан жергілікті өзін-өзі басқаруды қатаң түрде «хабарлаушы тамырлар» қағидасы құрылған болатын, ол жергілікті өзің-өзі басқаруды құқықтандыруға мүмкіндік жасайды.

Ең көп дискуссия тудыратын мәселелердің бірі қоғам мен мемлекетті басқару жүйесіндегі жергілікті өзің-өзі басқарудың өзіндік еркіндігінде болып отыр. Сондықтан, жергілікті өзің-өзі басқару институгы барлық елдерде өз бетінше дамитындығына қарамастан, оның мемлекеттен, мемлекеттік басқару органдарының жүйесінен бөліп алу туралы айту, әсіресе, жаңа қалыптасқан реформалардың бастапқы деңгейінде тиімсіз екені белгілі болады. Негізінен, жергілікті өзің-өзі басқару, тіпті дамыған демократиялық қоғамдарда мемлекеттің тұтас атқарушылық бөлімдерінің қызметін атқарады, және оларға анықталған жүктемелер көлемі бекітілген, сол жүктемелер үшін ол қоғамның алдында ғана емес, мемлекеттің алдында да жауапты болады. Осыдан Президент пен Үкіметтің тұтас атқарушылық бөлімдерге жергілікті өзің-өзі басқару органдарын тіркеуге, әр түрлі деңгейлердегі биліктің қарым-қатынастарындағы қарама-қайшылықтар мен келіспеушіліктерді алып тастауға деген талпыныс түсінікті болады.

Аймақтық басқарудың негізгі түрлері. Жергілікті басқарудың англосаксондық түрі. Жергілікі’ базжуарудың француздық моделі. Аймақтық басқарудың герма щық іүрі



Жергі тгікті баскаііудың көптеген түрлері бар, ол муниципалдық құқьн^ - ч мнің әр түрлі мемлекеттерінде дамуының ерекшеліктерін анық.

%'ігГанияда - классикалық муниципалды үлгілердің отанында - англосакондық деген атқа ие болған жергілікті басқарудың түрі қалыптасқан болатын. Осыған ұқсас муниципалдық жүйе АҚШ-та, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия және т.б. елдерде өз қызметін жүргізе бастады.

Осы жүйенің ерекше бір сипатынын түрі - жергілікті тандаулы органдарды қамтамасыз ететін үкімет өкілінің өкілеттіліктерінің жоқ болуында. Муниципалитеттер оларға парламентаен жүктелген билікті іске асыратын автономдық кұрылым түріпде қарастырылады.

XIX Ұлыбританияда бір сагида бекітілді, ол бойынша муниципалдық органдар оллпга тек заң тура рұқсат берген істерді жүзеге асыра алатьш болғ? муниңипалдық кұқықгың қальштасуындағы британдық

парла іі г лін ашық көрсетіп тұр. Муниципалдық басқарудың құқықтық

базась ..хі және жергілікті статуттармен құрылған болатьга, ал оларды

муниципалдық органдардың өкілеттілігін анықгай отыра, орталықгандырылған билік органдарымен оның қарым-қатынастарт.іның негізінде парламент қабылдайтын болған.

1689 жыл мен 1832 жыл аралығында парламептпен '200-ге жуық осындай актілер қабылданды, ол 1834 жылы кедейлерді қоргау туралы Заңды қабылдау үшін негіз болды, осы заң қазіргі 'аманғы жергілікті басқарудың жүйесін кұруға негіз болған акт болып саналады. Бұл акт төлейтін аппаратпен әркез жұмыс <г істейтін басқарушылық жүйені құрауды қарастыра^т' ал ол өз кезегінде барлық жергілікті биліктің қызметінің негізі болы цы. Муниципалитеттер шенеуниктерді тағайындауға,

кедей ликвидациясымен байланысты әр түрлі іс-шараларды

жүргіз г»уЬілы болады. 1835 жылы муниципалдық корпорациялардың негізгі актісімен Англия мен Уэльстің 178 қаласында құқықтық статус бекітілген болатьга. Осы акт муниципалдық кеңесшілерді таңдауды, отырыстардың жаңғыруын және тагы да басқа жайттарды стшаттады. Осындай және келесі актілердің көмегімен парламентте жүз >кыл ағымында британдық муниципалды органдардың қазіргі заманғы жүйесі құрылган болатын.

Муниципалды қызметті кұқықтық қамтамасыз ету бойынша көпжылдық парламенттік Тқызметтің өзіндік қорытындысы мынадай: ұжымдык ' аттағы^1972 жылғы жергілікті басару Заңы (Англия және Уэль гь '-)73 жылғы жергілікті басқару Заңы (Шотландия). 1985 жылы ¥лыб тн і ірламенті жергілікті басқару туралы Заң қабылдады, ол заң жалпы Іо'.дон мен Англияның жергілікті басқаруына өзгерістер еңгізді. Жергілікті басқаруға қатысты соңгы акт 1988 жылы қабылданды. Олар әр түрлі келісімдер мен келісім шарттарга заңды тұлға ретінде Қітысатын

корпорациялардың муниципалдық органдарынщң қызметін ретттеитін сот прецеденттері мен алдыңғы заңдарының нормаларын өзіне сіңірген болатьш.

Ортақ (қогамдық) парламенттік актілер муниципалитеттің корпорация ретіндегі беделін бекітеді жергілікті органдардың автономиясын қамтамасыз етеді’ ч •‘..:ті әкілегті органдардың жұмысын бақылауды іске асыру бойы ’та > ігттік мекемелер қызметінің құқықтық негіздерін бекітеді. Ортал "нліқ пен муниципалитеттің арасындағы қарым-қатынас іпіег үігез қагидасымен (өз мүмкіндіктерін шегінде әрекет ету) анықталады, яғни ол бойынша муниципалитеттер тек өздеріне заңмен тура бекітілген іс- әрекеттерді ғана жүзеге асыра алады. Кері болған жағдайда жергілікті биліктің актілері қызметтерінен асуға өкілеттіліктерінің жоғарылауына (ііһга үігез) байланысты мүлтіксіз болып саналады, жоне соіпен еш қандай заңдық к\гші жоқ деп саналуы мүмкін.

Жергілікті билік органдарының қызметің құқықтық реттеуде басты рөлді жергілікті және жеко пгрламенттік заңдар атқарады, олар қосымша өкілеттілікт^" мен жет ілдіктерді, сонымен қатар қайта легирацияланған заңна \ ; ■'убординациялык) актілерді бекітеді

өзің-өзі басқарудың англосанкстік жүйесімен қатар шет елдік токегтердің бір қатарында жергілікті басқарудың француздық үлгісіне негізделген муниципалдық жүйе қызмет етеді. Франциядағы өзің- өзі басқаруды ұйымдастырудың ерекше қағидалары XVIII аяғыгда және ХІХғасырдың басында қаланған болатьш, және Англияда құрылған жергілікті өзің-өзі басқаруды ұйымдастырудың негізі болған бастаулардан ерекшеленді.

Францияға жергілікті басқару мен озің-өі басқарудың жоғары орталықгандырылган деңгейі тән болды. Ол орталықтандырылган биліктің әкімшілік бақылау жуйесінің жергілікті органдарда, орталық және жергіліктіл^' ^ің ь арасындағы қатынастардың бюрократиялық субо[ сңііяГ'гДывда дамуында байқалатын. «Қамқорлаушы орталық билік қа ді/ғында әр түрлі атты иелеген құралдардың кең жинағы бар болать мақұлдау, уақытша тоқталу, орын алмастыру, қайта қарау,

пікір, орнынан түсу, тарату және т.б.), бірақ олардың барлығы ортақ мақсатты иеленді, яғни өздеріне жергілікті ұжымдардың қызметінің қатаң бағьгауымен сипатталады.

Қауымдар мен департаменттердің өздігімен қызмет сгуіне, өзінше ұсынуына, күрылуына, жаңа қызметтерді ұпымдастыруына, жобаларды жасау және іске асыруына және тағы да басқа жайттарға байланысты қалыптасқан алдын-ала бақылау «қаруеыздануға» әкелді. Жергілікті басқару жүйесінде үкіметтік биліктің өкілі болатын және жергілікті қызметтің барлық бағыттар^тт' тықтэғак нрефект басты рөлді атқарды. Басқарудың әкімшілік мехат .н .. сындаи маңызды институттың пайда болуы бөлінбейтін ұлт

және гіг ; тдасының 1789 жылғы Көтерілісінен кейінінгі бекітулерден

кейін А .іісн болатьга. Ертеректе басқару жүйесіне тән болған аймақтық алуашүрлілік келесідей жіктелді: яғни департаменттер құрылды, олардың басшылары болып оларға багынышты территорияларды басқаруда кең

көлемде өз бштігін ж\гргізе алатын орталық биліктің өкілдері тағайындалды. Бұл жоғары орталықгандырылган жүйе Францияда 200 жылдай қызмет етті.

1982 жылы жүргізілген жайта орталықтандыру үрдісі территориялық ұжымдардын қызметтерін кеңейте түсті, олардың өз істерін шешуде үлкен еркін~: \ гг-утамасыз етті, және де олардың жергілікті аймақтардағы ортал би ң жеткілікті мықты позицияларын ұстап қалуды қамтамасыз етті. V '•.ыутсіндырылған биліктің жаңа үкіметтік саясатын іске асыру мақсатыгіда 1983 жылы қауымдардың, департамаенттердің, аймақтар мен мемлекеттердің арасындағы құзыреттерді бөлу туралы Заң мен қаржыландыру көздерін бөлу туралы Заңдары қабылданған болаіын. Бұл актілер кейіннен басқа да заңдармен толықтырылды, ол заңдар аймақгардың, жергілікті басқару аппаратының ұйымдастыруиіьілвіқ құрылымының мәселелерін, жергілікті сайлауларды жүргізуде, аймақтар аралық әріптестіктер мен жергілікті тұрғындардың биліктің жергілікті органдарының қызметінде кең қолданылды.

Франтғтядағы жергілікті өзің-өзі басқарудың негізі больш қауьг р саналады, олардың жалпы саны 36 мыңды құрайды. Көп

жағда ір аз көлемді болады: қауымдастықгардың 90% 2000-га жуық

тұрғыі ;рады. Әр қауымдастықтың өз Кеңесі бар, оның құрамына 9 дан 49-ға деиін көлемдегі мүшелер кіреді (кейбір ірі қалалардың аймақгарына басқаша үлгідегі квота қарастырылган). Әр Кеңес өз құрамынян мэрді тандайды, және де сайлаушылардың санына байланысты ден 13 аралығындағы көлемде тұрақты депутаттарды тағайьшдайды. Мэр және депутаттар муниципалитет атты органды құрайды, және сол органда өз өкілеттіліктерінің мерзімі өткенге дейін қызмет етеді. Мэр өз қызметі барысында муниңипалдық кеңестіі; және департаменттегі мемлекеттік өкілдің әкімшілік бақьтлауында болады, сондықтан ол мемлекеттік қызметкеп ^етінде де жэне жергілікті өзің-өзі басқарудың басшысьшың қызм \ і, . інде де бола алады.

департаменті екі бағытты: біріншіден, бұл биліктің “деког. .;ңия” органдары, екіншіден, бұл мемлекеттік басқару жүйесінің қайта орталықгандырылған бірліктері.

Аймақгар Кеңесі орталықтандырылған билік органдарының белгілі бір қызметің атқарса, бақылаудағы территориялардың бірлескен саясатын дамуды іске асыру бойынша орталық және жергілікті бнлік органдарының

қызметінің координациялануына әсер орталықгандырылған басқару жүйесіні і [ аймақгар жатады.
жағдаиларда, қаита бөліктеріне осындай


еткен

<ұрама



Соңгы жылдарда Франция мен Үлыбритания елдерінде ж\гргізілген муниципя1— \* реформалар белгілі бір шамада жергілікті өзің-өзі басқарудың

жүйесінің айырмашылықгарьга әлсіретті, алайда бұл
негізг

айырл

/іашщи


/ ірды толыгымен жоя алмады.

> ...ікті өзің-өзі басқарудың англосаксондық және франциялық моделдерімен өзіңдік муницгшалдық жүйе ретінде, әдетте, ГФР-нің жергілікті өзің-өзі басқару (коммуналдық) жүйесін көрсетіп жатады

ғасырдың басында осы мемлекеттің муниципалдық (коммуналдық) қуқығының дамуыттда маңызды орынды фон Штейн баронының үкіметтік реформалары алды. Жергілікті өзің-өзі басқарудың қүрылыуыныч қүқыктық негізі болып, пруустік қалалар Жарғысы саналды, оны ф -> ч 1808 жылы еңгізген болатын. Ол қауымдық өзің-өзі басқару

жүйе^ >ін болжады: қалалық өкілеттілік органмен қатар ұжымдық

атқар) 'шқ .рган - магистрат қалыптасты. Оны бургомистр басқарды, ал ол өз ке^егінде биліктің үкіметтік органының өкілі болып қатар қызмет ететін болған.

Фон Штейн баронының реформасында бірегейлі түтас ұйымга айналып кеткен үкіметтік органдар мен жергілікті өзің-өзі басқэо/іоргандарының қатар болуының жою идеясы қарастырылған болатын. Жаргыга байланысты жергілікті өзің-өзі басқару органдары тек қана жергілікті істерді шешіп қоймай, мемлекеттің бұйрығына да бағьгауы тиіс еді. Кейіннен осы магистраттар мемлекеттік басқару жүйесіне еңгізілген болатын.

XX г^ырдың басьгнда қауымдардың мемлекеттендіру үрдісі ж\гріп, олар V*г гарапынан қатаң бақылауға альгады, мемлекет олардың қызму > б іуды жүзеге асырды. Бұл республикалық заңнаманың тура әсер е > : .^рытындысы болды, ягни, бір жагынан, коммуналдық ортадагы мемлекеттік органдардың компетенцияларының дамуы болса, екінші жағьгаан, қалалық және ауылдық қауымдастықтарды мемлекеттік мәселелерді орьгадау үрдісіне араластыру болды. Ең алдымен, осындай қарым-қатынастар қаржы аймақгарында пайда болды.

ГФР -дағы жергілікті бштік органдары қазіргі уақытта аудан және қауым рангтерінде аудандар мен қалаларда қалыптасаы. Қазіргі замангы германиялық доктринага сәйкес өзің-озі басқару дегеніміз, мемлекеттік амалдар қоғамдық құқыгы бар заңдық гұлғалармен шешілетін болған. Басқа сөзбен айт^-гтда мемлекет өз қызметінің кейбір бөлігін өзің-өзі басқару оргаг ъъа, қызметіне жүктейді. Сонымен, федерация және жер, мемл<, қарудың жалғыз субъектілері бола алмайды: қауымдастықтар

мен ин:дар оларга артылган өзің-өзі басқару инстетуттарьгаың қызметтерін атқарады, немесе, өз қызметтерінің шегінде мемлекеттік органдардың бұйрыгы бойынша мемлекет тарапынан да қызметтер агқа} ады.

ГФР -да жергілікті бштік органдарына қатысты федераядық заң жоқ: өзің-өзі басқарудың негізін қалаушы бастаулары мен қағидалары Негізгі Заңның 28 бабында келтірілген. ГФР-дагы қа) ьім іастықтардың ахуалдары келесідей сипатталады.

- қауымдастықтар өз жауапкершілігінің шегінде өз территорияларында барлық әкімшілік қызмеперді атқарады, ал егер осы қызметтер басқа басқарудг^- үрылымдарына заңмен жіктелген болса, олар үшін жауап берм

стықтар занда қарама-қайшы келмейтін жаргыга сәйкес өз қызмоі ;. і іеп отырады;

- қауымдастық заңдарга сәйкес, жергілікті деңгейдегі мәселелерді өз жауапкершілігіне алып, өздігімен шешуге құқылы.
Л>'



Қауымдастықтарды құру және қауымдасть қгарды біріктіру мәселелері федералдық жерлерде әр тұрлі шешеледі.

ГФР - да қауымдастықтардың ұйымдасу құрылымының 4 негізгі түрі бар:

а) уагге. оагті: х оуі істерлік;

і • ■: і үс і ік-германиялық;

г; оңтұстік-германиялық.

Муниңипалдық ұйымдастырудың нақты бір спеңификалық касиеттері Италия, Жапонрія сияқты елдерде де байқалады. Басқа да шет елдік мемлекеттерде муниципалдық басқаруды ұйымдастыру жоғарыда айтылған мемлекеттердегі сияқты өзінің негізінде өзің-өзі басқарудың бастауын алады, және де еш айырмашылығы болмайды.

Муниципалдық басқарудың құқьіқгық негізін конституциялық заңдар мен ағымдағы заңнамалардың нормалары құрайды. Осыны ескере отыра, барлық елдепде бірдей жергілікті өзің-өзі басқарудың ахуалдары Негізгі заңға \ ' бекііілмейтінің ескерген жөн. Мысалы, Дания және Норвегия

Конс', лңдія. | ында келесідей түсініктер жоқ, яғни осы мемлекеттерде жергіі, пң-өзі басқарудың мықты дәстүрлері бар болса да, оларды конституциялық деңгейде бекітуді жөн көрген жоқ.

Әдетте жергілікті өзің-өзі басқаруды ұйымдастырудың мәселелері жергілікті басқаруға қатысты арнайы заңдарда, сонымен қатар,^кейбір салалық заңнамалық актілерде бөлшекті түрде регламентгенеді. Сондықтан да бір қатар мемлекеттерде жергілікті басқару туралы тұтас заң қызмет етсе, енді біреулерінде, өзіңдік басқару оргаңдарының жекеленген түрлеріне қатысты заңдар қолданылады. Федсративтік мемлекеттерде (АҚШ, ГФР және т.б.), әдетте, жергілікті озің-өзі басқаруға қатысты арнайы федеративтік заңдары б^тмайды,үм@н, олар федерация субъектілеріне (штаттарга, жерл /і\^ ■? т.о.) жергілікті өзің-өзі бақару мәселелерін заңнамалық түрде

реттеі і "олыққанды кұқықбереді.

і ‘і сн мемлекеттер жергілікті өзің-өзі басқару жүйесінің құрылуының унификациясының жеткілікті жоғары дәрежесін иеленген, сондықтан да олар жергілікті өзің-өзді басқаруға қатысты заңнамаларда да өз көрінісін тауып жатады (Франция, Италия және т.б. мемлекеттерде).

Басқа мемлекеттерде жергілікті өзің-өзі басқаруды ұйымсдастыру оның үлгілерінің көп қырлылыгын көрсетеді. Мысаы, жергілікті өзің-өзі басқаруды ұйымдастыруда АҚШ және ГФР мемлекеттерінде федерация субъектілерінің арасында айрықша айырмашылық бар> Сондай жағдайдағы АҚШ-тагы осы тектес айырмашылықтар бір штаттың шегінде де байқалады. Жергілікті өзің- өзі басқаг- г ұйымсдлстырудың ерекшеліктері қалалық және ауылдық айма і ча (қауымдастықтарда) байқалып жатады. Қалалық өзіңдік басқа^ бұ / імшілік, ауылдық өзіңдік басқарумен салыстырганда әлде қайда, х ан аппарат болып саналады.

Еуропа елдерінің муниципалдық құқығының негізгі көзі болып, жергілікті өзің-өзі басқарудың Еуропалық Хартиясы саналады. ол

л>'


ч


Еуропадағы жергілікті және аймақтык билік органдарының Тұрақгы конферанциясының ұсынылуымеь. Ь) ропа Кеңесінде қабылданып жасалынган болатын. Хартия преамбуладан тұрады, онда Хартияға қол қойған Еуропа Кеңесінің мұшелері-мемлекеттердің мақсаттары келтіріліп қосьрн > ^өлімнен тұрады. Хартияның 1 бөлімі «Жергілікті өзің-өзі басқа ституциялық және заңнамалық негіздері» деп аталды; онда

жерііп озі басқару түсініктері келтірілген, жергілікті өзің-өзі басқару

органдарының қаржыландыру көздері туралы айтылған, жергілікті өзің-өзі басқару органдарының бірігуіне деген құқығы туралы және т.б. айтылған. Хартияның 2 бөлімі Хартияға қол қойған мемлекеттердің өзіне

жүктеген міндеттерін бекітеді; Хартияның қызметі тарайтын өзщ-өзі басқару органдарын айтады. Хартияның III бөлімінде Хартияның қол қойылу тәртібі, ратификациясы, және оның заңдық күшке ену :, сонымен қатар денонсациясы келтірілген болатын.

1993 жылдың 8 желтоқсанында қабылданған «ҚР әкімшілік- территориятгттқ құрылымы туралы» ҚР Заңына сәйкес (2 бап, 2007 жылдың 1 қаңт? гергілген), Қазақстан Республикасының территориясының

респ> ’ттка ык және жергілікті негіздегі оптималдық бастаулардың мемле асқаруларын іске асыруда негізгі екі категорияга бөлінді, ягни

аймақгар мен елді мекендер.

Аймақ - республика тарапынан құрылатын және басқарылатын бірнеше елді мекендер тұратын республика территориясының бір бөлігі.

Аймақ болып республикалық экімші лік- герриториялық

кұрылымдардың негізгі звеньялары болып. облыс, аудан және ауылдық округтер саналады.

Елді мекендер - ол республикайьің жиынтықгы толықтырылған территорияларының бірі яғни ол 50 адамнан аз болмайтын шаруашылық немесе бас*^ да қоғамдық қызметтің қорытьшдысында пайда болган, заң тэртіг тілігі гіркелген, және де жергілікті өкілетті және атқарушылық

орган, лме . қарылатын болған.

Қа іаН Республикасының территориясында орналасқан елді мекендер қалалық және ауылдық болып бөлінеді.







  1. 1995 жылғы Қазақстан Республикасыныг Коңституциясы

  2. 2001 ж. 23 қантар, ҚР «Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін-өзі және мемлекеттік басқару туральі» Заңы, 2009 ж. 09 ақпанында өзгертіліп қосымшаланған

  3. ж. 08 маусым «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік

жосп л есі гуралы» ҚР Президентінің Жарғысы

тивы Главы государства в становлении и формировании моделі , аіегического управления. Сборник выступлений и статей / под общ. ред. А. С. Сагынгали, Б. М. Каиповой. - Алматы :

Издательский дом «Таймас», 2008. -

  1. Румянцева 3. П., Зотов В. Б. Новые реалии территориального управления // Вопросы управления для руководителей органов исполнительной власти. - 2005. - № 5. - Б. 35-38.

  2. Королева-Конопляная Г. И., Салов О. А. Местное самоуправление на

совре' тане (политико-правовой аспект) // Социально-гуманитарные

знани - »06. - № 5. - Б. 146 - 157.

гаііьіпіев А. Г., Иванов В. Н., Мельников С. Б., Патрушев В. И. Основы современного муниципального управления. - М., 2007. - 347 б.

  1. Игнатов В. Г., Рудой В. В. Местное самоуправление. - изд. 3-е, перераб. и доп. -Ростов н/Д. : Феникс, 2005. -480 б.

  2. Европейская Хартия местного самоуправления 19Ң? г.

  3. Учебные программы для развития местного самоуправления в Казахстане. - Алматы : Изд-во «Искандер», 2003.— 129 б.

  4. История муниципального меиеджмента һир://ш§оЬ§сһіпа.ш/

  5. Һйр://\у\у\у.раү1о(1а/.сош/2акоп/?(1ок=00766&а11=а1

  6. 200° ж. 23 маусым ' Казахстанская правда"


Достарыңызбен бөлісу:
Loading...


©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
рсетілетін ызмет
Жалпы ережелер
ызмет стандарты
дістемелік кешені
бекіту туралы
туралы хабарландыру
біліктілік талаптары
кіміні аппараты
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
ойылатын жалпы
мемлекеттік кімшілік
жалпы конкурс
Барлы конкурс
білім беретін
республикасы білім
ызмет регламенті
бойынша жиынты
ткізу туралы
конкурс атысушыларына
біліктілік талаптар
атысушыларына арнал
Республикасы кіметіні
идаларын бекіту
облысы кімдігіні
мемлекеттік ызмет
рсетілетін ызметтер
стандарттарын бекіту
Конкурс ткізу
мемлекеттік мекемесі
дебиеті маманды
Мектепке дейінгі
дістемелік сыныстар
дістемелік материалдар
ауданы кіміні
конкурс туралы
жалпы білім
рметті студент
облысы бойынша
білім беруді
мектепке дейінгі
мыссыз азаматтар
Мемлекеттік кірістер
Конкурс жариялайды
дарламасыны титулды
дістемелік кешен
ызметтер стандарттарын
мелетке толма
разрядты спортшы
аласы кіміні
директоры бдиев

Loading...