Айырша безі. Тимус



бет1/3
Дата11.06.2022
өлшемі1.82 Mb.
#268032
  1   2   3
Байланысты:
Айырша безі
8 – сынып геометрия БЖБ., когнитив, Сис.прогр.обеспечение РК1

Айырша безі.Тимус

СД-207

Ризабекова Перизат


Айырша без (грек, thymus — тимус) —
адам организмдеріндегі иммундық жүйенің
қалыптасуы мен оның қызметінің толық атқарылуын
қамтамасыз ететін без. Айырша без иммундық жүйенің
орталық мүшесіне жатады. Ол көкірек қуысында
орналасқан тақ көкірек бөлігінен және кеңірдектің екі
қапталында жатқан жұп мойын бөлігінен
тұрады. Адам организмдеріндегі жасушалық және
гуморальдық (сұйықтық) иммунитеттердің
қалыптасуында маңызды рөл атқаратын
Т лимфоциттердің түрліше популяцияларын түзу
арқылы айырша без денедегі иммуногендік қызметті
реттеуге қатысады. Ол гуморальды фактор —
тимозинді организмнің ішкі сұйық ортасына
(қан, лимфа, ұлпа сүйығы) бөліп,
шеткі лимфоидты мүшелер — лимфа түйіндері мен
көкбауырдағы лимфоциттердің көбейіп жетіліп, әсерлі
(эффекторлы) клеткаларға айналуын қамтамасыз
етеді. Құрылысы жағынан айырша без лимфоидтыэпителиальды мүшелерге жатады
Айырша бездің жасушалары
2-ге бөлінеді
1)Лимфоид жасуша
2)Торлы жасуша

Тимустың негізгі қызметтері:

Иммундық: Негізгі иммундық өнімдері: Т-лимфоцит; Тэффектор,хел пер;супрессорлары арқылы тікелей иммундық

процестерге қатысады.

Секрециялық: тимустыңэпителиальды жасушаларының негізгі

гормондары:тимозин, тимопоэтин, тимикалық сарысулық фактор

т.б

Жас өткен сайын тимус жастық инволюцияға ұшырап, оның тіні майлы

жасушалармен алмаса бастайды. Бірақ қай жаста болмасын май

тіндері арасында айырша бездің паренхимасы сақталады. Тимикалық

гормондар секрециясы, Т-лимфациттерді өндіру қабілеті жартылай

болса да қызмет атқарады.

Тимустың физиологиялық қызметі әлсіреуіне байланысты:

инфекциялық, аутоиммундық және онкологиялық аурулардың көбі

жасы ұлғайған адамдарда көбірек кездеседі.


Сонымеи айырша без осу үрдісіне қатысады, лимфоцит (Т-лимфоцит) түзілуін үдетіп,
антитән қалыптасуын жеделдетеді. Демек, ол денеде иммундық биологиялық қорғаныс
әсерленістерін тудыруда үлкен роль атқарады. Мұнымен қатар жыныс бездері қызметін
тежейді, яғни адамның жынысын жетілдіру үрдісіне ықпал етеді. Айырша без сығындысы –
тимозин:
а) лейкоциттердің фагоциттік қызметін жақсартады;
ә) гормон бөлініп шығуын үдетеді;
б) иммундық қабілеті бар лимфоциттер (Т-лимфоциттер) түзілуіне септігін тигізеді.
б). Паратгормонның аталған әсері негізінен (остеобласт) сүйек тінін бұзатын элементтері
бар, оның байланыстарынан кальцийді жұмылдыратын жасушаларды белсендіру
қабілетіне байланысты. Осыған ұқсас өзгерістер (остеоцит) сүйекаралық матрикс
талшықта, белок, тінаралық сұйықтықта органикалық және минералды қосылыстардың
алмасуына белсенді қатысатын жасушалар.
Паратгормон остеобластар – құрылыс үрдістерін қамтамасыз ететін жасушалар қызметін
тежейді.
Паратгормонның бұл әсерлері бірігіп, кальций мен фосфордың сүйектен «шығуына», тіпті
ондағы белокты құрамыстың қалыпты жағдайдан бұзылуына әкеледі. Гормон мөлшерден
едәуір артық болса, сүйекте «бос кеңістік» пайда болады яғни остеопороз дамиды


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
Жалпы ережелер
республикасы білім
рсетілетін қызмет
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Инклюзивті білім
нтізбелік тақырыптық
Зертханалық жұмыс
Әдістемелік кешені
білім берудің
республикасының білім
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
атындағы жалпы
туралы хабарландыру