А. В. Климов С. Н. Долматова М. Н. Дубовая Л. В. Коваленко


Омыртқаның қарама-қарсы иілістерінің қалыптасуына жағдай

Loading...


Pdf көрінісі
бет3/4
Дата05.04.2020
өлшемі0.67 Mb.
1   2   3   4

Омыртқаның қарама-қарсы иілістерінің қалыптасуына жағдай 

жасайтын ІІІ дәрежедегі сколиоздағы жаттығулар 

  

Түрегеліп жасалатын жаттығулар 



 

Б.қ.–  гимнастикалық  қабырғаға  бетімен  тұру,  сол/оң  қол  иық  деңгейінде 

маңдайшаны  қамтиды,  оң/сол  қол  –2-3  маңдайшаға  жоғары  (яғни  қолдың 

бүгілген жағын маңдайшаға жоғары қамтиды). 

          1-2- алдыға иілу (табандар орнында); 

          3-4- б.қ. 

          Д. – 4 - 6 рет. 

          Т. - орташа. 

Б.қ.–түрегеліп  тұрып,  денені  алдыға  еңкейту,  сол\оң  қолды  жамбас 

биіктігінде тірек қылу. Екінші қолмен «ара кесу» қозғалысын саламыз.  

          Д. - 15-20 рет. 

          Т. -  орташа. 

 

Отырып жасалатын жаттығулар 



 

Б.қ. –гимнастикалық орындықта отырып, қолды белге қою.  

    1-денені қарама-қарсы торсияға бұру; 

    2-денені осы жаққа бұру; 

 

3-есеп 1; 



 

4-б.қ. 


 

Д.-4-6 рет. 

        Т. -  орташа. 

        Ә.н.: ассиметриялық жаттығу. 

 

Іште жатып жасалатын жаттығулар 



25 

 

Б.қ. –іште жатып, қол алдыда. 



   

1-2- арқаның бүкірейген бөлігі жағына дененің жоғары бөлігімен иілу; 

   

3-4-б.қ. 



   

Д.-4-6 рет. 

   

Т.-орташа 



   

Ә.н.: ассиметриялық жаттығу. 

 

Жанға жатып жасалатын жаттығулар  



 

Б.қ.-оң  және  сол  жақта,  сол  және  оң  қол  бастың  артында,  екіншісі  дененің 

бойында, табандар бекітілген.  

1-денені жанына көтеру; 

2-б.қ.; 

3-4- дәл осылай. 

Д.-6-8 рет. 

Т.-орташа. 

        Ә.н.: ассиметриялық жаттығулар. 

 

S-бейнелі сколиозды түзеуге арналған жаттығулар (IIIдәреже) 



  

  S-бейнелі сколиозды түзеуде,  қисаюдың екі доғасын бір уақытта жұмысқа 

қосатын жаттығулар орындалады.   Сонымен қатар әр қисаю доғасына жеке 

және бірігіп әсер ететін жаттығулар қолданылады.  

1. Б.қ.-іште жатып, қол алдыға созылады. 

1-оң/сол қолды оны бір уақытта тартып алумен, және біруақытта сол/оң 

аяқты артқа созамыз және тартып аламыз;  

2-б.қ.; 


3-4-дәл осылай. 

Д.-8 рет. 

Т.-орташа. 

      


Ә.н.: ассиметриялық жаттығу. 

2. Б.қ.-іште жатып, қолды алдыға созу. 

   

 1-денені оңға/солға бүгу; 



   

 2-б.қ.; 

   

 3-4-дәл осылай. 



   

 Д.-8 рет. 

   

 Т.-орташа. 



          М.у.: ассиметриялық жаттығу. 

3. Б.қ.-іште жатып, аяқтың ұшымен, қол жоғары. 

   

 1-4- 


аяқты 

ұшымен 


қозғала 

отырып, 


солға/оңға 

жүруді 


имитациялаймыз; 

26 

 

   



 5-8-б.қ. 

   


 Д.-6 рет. 

         Т.-орташа. 

          Ә.н.: ассиметриялық жаттығу. 

4. Б.қ.- іште жатып, денені оңға/солға бүгу, қол бастың артында, аяқ бекітулі.  

   

1-денені жоғары көтеріп, демді ішке тарту; 



          2-б.қ., демді сыртқа шығару; 

          3-4-дәл осылай. 

          Д.-6рет. 

          Т.-ортташа. 

      

Ә.н.: ассиметриялық жаттығу. 



5.Б.қ.- швед қабырғасына, арқамен тұрып асылу. 

   


1-екі аяқпен солға/оңға сермеу (қисаю доғасына қарай); 

          2-б.қ.;                                                                              

          3-4-діл осылай. 

          Д.-8рет. 

          Т.-жылдам. 

      


Ә.н.: ассиметриялық жаттығу. 

 

 Сколиоздағы корригирлеуші ритмдік гимнастика 



    

Мүсіннің  ақауларын  жою  және  алдын  алудың  ең  әсер  етуші  құралы 

дене  жаттығулары.  Соңғы  уақытта  емдік  мақсаттарда  мамандар  ритмдік 

гимнаситканы  ұсынады.  Бұндай  ұстанымның  басты  себебі  –  бұл 

жаттығулардың  эмоционалдығында,  олар  денсаулығында  ақауы  бар 

адамдардың  психикалық  саласына  оң  ықпалын  тигізеді.  Балалар  емдік 

жаттығуларға  қарағанда  көңілді  жаттығулармен  қуана  қуана  айналысады. 

Міне  осы  себепті  мүсіні  бұзылған  балаларға  ритмдік  гимнастиканы  дене-

сауықтыру  іс-шараларының  міндетті  кешенінің  маңызды  құралы  ретінде 

қолданған жөн.   

   

Сколиозды  жою  және  профилактикалау  мақсатында  ритмдік 



гимнастика оларды топпен, мүсіннің анықталған түрлеріне сәйкес таңдалып, 

сонымен  қатар  оқушылардың  жынысын,  дене  ерекшеліктерін  және  жасын 

ескере  отырып  өткізгенде  ғана  тиімді  болады.  Бұндай  топтарда  әр 

айналысушыға  оған  қазіргі  уақытта  барынша  қажет  жаттығулар  кешенін 

ұсыну  мүмкіндігі  бар.  Сол  себепті,  сабақты  ұйымдастыру  кезінде,  дене 

шынықтыру мұғалімі қандай да бір топқа жатқызу үшін оны мұқият тексеруі 

және  оның  міндеттерін  қарай  тиісті  жаттығулар  кешенін  әзірлеуі  керек. 

Мүсіннің  қатаң  бұзылуында    корригирлеуші  гимнастикамен  арнайы 

сабақтарды 

дәрігердің 

қадағалауымен 

өткізген 

жөн. 

Мүсіннің 



27 

 

функционалдық 



қисаюымен 

айналысатын 

корригирлеуші 

ритмдік 


гимнастика топтарында, дәрігердің әр сабаққа қатысуы міндетті емес. Алайда 

ол  жүйелі  медициналық  бақылауды  жүзеге  асыруға,  дене  шынықтыру 

мұғаліміне  әр  топ  алдындағы  міндеттерді  шешуге  дифференциалды  шешім 

қабылдауды қамтамасыз етуге міндетті.  

   

Корригирлеуші  ритмдік  гимнастика  жаттығулары  кешенін  құру 



әдістемесі  ритмдік  гимнастика  элементтерімен  сабақтар  үшін  кешендерді 

құру  әдістемесіне  ұқсас.  Сәйкесінше,  әр  осындай  кешен  үш  бөлімнен  тұру 

керек.  

   


Дайындық  бөліміне  мүсіннің  қисаюына  сәйкес  келетін,  күрделі  емес 

және  корригирлеуші  жаттығулар  енеді.  Орындалу  қарқыны  баяу,  біркелкі 

және орташа. Жаттығулардың оңтайлы мөлшерлемесі – 6-8 қайталаулар.  

   


Негізгі  бөлімді  өзіндік  коригирлеуші  жаттығулармен  толықтырады, 

олардың  басым  көпшілігі  арқада  жатып,  жанда  немесе  ішпен  орындалады. 

Мөлшері  балалардың  өздерін  сезіну  жағдайына,  дене  дайындығы  және 

материалды  меңгеруіне  байланысты.  Орташа  есеппен  жаттығулар  8-16  рет 

қайталанады. Барлық жаттығулар міндетті түрде екі жаққа орындалады.  

   


Қорытынды  бөлім  бос  ұстауға  арналған,  бастапқы  жату  қалпында 

жасалатын тыныс алу және дұрыс мүмсінді сезінуге арналған жаттығулардан 

қүралады.  Жаттығуды  орындай  отырып,  балалар  мұрын  арқылы  демді  ішке 

сақтамай  дем  алуы  керек.  Дұрыс  мүсін  қалыптастыруда  заттармен  жаттығу 

жасау  да  жағдай  жасайтындығын  ескерген  жөн.  Олардың  көмегімен 

жекелеген бұлшықет топтарына ықпал ету әсерін арттыруға болады.  

   

Мүсінінде  өзгерістер  бар  балалар  үшін  ритмдік  гимнастикамен 



айналысудың  тамаша  үлгісі  бөлмеде  айнаның  болуы,  олар  әр  қайсысына 

мүсінін  статикадағыдай  әр  түрлі  жағдайда,  сондай  ақ  қозғалыста  бақылау 

мүмкіндігін  береді.  Бұның  барлығы  кешенді  жаттауға,  сонымен  қатар 

гимнастиканың емдік әсерін арттыру мүмкіндігін береді.  

   

Корригирлеуші 



ритмдік 

гимнастиканың 

кешендері 

қызықты, 

танымдық,  мүмкіндігінше  имитациялық  сипатта  болу  керек,  сонда  оларды 

орындау да қуана-қуана орындалатын болады.  

 

Ртимдік гимнастиканың үлгілік кешені  



  

1.Б.қ.


. :

 

қолдар иыққа. 

1 – денені оңға бұру, қол екі жаққа, білезікті жазу; 

2- 


Б

.

Қ



. ;

 

 



3- денені солға бұру, қол екі жаққа, білезікті жазу; 

4 – б.қ.; 



28 

 

5- алдыға еңкею, сол жаққа солмен қадам, қол жоғары, саусақтардың 



арасы ашық; 

6- б.қ.; 

7- солға қисаю, оң аяққа қадам, қол жоғары, саусақтардың арасы 

ашық;  


8- б.қ.  

Д.- 8-16 рет.     

Т.- орташа. 

2.Б.қ.: аяқтың арасын ашып тұру, қол бастың артына. 

      1-2 – денені оңға екі серіппелі қисайту; 

3-денені оңға бұру; 

4- б.қ.; 

5-8-екінші жаққа да дәл солай. 

        Д.- 8-16 рет. 

        Т.- средний. 

 

3.Б.


Қ

.:

 

қол жоғары, білезік айқастырылған. 

1– денені артқа еңкейту, оң аяқ артқа аяқтың ұшына;  

2- б.қ.; 

3-4- екінші аяқпен де дәл солай. 

Д.- 8 рет. 

Т.- орташа. 

4. Б.қ.

. :


 

кең тұрыс, аяқ ашық.  

1– денені алдыға еңкейту, қол алдыға; 

2- денені оңға бұру, оң қол жанға артқа; 

3- 4 – екінші жаққа да дәл солай. 

Д.- 4-8 pет. 

Т.- орташа. 

5. Б.қ.


. :

 

тізерлеп тұру, қол иыққа. 

1 – денені оңға бұру, оң қол жанға артқа, сол қол жоғары; 

          2- б.қ.; 

          3-4- екінші жаққа да дәл солай.       

Д.- 8 рет. 

        Т.- орташа. 

6. Б.қ


. :

 

тізерлеп тұрып, қолды бастың артына қою. 

 

1 -2 – денені екі серіппелі қозғалыспен оңға бұру; 



3-4 - денені екі серіппелі қозғалыспен солға бұру; 

5-6 – артқа шамалы еңкеюмен өкшеге отыру, қол алдыға алақан жоғары 

қарайды;  

     7-8 – б.қ. 

Д.- 4 рет. 

  Т.- орташа. 

7. Б.қ.: тізерлеп тұру, қол алдыға. 


29 

 

1-2 – оң жақ санға отыру, қол солға; 



3-4 – екінші жаққа жа дәл осылай. 

Д.- 8 рет. 

Т.- орташа. 

8. Б.қ.:


 

сол иықта тұру, оң жақтың ұшымен, қол екі жақта. 

    1-2 –оң аяққа еңкею, сол қолды оң аяқтың ұшына тигізу, оң қол артқа; 

3-4  - б.қ.; 

 

 5-8-екінші жаққа дәл осылай. 



Д.- 4-8 рет. 

Т.- орташа 

9. Б.қ.:

 

дәл осылай.  

1-2 – денені оң аяққа бұру, басы оң тізеге тигізу, қол артқа; 

3-4 



 

Б.Қ.; 

5-8- екінші жаққа да дәл осылай. 

Д.- 4 рет. 

Т.- орташа  

10. Б.қ.-тізеде тұрып таяну, доп іштің астында. 

 

1-8-қолда алмастырып, допты сатылап ішке дейін әкелу, аяқ бірге;    



 

9-16-б.қ. оралу. 

 Д.- 4 рет. 

Т.- орташа.  

 

М.у.: аяқ пен арқа – бір түзу сызық 



11. Б.қ.-тізеге тұру, ішпен жатып допты құшақтау, мойын босаңсулы. 

 

1-аяқты түзеу, мәшікте сырғанату; 



 

2- б.қ., аяқты бүгу; 

 

3-4-дәл осылай. 



 Д.- 4 рет. 

Т.- орташа  

 

Ә.н.: омырқаны арқаның төменгі бөлігінен мойынға дейін созу. 



12. Б.қ.- жатып таяну, допты іште ұстау. 

 

1-иықты көтеріп, қол екі жаққа,    бас түзу,  



демді  сыртқа  шығару, 

белден бүгілу, арқа бұлшықеттері ширығулы;                       

 

2-б.қ.; 


 

3-4-дәл осылай. 

          Д.- 4 рет. 

          Т.- орташа.  

 

Ә.н.:  иекпен  апельсин  ұстап  тұрғандай  жаттығуды  орындау  кезінде 



басты артқа шалқайтпау. 

13. Б.қ.: аяқты айқастырып отыру, қол екі жаққа. 

1- денені оңға бұру, оң қол арқаға, сол қол жоғары; 


30 

 

2- б.қ.; 



3-4- екінші жаққа да дәл солай. 

Д.- 4-8 рет. 

Т.- орташа. 

14. Б.қ.


. :

 

сол жақта оң қолға таянып жату, сол аяқ жоғары. 

     1- оң аяқты жанға серпу; 

     2- б.қ.; 

     3- оң жаққа бүгілген аяқиы серпу; 

     4-



 

Б

.



Қ

     



Екінші жаққа дәл сол аяқпен ауысу.  

     Д.- 8 рет.  



     Т.- орташа. 

15. Б.қ.:



 

арқада жатып, қол екі жақта. 

     1- аяқ ашық; 

     2- аяқты айқастырып еденнен көтеру; 

     3- 1 есептегідей, тура сол сияқты; 

4- б.қ. 


   Ә.н. 

Жаттығуды 

орындау 

кезінде 


белді 

еденге 


тигізу. 

           Д.- 8 рет. 

   Т.- баяу. 

16. Б.қ.:



 

арқада жатып бас артқа. 

1-2 – дененің жоғарғы бөлігін еденнен көтеру; 

3-4 – б.қ., бәсеңсу; 

5-6 – аяқ алдыға  (еденнен 30° бұрышқа дейін); 

7-8 



 

Б

.



Қ

. ,


 

босаңсу. 

  Д.- 4-8 рет. 

  Т.- орта және баяу. 

17. Б.қ.:

 

тізерлеп тұру, аяқ екі жақта. 

1-3  –  денені  оң  тізеге  үш  серіппелі  еңкейту,  қол  екі  жақта; 

 

  4 – б.қ.; 



    5-8-дәл   осылай  

екінші  


жаққа. 

 

  Д.- 4 рет. 



    Т.- орташа. 

18. Б.қ.:



 

оң жақ мықынға сол қолға таянып отыру. 

1- оң аяқты түзеу және қол екі жаққа; 

2- оң аяқты бүгіп, қолды сол жаққа жіберу; 

3- оң аяқты түзеп, қолды жанға жіберу; 

        4-б.қ. 

Д.- 4 рет. 

 Т.- орташа. 

 

 

19. Б.қ.



. :

 

арқаға жатып, қол алдыға. 

     1 -2 – оңға еңкею, қол бастың артына; 


31 

 

     3-4 – б.қ., жоғары ұмтылу; 



     5-8- екінші жаққа да дәл осылай. 

     Д.- 4-8 рет. 

          Т.- баяу. 

20. Б.қ.


. :

 

іште жату, оң қол жоғары, сол төмен. 

     1-еңкею, қолды айқастыру;  

     2-сол қол жоғары, оң төмен; 

 

     3-4 – екінші жаққа да дәл солай. 



     Д.- 4-8 рет. 

     Қарқын: орташа. 

     Ә.н.: бастапқы қалыпқа оралмай. 

21. Б.қ.


. :

 

иық деңгейінде жатып тіреу. 

     1-2 – санға жатып, еңкею, басты оңға бұрып өкшеге қарау; 

3-4 – б.қ., бәсеңсу; 

     5-8-екінші жаққа да дәл солай. 

Д.-  4-8   рет. 

 

 Т.- баяу. 



22. Б.қ.:

 

іште жатып білезік иекке. 

1-2  –  еңкею;  оң  жаққа,  басты  көтеру,  оң  аяқты  бүгу,  оң  қолдың 

шынтағын тізеге тигізу; 

3-4 – Б.Қ.,

 

босаңсу; 

          5-8-екінші жаққа дәл солай. 

           Д.- 4-8 рет. 

Т.- баяу. 

23. Б.қ.: іште жатып,аяқты көтеру. 

 

     1-2 – оң қол арқаға, солды еденнен көтеру, сол аяқ екі жаққа;      



3-4 – б.қ., босаңсу;  

5-8- екінші жаққа дәл осылай.   

Д.- 8 рет. 

          Т.- орташа. 

 

Сколиоздағы спорттық бағдар  

  

Сипаты  жағынан  спорттың  барлық  түрлері  байланыстық-бұлшықеттік 

және  буындық  аппараттарға,  арнайы  дене  шынықтыру  жаттығуларының 

орындалу сипаты бойынша және қандай да бір бұлшықет топтарының қатысу 

дәрежесі бойынша олар үш топқа жіктеледі: симметриялық, асимметриялық, 

аралас. Барлық бұрыннан бар жіктеулердің ішінде осы  бұлшықеттің арнайы 

түрлеріне  спорттық  жүктеме  түрлерінің,  әсіресе  мүсіннің,  сколиоздың 

бұзылуында барынша қолданылады.  

Мүсін  мен  омыртқаның  барынша  дұрыс  қалыптасуына  тірек-қимыл 

аппараты  және  спорт  түрлерінің  симметриялық  ықпалы  бар  спорт  түрлері 

әсер етеді, ол сабақтарда спорттық жұмыс қалпы үнемі өзгеріп отырады.  

Симметриялық жүктемесі бар спорт түрлері, дененің біруақытта немесе кезек 



32 

 

кезек  бір  әрекетті  немесе  қозғалысты  орындауымен  сипатталады.  Бұнда 



спортшы омыртқасы қатаң орта жағдайды қабылдайды, ал дене фронтальды 

жазықтықтағы  тұрақты  тепе-теңдікте  болады.  Дене  бұлшықеттері,  іш  прессі 

және  ұштарға  біркелкі  дене  күші  түседі:  биатлон,  велосипед  спорты,  жеңіл 

атлетика  (жүгрісі  түрлері),  шаңғы  жарыстары,  жүзу,  суға  секіру,  ауыр 

атлетика, спорттық гимнастика, байдаркада есу.  

 

Ассиметриялық  күшпен  спорт  түрлері  спортшы  денесінің  екі  бөлігі  де 



мәжбүрлі  ассиметриялық  қалыпта  болатынында.  Омыртқа  бір  жаққа 

бірыңғай  иілу  қозғалыстарын  және  оның  вертикаль  нүктесінің  айналасында 

айналады.  Осыған  байланысты  дененің  бір  бөлігіне,  екіншісіне  қарағанда 

салмақ  қатты  түседі.  Спортшы  денесі  фронтальды  жазықтықта  тұрақсыз 

болады:  жұптағы  акробатика,  бадминтон  бадминтон,  баскетбол,  бокс,  жеңіл 

атлетика  (лақтыру),  оқпен  ату,  теннис,  үстел  теннисі,  семсерлесу,  мәнерлеп 

сырғанау. 

Аралас  күш  түсетін  спорт  түрлері  спорттық  жұмыс  қалыбының  жиі 

ауысуымен сипатталады. Спортшы денесінің екі бөлігі де тұрақты немесе жиі 

ауысатын  симметриялық  және  ассиметриялық  күш  түсуге  ие.  Омыртқаның 

күйі  өзегереді,  мәжбүрлі  спорттық  қалып  жойылады  немесе  қысқа  уақытты 

болады.  Дене  бұлшықеттері,  іш  және  ұштар  прессі  тепе-тең  дамиды:  еркін 

күрес,  классикалық  және  самбо,  су  добы,  волейбол,  көркем  гимнастика,  тау 

шаңғысы  спорты,  жеңіл  атлетика  бойынша  көпсайыс,  регби,  қол  добы, 

футбол, хоккей. 

Спортпен  айналысуға  дұрыс  мүсінді  сақтағысы  келетін,  мүсіннің 

қисаюы және 1 дәрежелі сколиоз науқастары жіберіледі.  

1  дәрежелі  сколиозбен  ауыратындар  үшін  ассиметриялық  күш  түсетін 

спорт  түрлеріне тыйым салынады. Алайда 1 дәрежелі сколиоз, егер бала 14-

15 жастан бастап ассиметриялық сколиозбен айналыса бастаса, күшеймейді.  

Симметриялық сипаттағы күш түстені спортқа келер болсақ, ол мүсіні 

бұзылған  және  1  дәрежелі  сколиозды  барлық  балаларға  жас  ерекшелігіне 

шектеу  қойылмастан  рұқсат  етіледі.  Бұдан  басқа,  бұл  спорт  түрлерінің 

мүсіннің дұрыс қалыптасуына, бұлшықет корсетінің дұрыс дамуына ықпалы 

байқалады.  Фронтальды  жазықтықтағы  қисаюлар  түзеледі,  омыртқаның 

сколитотикалық  деформациясындағы  алғашқы  кезеңдер  жойылады,  1-

дәрежелі  сколиоздың  алға  басуына  жол  берілмейді.  Тиімді  әсер  бір  жылғы 

сабақтан  кейін  көріне  бастайды.  5  жылдан  кейін  фронтальды  жазықтықтағы 

мүсіннің қисаюы бар 90,5% жағдайда мүсін дұрысталады, 1-дәрежелі сколиоз 

науқастарының 18,2% жағдайында ауру жойылады.  



 

Сколиоздағы емдік жүзу 

 

Емдік жүзу – сколиозды кешенді емдеудің маңызды буындарының бірі. 



Жүзу  кезінде  омыртқаның  табиғи  жеңілдеуі  болып,  омыртқаралық 

бұлшықеттердің  ассимтериялық  жұмысы  жойылады,  деформацияны 



33 

 

өзгертуге  мүмкіндік  туындап,  дене  омыртқаларының  қалыпты  өсуі  үшін 



шарттар  пайда  болады.  Қозғалыс  кезінде  омыртқаның  өзіндік  тартылуы  өсу 

аймағының  жеңілдеуін  толықтырады.  Омыртқа  және  барлық  қаңқаның 

бұлшықеттері  қатаяды,  қозғалысты  үйлестіру  жетілдіріледі,  дұрыс  мүсін 

қалыптастырылады.  

Бұдан  басқа  жүрек  қантамырлары  және  тыныс  алу  жүйесінің  қызметі 

жақсарады,  ағза  шынығады,  ерік-жігерлік  қасиеттер  дамиды,  әрі  қарай 

емделуге психологиялық ынта пайда болады.  

Емдік  жүзу  осы  аурумен  ауыратындардың  барлығына,  сколиоз 

дәрежесіне,  оның  болжамына,  емдеу  түрлері  және  ағымына  қарамастан 

қолдануға  ұсынылады.  Тек  дерматолог,  ЛОР-дәрігер,  психоневролог,    тыйым 

салғандарға жүзуге болмайды.  

Жүзуді ұйымдастыруда сколиоз науқастарына келесілер қажет: 

 

жүзу жаттығуларын және қатаң жүзу стилін таңдау; 



 

дұрыс тыныс алуды қоюға назар аудару;  



 

корригирлеуші  жаттығулардың  жеке  схемасын  таңдауда  сколиоз  түрі, 



қисаю  деңгейі,  бұлшықет  жүйесінің  жағдайы  және  дене 

дайындығының деңгейі ескерілу керек;  

 

 жаттығудың  жаңа  элементтерін  құрғақ  жерде,  соңыра  суда  меңгерген 



жөн;  

 



омыртқа иілгіштігін арттыратын жаттығуларды жою;  

 



омыртқаның  өзіндік  созылуымен  жылжу  үзілісін  арттыруға  қол 

жеткізу. 

 

Жүзу әдісін таңдау 



 

Сколиоз  науқастарымен  сабақта  жүзудің  әр  түрлі  тәсілдері    және 

олардың  элементтері  қолданылады:  брасс,  кеудедегі  және  арқадағы  кроль, 

жандағы  баттерфляй,  ассиметриялық  жүзу,  жылдамдатылған  қысқа 

уақыттағы 

жүзу, 


судағы 

ойындар. 

Мөлшерленген 

жүзу 


резеңке 

амортизаторларды,  білезіктегі  пластиналарды,  ескеқаяқ,  ұзындыққа,  тереңге, 

сырғанап жүзуді қолдануды қарастырады.  

  

Баттерфляй (англ.-көбелек) – қолмен есіп оны судан шығаруды 

сипаттайтын, кеудеде спорттық жүзу стилі; аяқ қозғалысы барсстағыдай.  

Брасс  (франц.-қол)  –  қолды  судан  алмай  көлденең  жазықтықта 

біруақытта  есуді  сипаттайтын  кеудемен  жүзу  түрі.  Аяқ  қозғалыстары  жүзіп 

бара жатқан бақа аяқтарына ұқсас.  

Кроль  (англ.-еңбектеу)  –  созыдған  аяқтың  жоғары-төмен  үздіксіз 

қозғалыстары,  жартылай  бүгілген  қолмен  кезектестіріп  есу  арқылы 

орындалатын спорттық жүзудің ең жылдам әдісі.  

Дельфин  -  стиль  баттерфляй  сияқты  спорттық  жүзудің  бір  түрі  ,  оның 

айырмашылығы аяқ пен дененің толқын тәріздес қозғалысы. 

Сколиозды емдеудің негізгі стильдерінің бірі жылдуыдң ұзақ үзілісімен 

кеудемен  құлаштап  жүзу  болып  табылады.  Омыртқа  бұл  уақытта  барынша 



34 

 

тартылады,  ал  дене  бұлшықеттері  статикалық  тартылған  Иық  деңгейі  су 



бетінде  паралель  және  қозғалысқа  перпендикуляр  орналасады.  Бұл  стильде 

омыртқаның қозғалғыштығы және дене мен жамбастың айналу қозғалыстары 

өт аз болуымен қолайлы.  

 

Сколиоздағы жүзуге дифференциалды шешім  



 

 

Бастпақы  қалып.  Омыртқаның  кеуде  бөлігіндегі  қисаюды  түзеу  үшін 

қолдың  және  иық  аймағында  ассиметриялық  жағдайдағы  қалып 

қолданылады. Кеудеде немесе арқада жатып, науқас қолды қисаюдың иілген 

жеріне  тұтқадан  ұстап,  немесе  тірек  құрал  –  тақта,  шеңберден  ұстап  алдыға 

созады.  Қолдың  дөңес  жағындағы,  қисаю  денеге  қойылады,  немесе  иілген 

жақтың сыртына келтіріледі.   

 

Омыртқаның бел және кеудебел бөліктерін түзеуде, аяқ доғаның дөңес 



жағына апарылады.  

 

Сколиоздың аралас типінде, бел доғасының дөңес жағына аяқты апару 



және кеуде бөлігінің дөңес жағына қолды апару үйлеседі.  

 

Корригирлеуші қалыптар. колиоздың кеуделік түрінде  «малту» немесе 

«құлаштап жүзу» түріндегі қолды судан алмайтын қозғалыстар орындалады. 

Аяқ  малту  кезіндегідей,  дене  қалпын  горизонталь  жағдайда  ұстау  үшін 

жұмыс істейді.  

 

Бел немесе белкеуде  түріндегі сколиозда жоғары ұштар симметриялық 

жағдайда,  қол  алға  созылған,  немесе  денеге  қойылған,  немесе  тұтқадан 

ұсталған. Аяқ қисаю дөңесі жағында бөліну жағдайында кроль немесе брасс 

қозғалысын орындайды.  

 

Сколиоздың    аралас  түрінде  қозғалыс  қисайған  бүгілген  жақта  судан 



қолды  алмай  «малту»  немесе  «құлаштап  жүзу»  түрінде  орындалады.  Аяқ 

белдің  қисаю  жағында  малту  немесе  құлаштап  жүзумен  жұмыс  істеді,  ал 

екінші  аяқты  жүзу  құралы  ұстап  тұрады  –  резеңке  шеңбер,  қалтқы  немесе 

бассейннің кіші бөлігіндегі – екінші науқас. 

 

Кеудеде  немесе  арқада  жатып  корригирлеуші  әдіс  және  дененің 



корригирлеуші  жағдайын  сақтай  отырып  жылжу  статиситкалық  сипаттағы 

жаттығулар болып табылады.  

  

Жүзу  тәсілдері.  Арнайы  корригирлеуші  қалыптарды  және  осы 

жағдайдағы қозғалыстарды  таңдау сияқты, жүзу тәсілін таңдау негізгі қисаю 

және деформация сипатын оқшаулаумен анықталады.  

 

Сколиоздың кеуделік түрінде қисаюдың дөңес жағымен жүзуді қолдану 



керек. Ол дене бұлшықеттеріне ассиметриялық фқпал етуге жағдай жасайды.  

 

Сколиоздың  белдегі  түрінде  қисаюдың  дөңес  жағына  тиімді  жүзу. 



35 

 

Бұнда 



дененің 

ассиметриялық 

жағдайы 

салдарынан 

омыртқаның 

деформациясына корригирлеуші ықпал ғана емес, сонымен қатар иілген және 

дөңестенген дене бөлігінің бұлшықеттеріне де ықпал етеді.  

 

Сколиоздың  аралас  түрінде,  омыртқаның  қисаюының  екі  доғасы 



болғанда,  малтып  жүзген  жөн.  Бұнда  омыртқаның  мобилизациясы 

жойылады, дене бұлшықеттері біркелкі нығаяды.  

  

Сколиоз дәрежесін ескере отырып жүзу жаттығуларын іріктеу  



 

 

Сколиозда  кролмен  кеуде  бағытында  жүзуге  тыйым  салынады.  Қол 



және  аяқпен  жұмыс  істегенде  туындайтын  кеуде  және  бел  бөліктеріндегі 

айналу  қозғалыстары  омыртқаның  мобилизациясына  және  қисаюдың 

өршуіне  әкеледі.  Сол  себепті  дельфинмен  жүзбеген  жөн,  онда  бүгілу  және 

жазылу  қозғалыстары  омыртқаның  барлық бөлімдерінде  қол  мен  жұмыстың 

әр  циклінде  туындайды.  Жүзудің  бұл  тәсілдерінің  жекелеген  элементтеріне 

тыйым салынған. Мысалы, аяқтың көмегімен кролда жүзу, қолдың көмегімен 

дельфин  болып  жүзу.  Анықталмаған  сколиоздарда  (көрсетулер  қатаң 

анықталғанда)  жанымен,  суда  жүзуде  екі  қолды  ілгері  қарай  бірден  сермеп 

кеудемен

 

малту әдісіне жол беріледі. 



 



дәрежелі  сколиозда  тек  симметриялық  жүзу  жаттығулары 

қолданылады: 

Кеудемен құлаштап жүщу, жылжуыдң ұзартылған үзілісі, аяқ үшін кеудемен 

малту, функционалдық сынымалар арқылы жылдамдық аумақтарымен жүзу. 

 

II-III дәрежелі сколиозды түзеуде өзгерісті түзету үшін ассиметриялық 

бастапқы  қалып  қолданылады.  Кеудемен  малтып  жүзу  сабақтың  40-50%  

құрауы керек, ол омыртқа доғасының иілшен жағына салмақ түсуді азайтады.  

 

II-III  дәрежелі  кеуделік  сколиозда  VIII-IX  кеуде  омыртқаларының 

басында  доғаның  иілген  жағына  компрессияны  төмендету  үшін  иық 

деңгейінде ассиметриялық бастапқы қалыпты қолданады, сколиоздың иілшен 

жағындағы қол жүзу кезінде алдыға шығарылады (тұрғанда - алдыға). 

 

Белдегі сколиоз түрінде  II-III кеуде омыртқалары доғасының басында 



және  кеудебел  типті  сколиозда    XII  кеуде  және    I  кеуде  омыртқасында 

доғаны  түзеу  үшін  жамбас  деңгейі  үшін  асиметриялық  бастапқы  қалып 

қолданыла алады: жүзу кезінде аяқ бел доғасының дөңес жағынан жамбасты 

белгілеумен бөлінеді.    

 

Сколиоздың  екі  алғашқы  доғамен  (кеуде  және  бел)  аралас  типінде 



кеуде доғасын түзеуге ерекше назар бөлінеді.  

 

Жүзу жаттығуларын таңдауда сагитталды жазықтықтағы лордоз немес 



кифоз омыртқаның өзгерісі ескеріледі. 

36 

 

 



Сколиоздың  IV  дәрежесінде  ағзаның  жалпы,  жүрек-қантамырлары 

және  тыныс  алу  жүйелерінің  жағдайын  жақсарту  бірінші  орынға  шығады. 

Симметриялық  бастақы  қалып  қолданылады.  Жатқада  және  тұрғанда 

анықталатын, омыртқаның қисаю бұрыштары арасындағы үлкен алшақтықта, 

жүзген  кезде  омыртқаның алдыңғы  артқы  қозғалысын  және  оның  айналуын 

жойған жөн.  

 

Сколиозды  емдеу  негізгі  әдістемелік  принциптерді,  омыртқаның 



функционалдық  жағдайын,  жүйке-бұлшықет,  жүрек-қантамырлары  және 

тыныс  алу  жүйелерін  кешенді  зерттеу  мәліметтерін  ескерумен,  барлық  қол 

жетімді  түзеу  әдістерін  және  сауатты  мамандардың  қатысуын  қолданумен 

өткізілуі керек.  




Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4
Loading...


©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
рсетілетін ызмет
Жалпы ережелер
ызмет стандарты
дістемелік кешені
бекіту туралы
туралы хабарландыру
біліктілік талаптары
кіміні аппараты
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
ойылатын жалпы
мемлекеттік кімшілік
жалпы конкурс
Барлы конкурс
білім беретін
республикасы білім
ызмет регламенті
бойынша жиынты
ткізу туралы
конкурс атысушыларына
біліктілік талаптар
атысушыларына арнал
Республикасы кіметіні
идаларын бекіту
облысы кімдігіні
мемлекеттік ызмет
рсетілетін ызметтер
стандарттарын бекіту
Конкурс ткізу
мемлекеттік мекемесі
дебиеті маманды
Мектепке дейінгі
дістемелік сыныстар
дістемелік материалдар
ауданы кіміні
конкурс туралы
жалпы білім
рметті студент
облысы бойынша
білім беруді
мектепке дейінгі
мыссыз азаматтар
Мемлекеттік кірістер
Конкурс жариялайды
дарламасыны титулды
дістемелік кешен
ызметтер стандарттарын
мелетке толма
разрядты спортшы
аласы кіміні
директоры бдиев

Loading...