7. Фазалық көшулер. Нақты газдың ішкі энергиясы. Фазалық өтулер



бет1/2
Дата20.05.2022
өлшемі67.31 Kb.
#256558
  1   2
Байланысты:
Документ (6)e
Диссертация Худайбергенов Н.Д., ҚҚЗТ бойынша Мемлекеттік емтихан сұрақтары. 14.04.2022

57. Фазалық көшулер. Нақты газдың ішкі энергиясы.

1)Фазалық өтулер .


Фаза деп заттың термодинамикалық тепе-теңдіктегі физикалық қасиеті жағынан сол заттың басқа мүмкін барлық тепе-теңдік жағдайдағы күйінен өзгеше күйін айтамыз.
Заттың бір фазадан екіншісіне өтуі – фазалық өту- барлық уақытта заттың сапалық өзгерісімен байланысты.
Бірінші текті фазалық өту – бұл өту жылудың жұтылуы немесе энергияның бөлінуі арқылы өтеді (мысалы, балқу, кристалдану). Ол температураның тұрақтылығымен, энтропия мен көлемнің өзгерісімен сипатталады.
Екінші текті фазалық өту – өту жұтылу, жылу бөліну және көлем good өзгеруімен байланыссыз өтеді. Ол көлем мен энтропияның тұрақтылығымен, бірақ жылу сыйымдылықтың секірмелі өзгеруімен сипатталады.
Екінші текті фазалық өту симметрияның өзгеруімен байланысты: жүйенің өтуінің жоғарғы нүктесі төменгі өту нүктесіне қарағанда ең жоғары симметриялы болады.
Екінші ретті фазалық өтуің мысалдары: ферромагниттік заттардың белгілі қысымдағы және температурадағы парамагниттік күйге өтуі; төмен температурада металдармен құймалардың жоғарғы өткізгіштік күйде кәдімгі сұйық гелийдің өте аққыштыққа айналуы
2)Нақты газдың ішкі энергиясы.
Нақты газдың ішкі энергиясы молекулалардың жылулық қозғалысының
кинетикалық энергиясы мен молекулалардың өзара әсерлесуінің потенциалдық энергияның қосындысынан тұрады.
Егер газ сыртқы ортамен жылу алмаспай ұлғайса(адиабаталық яғни ) және жұмыс жасалмаса (газдың вакуумға ұлғаюы деп аталады, яғни ), термодинамикалық бірінші бастамасынан , шығатыны : .
Газдың сырттай жұмыс жасамай, адиабаталық ұлғаю кезінде ішкі энергиясы өзгермейді.
Идеал газ үшін бұл T1=T2 екендігін көрсетеді ( температура өзгермейді)
Нақты газ үшін , сондықтан .
Нақты газ вакуумде адиабаталық ұлғаю кезінде суыйды.

58.

Нүктелік зарядтардың өзара әсерлесуінің негізгі заңын, тәжірибе жүзінде Кулон анықтады. Кулон заңын тұжырымдамас бұрын нұктелік заряд ұғымын енгіземіз (кинематикада енгізілген материялық нүкте туралы түсінік сияқты) нүктелік заряд дегеніміз – сызықтық өлшемдері әсерлесуші зарядталған денелердің ара қашықтығынан өте аз болып келетін денеде орналасқан заряд. Кулон заңы бойынша: вакуумда орналасқан екі q1 және
q
2 нүктелік зарядтардың өзара әсерлесу күшінің модулі олардың шамаларының көбейтіндісіне тура, ал ара қашықтығының квадратына кері пропорционал:

мұндағы k-өлшем жүйесіне байланысты болатын пропорционалдық коэфффициент. Зарядтар


арсындағы бұл күш осы зарядтар орналасқан түзу сызықтың бойымен бағытталған, яғни орталық күш болып табылады. Аттас зарядтар үшін ( q1  0 және q2  0
н
емесе q1 0 және q2 0) F 0, ал зарядтар әр аттас болса, F 0 болады. Векторлық түрде Кулон заңы былай жазылады:
59.

Тыныштықтағы зарядтардың физикасын қарастыратын электр бөлімін электрстатика деп атайды. Табиғатта электр зарядтары оң және теріс болып екі түрге бөлінеді. Аттас зарядтар тебіледі, ал әр аттас зарядтар тартылады. Бірқатар тәжірибелер нәтижесінде (Р. Милликен, А.Ф. Иоффе және басқалар) табиғаттағы барлық электр зарядтары дискретті зарядтардан тұратындығы, және олардың модульдері 1,610-19 Кл-ға еселі екендігі көрсетілген. Бұл заряд шамасы бойынша электронның зарядына тең. Зарядының шамасы осындай, бірақ оң зарядталған ең кіші орнықты бөлшек протон болып табылады. Электрон мен протон массалары сәйкесінше: 9,110-31кг және 1,6710-27кг. Көптеген тәжірибелердің нәтижелерін жалпылай келе табиғаттың іргелі заңы, зарядтың сақталу заңы анықталған: оқшауланған жүйеде зарядтардың (оң және теріс) алгебралық қосындысы тұрақты болып қалады. Оқшауланған немесе тұйық жүйе деп сыртқы денелермен заряд алмаспайтын жүйені айтады.


Электр өрісінің кернеулігі – электр өрісінің зарядталған бөлшектер мен денелерге күштік әсерін сипаттайтын векторлық шама (Е). Ол электр өрісінің белгілі бір нүктесіне қойылған нүктелік зарядқа әсер ететін өріс күшінің (F0) сол зарядтың шамасына (q0) қатынасына тең: E0=F0/q0. Бұл жерде зерттелетін өріске әкелінген зарядтың шамасы (q0) сол өрістің жасайтын зарядтардың шамасы мен олардың кеңістікте тарала орналасуын өзгертпейтіндей, мейлінше аз деп қарастырылады. Электр өрісінің кернеулігінің бірліктердің халықаралық жүйесіндегі өлшеу бірлігі: в/м.

Электр өрісінің кернеулігі - өрістің көрсетілген нүктесінде орналасқан материалды нүктеге әсер ететін электр өріс күшінің осы заряд мөлшеріне қатынасы.[1]


60.




Достарыңызбен бөлісу:
  1   2




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
бағалаудың тапсырмалары
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
Қазақ әдебиеті
нтізбелік тақырыптық
пәнінен тоқсанға
Зертханалық жұмыс
Инклюзивті білім
Әдістемелік кешені
республикасының білім
білім берудің
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
туралы хабарландыру
атындағы жалпы