4 Пайдаланылған әдебиеттер



бет1/7
Дата02.01.2022
өлшемі106.23 Kb.
#147770
  1   2   3   4   5   6   7
Байланысты:
Байтерек Баубек срс физмет желдер
лекция -12

1)Кіріспе

2)Негізгі бөлім

3)Қортынды

4)Пайдаланылған әдебиеттер

1)Кіріспе

Жергілікті желдер - белгілі бір аймақтың табиғи - географиялық ерекшеліктеріне (орографиялық құрылымына, үлкен су қоймаларының болуы, т.б.) байланысты болатын табиғи құбылыс.

Олардын ішіндегі негізгілері - бриздер мен муссондар. Олар жылдамдығы, бағыты,қайталанып соғуы, т.б. ерекшеліктерімен байқалады. Жергілікті желдер жергілікті атмосфералық айналымға байланысты да туады (бриз, муссон, аңызық, тау-ангар желі, мұздық желі, бора, фен, т.б.).

Қазақстан аумағында да күшті соғатын желдер бар. Олар: Арыстанды - Қарабас, Ебі, Сайқан, Шілік т.б.

2)Негізгі бөлім



Бриз-(француз тілінде - жеңіл жел),- теңіз, көл жағалауында соғатын жел. Құрлық пен су үстімдеті ауаның біркелкі жылынбауынан пайда болады. Тәулігіне бағытын екі рет өзгертіп отырады. Күндіз теңізге қарағанда құрлық тез жылынады. Құрлық бетіндеті үлкен ауа қысымы төмендейді. Су бетіндегі ауа салқын, тығыз болады да, ауа қысымы жоғарылайды. Ауа қысымы жоғары аймақтан, төменгі аймаққа қозғалып, жел соғады. Бұл - күндізгі бриз.

Түнде су жылы болады. Оның бетіндегі ауа жылы, қысымы төмен болады. Құрлық тез суып, оның бетіндегі ауа салқындайды, қысымы жоғары болады. Жел құрлықтан теңізге қарай соғады. Оны түнгі бриз дейді.



Муссон- (араб. муссон - маусым) - бриз сияқты тұрақты жел. Бұл желдердің бағыты қыс пен жаз айларында байқалады. Қыста құрлық қатты салқындап, жоғары қысым орнайды, теңіз жылы қысым төмен болады. Жел жазда теңізден құрлыққа, қыста құрлықтан теңізге қарай соғады. Байқап отырғандай, жел өзінің бағытын жыл маусымдары бойынша өзгертеді. Сондықтан жазғы және қысқы муссон деп аталады Муссондар - Еуразия материгінің Тынық мұхит жағалауларына тән, табиғи құбылыс.

Аңызақ - ауа ылғалының тапшылығынан қалыптасатын ыстық ( +20°C + 25 C) және құрғақ жел. Жылдамдығы 5 м-ден 15-20 м/сек.қа дейін өзгеріп отырады, ылғалдылығы 30%-дан төмен болады. Көбінесе, Қазакстанның оңтүстік аудандарында, әсіресе, Қызылқұм, Мойынкум, Бетпақдала, Каспий маңы ойпаты,Маңғыстау, Үстірт өңірлерінде жиі әрі ұзақ болып тұрады.

Дауылдар жылдамдығы 30-50 м/сек-қа дейінгі аса қатты сұрапыл желдер. Олар көбіне ониктік циклондар құрамында кездеседі. Теңіздер мен ірі көлдерде (мысалы, Казаку андағы алакөл желі) дауылдар кейде құйын аралас сұрапыл толқынды су қозғалысын туғызады.



Желдің маңызы

Желдің маңызы өте зор. Ерте кезде адамдар желдің күшін пайдаланып, желкенді кемелермен саяхатқа шыққан. Жел - сарқылмайтын қуат көзі. Желдің күшін жел диірмендерге пайдаланған. Жел су айналымына қатысады.

Мұхит ағыстарын қалыптастырады.

Желдің зиянды әрекеті де бар. Құрлықта және теңіздер мен мұхиттардағы дауылдар су көшкініне акеледі. Су деңгейі көтеріліп, су тасқыны болады. Жел топырақтың құнарлы бөлігін ұшырып, тоздырады. Электр желілерін үзіп, ағаштарды құлатады.





Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5   6   7




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді