№4 дәріс Тақырыбы: “Липидтер, жіктелуі (қарапайым және күрделі липидтер), қызметі, май қышқылдары”


Май қышқылдары – липидтердің құрылымдық компоненті



бет2/5
Дата14.09.2022
өлшемі0.5 Mb.
#290271
1   2   3   4   5

Май қышқылдары – липидтердің құрылымдық компоненті

  • Гидролиздеген кезде липид (май) глицеролға және май қышқылдарына жіктеледі. Май қышқылдары дегеніміз - карбон қышқылдары.
  • Қаныққан май қышқылдарының молекула құрамында көміртегінің 4-24 атомдары болады және олар түзу тізбекке орналасады. Табиғи майларда көміртегі атомдары жұп болады. Май қышқылдары құрамындағы көміртегін нөмірлеу карбоксил тобы тұрған атомнан басталады. Кейде көміртегі атомдары грек алфавиті әріптерімен де белгіленеді. Мұндай жағдайда карбоксил топқа ең жақын орналасқан көміртегі атомы α-әрпімен белгіленеді, мысалы:
  • 6 5 4 3 2 1
  • СН3  СН2  СН2  СН2 СН2  СООН
  •     
  • Молекуласында бір, екі, үш және одан да көп қос байланыстары бар қанықпаған май қышқылдарындағы қос байныстың орны  белгісімен көрсетіледі де, оның шекесіне нөмірлі индекс қойылады. Мысалы, 9 деген белгі мынаны білдіреді. Карбоксильдік топтан есептегенде 9 көміртегі атомынан кейін қос байланыс орналасады, яғни қос байланыс молекуладағы 9- және 10 көміртегі атомдарының арасында орналасады. Қышқыл молекуласындағы қос байланыстарды әрқашанда бір метилен тобы (-СН2) бөліп тұрады.
  • Мұнда да қос байланысты қосылыстар үшін цис-изомерия және транс-изомерия тән, олар  белгісінің алдына қойылады. Мысалы, цис-9 немесе транс-9. Табиғи майларда әрқашанда цис-конфигурациялы қанықпаған қышқылдар кездеседі. Молекула құрамында екі немесе одан да көп қос байланысы бар қанықпаған май қышқылдары полиқанықпаған қышқылдар деп аталады.

Маңызды қаныққан май қышқылдары

  • Жүйелік атауы
  • Формуласы
  • Май қышқылы (С4:0)
  • Бутан қышқылы
  • СН3−(СН2)2-СООН
  • Капрон қышқылы (С6:0)
  • Гексан қышқылы
  • СН3−(СН2)4-СООН
  • Каприл қышқылы (С8:0)
  • Октан қышқылы
  • СН3−(СН2)6-СООН
  • Каприн қышқылы (С10:0)
  • Декан қышқылы
  • СН3−(СН2)8-СООН
  • Лаурин қышқылы (С12:0)
  • Додекан қышқылы
  • СН3−(СН2)10-СООН
  • Миристин қышқылы (С14:0)
  • Тетрадекан қышқылы
  • СН3−(СН2)12-СООН
  • Пальмитин қышқылы (С16:0)
  • Гексадекан қышқылы
  • СН3−(СН2)14-СООН
  • Стеарин қышқылы (С18:0)
  • Октадекан қышқылы
  • СН3−(СН2)16-СООН
  • Арахин қышқылы (С20:0)
  • Эйкозан қышқылы
  • СН3−(СН2)18-СООН
  • Беген қышқылы (С22:0)
  • Докозан қышқылы
  • СН3−(СН2)20-СООН
  • Лигноцерин қышқылы (С24:0)
  • Тетракозан қышқылы
  • СН3−(СН2)22-СООН


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
Сабақ жоспары
бағалауға арналған
Реферат тақырыбы
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
білім беретін
оқыту мақсаттары
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
рсетілетін қызмет
бекіту туралы
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
арналған жиынтық
болып табылады
қызмет стандарты
жалпы білім
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
арналған әдістемелік
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсанға
білім берудің
Әдістемелік кешені
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді
республикасының білім
туралы жалпы
атындағы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Жұмыс бағдарламасы
пайда болуы
қазақ тілінде