1.Қазақстанның қазіргі заман тарихының тарихнамасы және тарихи деректері


ХХ ғасырдың 20 жылдарының соңы, 30-жылдардағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси өмір. А.Байтұрсыновтың араб әліпбиінен латын әліпбиіне көшу



бет29/107
Дата23.12.2021
өлшемі323.27 Kb.
#147227
1   ...   25   26   27   28   29   30   31   32   ...   107
Байланысты:
тарих жауап-1
Футбол футболда ойыншыны? ?ай дене м?шесіне доп тимеу керек ? (?
29. ХХ ғасырдың 20 жылдарының соңы, 30-жылдардағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси өмір. А.Байтұрсыновтың араб әліпбиінен латын әліпбиіне көшу

әліпбиінен латын әліпбиіне көшу

 20-30 жылдардағы Қазақстанның қоғамдық саяси өмірін 20-жылдардың соңында орныққан тоталитаризм жүйесінсіз көзге елестету мүмкін емес. 

- Тоталитаризм – адамның тіршілік әрекетінің барлық салаларына мемлекет тарапынан қатаң бақылау мен белгілеуді ұйғаратын саяси режим. 

            30 жылдары КСРО-да социалистік қатынастар орнығып болды. 

- Социализмнің тоталитарлық, казармалық сипатының көрінісі қандай?

- Мемлекеттік меншік нығайып, өндіріс құрал жабдықтарына қоғамдық меншік орнап, шаруалар жерден шеттетілді.

- Бюрократиялық орталық нығайып, республикалар іс жүзінде толық егемендік алмады.

- Республикалардың заң шығару бастамасы болмады.

Елде «Социализм жолымен ілгерілеген сайын тап күресі шиеленісе түседі»             деген сталиндік теория үстемдік етті. Нәтижесінде:

- Мемлекеттік өкімет органы ретіндегі Кеңестер қызметі шектелді.

- Жазалау органдарының қызметі күшейтілді.

- Әміршіл - әкімшілік жүйе қалыптасты.



Қазақстанда 30 жылдардың басында лагерлер жүйесі қалыптаса бастады. 

1924 жылы Орынборда маусымның 15-сіндегі мәжілісінде А. Байтұрсынов «Әліпби тақырыпты» деген баяндама жасайды. Ол түркі халықтарының қолданып келе жатқан жазуы бар екендігін, оны тастап, басқа графикаға көшу оңай емес деген пікірін осы съезде дәлелдейді. Әліпби (графика) қандай қасиеттерге ие болу керек деп, қазақ халқы қолданып отырған, икемделіп, өңделген (реформаланған) араб алфавитінің он сипаттарын (қасиеттерін) көрсетеді де, латынға көшкенде, латын алфавитін қолданушы Еуропа халықтары тіліне түркі жұрттарының қатысы жоқ дей келіп, «латын әліпбиін тұтынған (еуропалық) жұрттар орыстың орнында болып, аузына қарап… Онда алуға мағына бар дер едік» деп ойын орнықтыра түседі.      А.Байтұрсыновтың осы баяндамасын және латын таңбаларын алуды қостаған Алаш арысы, біртуар мемлекеттік қайраткер Нәзір Төреқұловтың баяндамасын талқылап, екі алфавиттің оң – теріс жақтарын сарапқа салып қарағаннан кейін, съезд: «Қазақ тұтынып отырған түрк (араб таңбалы) әліпбиінің баспа түрін дара болмауы баспа ісіне де, үйрету жағына да қолайсыздық қылатын болғандықтан, ол қолайсыздықтан құтылу үшін түрк әліпбиінің өзін түзету өзге әліпби алудан анағұрлым оңай болғандықтан, түрк әліпбиінің жазба түрін осы күйінде қалдырып, баспасын дара түрінде алу керек» деп А.Байтұрсынов реформалаған және баспа түрінің де вариантын ұсынған араб жазу негізіндегі қазақ алфавитін қабылдау керек» деген қара ұсынды. (Қазақ білімпаздарының  тұңғыш съезі.Орынбор).



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   25   26   27   28   29   30   31   32   ...   107




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді