1,1 Су ресурстары туралы жыл сайынғы және ұзақ мерзімді деректер 6



бет1/2
Дата10.06.2022
өлшемі39.21 Kb.
#267470
  1   2
Байланысты:
реферат
CROSSWORD, 354407, 13 UkM, шпоры механика, Саба №27-28 Саба ты та ырыбы Статика элементтері. Саба ты ма, Документ Microsoft Word (1), СРО1, қонақжайлылық индустриясының мектептері (1), Нацдоклад ANTIKOR 2020 каз(1), Дермене, 11111122232

Мазмұны
Кіріспе 5
1 Негізгі бөлім 6
1,1 Су ресурстары туралы жыл сайынғы және ұзақ мерзімді деректер 6
1,2 Су ресурстарының басқарудың тиімділігін арттыру 8
2 Су үнемдеу және қолда бар су ресурстарының көлемін ұлғайту
2,1 Суды үнемдеуге қойылатын талаптар
2,2 Су саласындағы негізгі проблемаларына талдау жасау
2,3 Су экологиялық жүйелерінің сақталуын қамтамасыз ету
Қорытынды 11
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 12

Судың- планетадағы ең қарапайым және ең танымал зат екені бәріне белгілі. Бірақ сонымен бірге, су өзінде көптеген құпияларды жасырып жатыр. Ғалымдар су туралы көптеген қызықты деректер тауып , әлі де суды зерттеулерін жалғастыруда.


Қазіргі уақытта біздің планетамыздың 70%-ын су басып жатыр. Дегенмен, осы судың тек 1%-ын ғана ішуге болады. Сонымен қатар, жыл сайын су ресурстарын пайдалану мәселесі де күшейе түсуде. Соңғы 50 жыл ішінде , әлемде судың жетіспеушілігіне байланысты 507 қақтығыс болды. Ал, суға байланысты туындаған 21 дау- дамайдың арты соғыс әрекеттерімен аяқталды.
Суды тұтынушылар мен пайдаланушылар . Су заңының негізіне сәйкес су көздерін , су қоймаларын қоса халықтың ішуіне, тұрмыстық қажетіне, ауруханаларда, емделу орындарда ,ауыл шаруашылығында, өнеркәсіпте, су және әуе қатынасында, гидроэнергетикада, балық және аң шаруашылығында және басқа да мемлекеттік , қоғамдық қажеттікке пайдалануға болады. Суды өз қажетіне пайдаланатын барлық мемлекеттік, қоғамдық , кооперативтік өнеркәсіптерді. Ұйымдар мен мекемелерді және халықты суды пайдаланушылар мен тұтыныушылар деп екі топқа бөлуге болады. Суды пайдаланушылар оны су көзінен бөліп алмай пайдаланады. Су тұтыныушылар оны су көзінен бөліп алады және кері қайтармайды.
Суды пайдаланушылар қатарына энергетик, су жол қатынасы, ағаш ағызу, балық шаруашылығы, рекреация ( спорт, туризм және дем алу) кіреді. Гидроэлектр станцияларға асығыс қуаты электр энергиясын өндіру үшін қолданылады. Тұтынушыларға байланысты ГЭС жұмысының тәртібі тәуліктік, апталық және маусымдық бір қалыпты еместігімен сипатталады. Су жол қатынасы мен ағаш тереңдік пен ағыс жылдамдығына, тәуліктік су деңгейінің көтерілуі мен түсуіне шартты талаптар қояды. Балық шаруашылығы да суға өз талаптарын қояды. Олардың қатарына судың қажетті дәрежедегі тазалығы, керекті тереңдігі мен су ағысының белгілі жылдамдықтары жатады. Мұнадйда балықтардың уылдырық шашуы және өсіп- өнуі дұрысталады. Суды рекреация қажетіне пайдаланыу да өз талаптарын қояды.
Суды тұтынушылар қатарына халық шаруашылық салалары жатады. Оларды суды әртүрлі бұйымдар мен өнімдер шығаруға біржола қолданады, сол себептен су кері қайтпайды. Суды көп керек ететін өнеркәсіптер қатарына химия, қара және түсті металлургия, целлюлоза қағаз өндіру жатады. Өнеркәсіпткі мұқтаждыққа алған судың қара металлургияда 24%-і , түсті металлургияда 17% , химиялық өнеркәсіпте 16 % отын және мұнайлы- химияда 13% целлюлоза – қағаз өндіруде 11% біржола жоқ болып кетеді. Олар судың сапасына , минералдық құрамына, кермектілігіне , температурасына және т.б арнайы талаптар қояды. Сонымен қатар олар суаттарға ( өзен, көл және т.б) әр түрлі толық немесе мүлдем тазартылмаған лас ( сарқынды) суларды ластап былғайды . Суды ең көп қажет ететін сала ауыл шаруашылығы болып еcептеледі.

Ресурстарды тиімді пайдаланудың негізгі бағыттарының бірі- қайта өңдеп пайдалану, тазалаудың жаңа технологияларын қолдану, ұйымдастыру шаралары. Суды қайталап ( екінші рет) пайдалану өнеркәсіп орындарында әртүрлі технологиялық процестерде қолданылады. Қазіргі таңда суды тазалаудың жаңа: физикалық, химиялық, биотехнологиялық әдістерді қолданылады.


Физика- химиялық әдістерге радияциалық, ион алмасу, тотығу- тотықсыздану және т.б әдістер жатады. Радияциялық тазалауда суды тек ластатқыштардан ғана тазартып қоймайды, сондай – ақ қайта пайдалану үшін бағалы химитялық қосылыстарды жеке іріктеп, жинап та отырады. Бұл әдісте ластаушылармен ион алмасу реакцясына түсетін иониттер ( балшықты минералдар, фторапит тер, ион алмасу шайырлары) қолданылады. Ақпа сулар – бұл өнеркәсіпте және тұрмыста пайдаланғаннан шыққан сулар. Ақпа суларға сондай- ақ ғимараттар салынған терриоториядағы жаңбыр, нөсер сулары да жатады.
Ақпа суларда адам организміне қауіпті көптеген органикалық және минералдық зиянды затар болады. Сондықтан да суларды сүзу, тазалау орындарында, биологиялық тоғандарда және т,б жерлерде залалсыздандыру және тазалау қажет.
Химиялық ( реагентті) тазалау- бейтараптаудан (нейтрализация) және тотығу – тотықсызданудан тұрады. Бейтараптау- сілтілердің әсерімен ерітіндінің қышқылдық қаситетін жоюға, ал қышқылдармен ерітіндінің сілтілік қасиетін жоюға алып келетін химиялық реакция. Кез – келген тотығу- тотықсыздану рекциясы сол мезеттегі кейбір компонентердің тотығуының, кейбіреулерінің тотықсыздануының нәтижесі. Кең тараған тотықтырғыштарға: оттегі, ауа, озон, хлор, гипохлорит, сутегі қос тотығы. Ал тотықсыздандырғышқа- хлортит, темір сульфаты, гидросулфит, күкірт диоксиді, күкірттісутек жатады. Биохимиялық тазалау- аэробты және анаэробты биохимиялық тазалаудан тұрады. Аэробты биохимиялық тазалау – өндірістік және тұрмыстық пайдаланылған суларждың микроорганизмдер әсерінен тотығу нәтижесінде (оттегінің қатысуымен) органикалық заттарын минералдау. Анаэробиы биохимиялық тазалау оттегінің жоқ немесе жеткіліксіз жағдайында жүреді. Бұл жағдайда судағы оттегінің көзі ретінде құрамында оттегі бар аиондар қызмететеді. Суды залалсыздандыру- судың ауру тудырғыш микорорганизмдерден (оба, тырысқақ, іш сүзегі, жұқпалы гепатит т.б) тазалануы. Көп теген жылдар бойы ішетін суды хлордың көмегімен залалсыздандырып келді. Алайда, полихлорлы бифенилдердің улы екені, лоар көбіне майлардың құрамында кездесетіні белгілі болды. Тотыға отырып, олар өте улы диоксинді түзеді. Қазіргі кезде суды озонмен өңдейді. Әртүрлі, сондай- ақ суғару мен топырақты тыңайтуға пайдаланатын ақпа сулар да адамдап мен өсімдіктердің өсуіне, дамуына және ауылшаруашылық өнімдерінің сапасына теріс әсер ететін патогенді микроорганизмдердің көзі болуы мүмкін. Аурудың жұғу қауіптілігі тпырақ пен өсімдік терге ақпа сулардан келіп түсетін патогенді микроорганизмдердің тіршілік ұзақтығына байланысты . Тіпті тамақ өнеркәсібінде жұмыс істейтін жұмысшының қол жуған суы да микробиологиялық санитарлық бақылаудан өтеді. Бақылау жұмыс басталар алдында жүргізіілнді. Бұл жағадайда қолдағы микроорганизмтъдердің жалпы саны мен ішек ьаяқшасы тобына жататын бакрериялардың бар- жоғы анықталады.
Судың физикалық , химиялық және биологиялық қасиеттерінң өзгеруі салдарынан оның табиғи тазару және жаңғыру қабілетінің азайуынан су ресрерстарынң жағдайы өзгеереді. Сондықтан барлық су ресрурстары ластанудан қоқыстанудан және сарқылк\удан қорғалуы тиіс. Олай болмаса табиғи жүйенің экологиялық тұрақтылығы бұзыоып, халықтың денсаулығы нашарлап балық қорлары азаюы және сумен қамтамасыз ету нашарлауы мүмкін. Ағын судың табиғи жағдайларда биологиялық жолмен тазалануы көбінесе а ранйы дайындалған жер учаскелерніңде- суармалы алқаптарда және сүзілетін алаңдаржда жүзеге асырылады . Суармалы алқаптарда судың тазалнуымен қатар бір мезгілде ауыл шаруашылығының мәдени өсімдіктер өсіріледі. Суарылатын және сүзілетін алқапға бөлінген жер учаскісіне ағын суды ағызатын магистралдық бөлу алаңдарынан суару желісі жоспарланады. Ластануды тазалау суды топырақ арқылы сүзгілеу процесінде жүзеге асыралады, 80 см қалыңдықтағы топырақ қабаты жеткілікті деңгейде сенімді тазалауды қамтамасыз ете алады.
Ағын суды табиғи жағдайда биологиялық жолман тазалау үшін биологиялық тоғандар пайдаланылады. Ол ( биологиялық тоған) 0,5 тен 1 ме трге дейінгі тереңдікте болады . Бұл жер резервурасындағы процесс су қоймаларындағы өздігінен тазалану процесіне ұқсас. Биологиялық тоған кем дегшенде 60 С температурада жұмыс істейді . Әдетте тоғандар еңісі бар жерде 4 -5 серия түрінде жасалады. Оларды жоғары тоғандағы су төменде орналасқан тоғанға өздігінен ағатындай сатылап жасайды.
Ағынды суды жасанды жағдайда биологиялық жолмен тазарту арнайы құралдармен- биосүзгімен немесе аэротнкпен жүзеге асырылады. Ағын суды ірі қиыршықты материал қабаты арқылы сүзгіден өткізумен тазартатын құрал биосүзгі деп аталады. Бұл материал қиыршығының үтіңгі жағына аэробик микроорганизмдер себілген биологиялық пленка жабылады. Биосүзгіде ағынды с уды биологиялық тазалау мәнінің суармалы алқаптағы немесе сүзгі алаңындағы тазалау процесінен айырмашылығы болмайды, алайда биохимиялық қышқылдандыру әлдеқайда жылдам тазалайды.
Қою тұнбамен аралыстырылып, аэрацияға ұшыраған ағын су баяу ағатын темір бетонды резевуар аэротнкі деп аталады.
Қою тұнба құба түсті қауыз (хлопья) түрінде болады. Ол негізінен бактериалдық клеткелардан тұрады. Қауыздың беткі жағында , олардың арасында немесе оның ішінде әр қилы жай организмдер қоректену көзіне ағын судағы лас нәрселер жатады. Ағынды сұйық заттың құрамындағылар қою тұнбаның бет жағына жинақталады , яғни бұл қою тұнба лас нәрселерді өзіне сіңіріп алады. Тұнба ағынды сумен байланысқа түсеннен кейін бірнше минуттың ішінде оның шоғырланған органикалық заттардың жартысынан көбісі азаяды. Ерітілген органикалық заттар ферменттер- пермеаздар арқылы бактериалық клеткалардың ішіне тасмалданады. Бактериалдық клеткалардың ішінде олар бүлініп, қайтадан құрылады.
Аэротанкке келіп түскен өлшенген заттар да қою тұнбаның үстіңгі жағына сіңеді. Бактериалармен қатар олар да ішінара бактериалдық ферменттердің ықпалымен ерітінді жай затқа айналып, микрофлораға сіңеді. Қою тұнбадағы микробтар әр қилы болады. Бұлардың ішінде ең алдымен псевдоманаттар, содан кейін кокктың формалары және бацилдер кеңінен тараған. Қою тұнба микрофлорасына тән ерекшелік - шырышты қалыптастырады.
Қою тұнабадағы бактериялардың құрамына сыртқы факторлар, оның ішінде ағын судың құрамы үлкен әсерін тигізеді.
Биологиялық жолмен тазалау процесінде ағын су барлық бактериядан толық тазаланбайды.Сондықтан да су биологиялық жо лмен тазартылғаннан кейін сұйқ хлормен немесе хлор әгімен дезинфекцияланады. Тазалаушы канализациялық станция- лардағы суды тазалаудағы әр түрлі тәсілдермен қалыптасатын жауын- шашын суын өңдеп, залалсызд ұшін айрықша әдістер мен құралдар қолданылады. Жауын- шашын суы бастапқы тұндыру ыдысына құйылады, сондай- ақ ағынды су биосүзгіден немесе өте қою тұнбадан немесе аэротанктен өткізіп, биологиялық тазалаудан кейін алынады.
Жауын- шашыннан пайда болатын ағын суды өңдеу үшін шіріткіш резервуар (септик) , екі жік қабатты тұндырғыш және ментантек қолданылады.
Төгінді жауын- шашын суын тұзсыздандыру үшін оны тұндыратын алаңға бағыттайды . Онда ол табиғи құрғаққа айналады. Содан кейін жақсы органикалық тыңайтқыш ретінде пайдаланылуы мүмкін. Жауын- шашын суын ваккум-сүзгі, вакуум- пресс, центрифуга және термикалық құрғату арқылы жасанды жолмен сусыздандыруға болады. Су қоймасына жіберілер алдында ағынды су хлормен , ультракүлгін сәулесімен, элекртолизбен, озонмен және ультрадыбыспен дезинфекцияланады.
Қоғамдық бірлестіктер және азаматтармен өзара іс- әрекет жасау мақсатында Қазақстан Республикасы Су ресурстары жөніндегі комитет жүйесінің су ресурстарын пайдалану мен қорғауға бақылау жасау жөніндегі мемлекеттік органдары:
су ресурстарын ластанудан, сорлану мен сарқылудан қорғау, спасын сақтау, су пайдаланушылардың өз міндетін орындауында бақылау жасау жөніндегі қоғамдық акцияларды қоғамдық ұйымдар мен азаматтардың жүзеге асыруына барныша қолдану және ықпал жасайды;
су ресурстарын пайдалану мен азаматтарды олрадың сұрауы бойынша су ресурстарын тиімді пайдалану мен қорғау жөнінде жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы хабардар етеді;
қоғамдық табиғат қорғау бірлестіктерінің жұмыстарына қатысады.
Суды пайдалану мен қорғауды реттеуге жауапты Қазақстан республикасының су ресурстары жөніндегі ко митет төрағасының орынбасары лауазымы бойынша сонымен бір мезгілде Суда пайдалану мен қорғауды реттеу жөніндегі Қазақстан Республикасының бас мемлекеттік инспекторы, ал су ресурстары басқармасының бастығы- оның орынбасары болып табылады.
Бассейіндік (аумақтық) су шаруашылығы бірлестіктерінің бастықтары бойынша Суды пайдалану мен қорғауды реттеу жөніндегі бассейіндік (аумақтық) бас мемлекеттік инспекторлар, ал олардың орынбасарлары- Суды пайдалану мен қорғауды реттеу жөніндегі бассейіндік (аумақтық) бас мемлекеттік инспекторлардың орынбасарлары болып табылады.
Қазақстан Республикасының Су ресурстары жөніндегі комитеттің су ресурстары басқармасы бастығының орынбасары, бас және жетекші мамандары лауазымы бойынша тиісінше Суды пайдалану мен қорғауды реттеу жөніндегі Қазақстан Реыпубликасының аға мемлекеттік инспекторлары және мемлекеттік инспекторлаоы болып табылады.
Бассейіндік (аумақтық) су шаруашылығы бірлестіктерінің учаске, бөлім бастықтары және гидрохимиялық лабароториялардың меңгерушілері лауазымы бойынша сонымен бір мезгілде Суды пайдалануды реттеу мен қорғау жөніндегі бассейіндік( аумақтық) аға мемлекеттік инспекторлары болып табылады.
Қазақстан Республикасының су ресурстары жөніндегі комитет бекіткен тізбеге сәйкес су ресурстарын пайдалану мен қорғауға мемлекеттік бақылау жүргізетін Қазақстан республикасының су ресурстары жөніндегі комитет жүйесінің басқа қызметкерлеріне де су ресурстарын пайдалану мен қорғау реттеу жөніндегі мемлекеттік инспектор құқығы беріледі.
Су ресурстарын пайдалану мен қорғауды реттеу жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың өз құзыры шегінде мынадай;
Минстрліктерден, мемлекеттік комитеттерден , ведомстволардан, ведмоствалық бағыныстылығына, меншік нысанына қарамастан кәсіпорындардан, мекемелер мен ұйымдардан, лауазымды адамдардан және жекелеген азаматтардан міндетті түрде орындалуға тиісті суды пайдалану мен қорғауды жақсарту жөніндегі, су мен су тоғандарына, ақаба суларға лабаротаориялық бақылау ұйымдастыру жөніндегі және Қазақстан республикасының су ресурстары жөніндегі комитет және Денсаулық сақтау минстрлігімен келісілген көлемде , еседе және номенклатурада суды төгудің мүмкін шегіне бақылау жасау жөніндегі тиісті шараларды жүргізу бойынша талап қоюға; суды пайдалану және оны қорғау тәртібі бұзылған жағдайда не су обьектілерін көзделген мақсатта пайдаланбаған жағдайда кәсіпорындарға, ұйымдарға, мекемелерге және азаматтарғак берілген арнайы су пайдалануға рқұсаттың күшін белгіленген тәртіппен пәрменділігін тоқтатуға;
Белгіленген нұсқаудағы қызмет куәлігін көрсетіп, тәуліктің кез- келген уақытында кәсіпорындарға, мекемелерге, ұйымдарға және басқа обьектілергше кедергісіз кіруге, суды пайдалану мен қорғаудың бұзылуын жоюға міндетті түрде орындауға тиісті талап қоюға құқылы. Қажет болған жағдайда ( авариялық төгілу қаупі, су обьектілерін ластау қаупі, рұқсатсыз су жинау және т.б) кәсіпорындарды уақытша жабады;
Қажет болған жағдайда тиісті зерттеу және авариялық жағдайларда қорытынды беру үшін ведмоствалық бағыныстылығына қарамастан ғылыми- зерттеу мекемелерін , лабароторияларды және басқа ұйымдарды жұмысқа тартуға;
суды пайдалану мен қорғаудың жайын анықтау үшін лауазымды адамдар мен жеке азаматтардан қажетті мәліметтерді, оның ішінде лабароториялық зерттеулерді және т.б алуға;
адамдарға не су обьектілерінің өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне зиянды заттардың , осы заттар құрамына кіретін қоспалардың белгіленген мөлшерден тыс суға тасталу себептері мен жағдайларын анықтау үшін кемелер мен басқа жүзу құралдарын тоқтатуға және қарап шығуға, осы заттар және қоспалармен операция жүргізудің кеме қүұжаттарында тіркелгендігінің дұрыстыған тексеруге;
жүргізілген тексеріс, қаралғаны және ұсталғаны туралы акт жасауға, Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңдарына сәйкес белгіленген тәртіппен кінәлі адамдарды әкімшілік жауапқа тартуға;
Қазақстан Республикасында суды пайдалану мен қорғау саласында заңдылықты бұзғандығы үшін әкімшілік тәртіппен ақшалай айыппұл салуға;
су тоғандарға белгіленген талаптарды бұзып, пайдаланылған ақаба су төгуді шектеу, тоқтата тұру және тыйым салу туралы, жекелеген өндірістік қондырғылардың цехтардың , кәсіпорындардың, мекмелер мен ұйымдардың жұмыстарын тоқтатуға дейін арнайы өкілеттігі бар мемлекеттік органдардың алдында өтініш жасауға;
суды пайдалану мен қорғаудың белгіленген қалпы мен тәртібін бұзуға жол берген лауазымды адамдарды жауапқа тарту туралы тиісті минстрліктер, кмитетер мен ведмосвалар алдында мәселе қоюға сондай-ақ қажет болған жағдайда қолданылып жүрген заңдарға сәйкес су заңдарын бұзған кінәлі адамдарды қылмыстық жауапкершілікке тарту үшін мәселені шешу жөнінде прократура органдарына материалдар беруге құқы бар.
Қазақстан Республикасының Су ресурстары жөніндегі комитет жүйесінің су ресурстарын пайдалану мен қорғауды реттейтін органдардың лауазымды адамдары қажет болған жағдайда кінәлі адамдарға қоғамдық шара қолдану үшін су ресурстарын пайдалану мен қорғау саласындағы белгіленген қалып пен тәртіптің бұзылғандығы туралы деректерді арнайы қоғамдық ұйымдардың назарына жеткізеді.
Су ресурстарын пайдалану мен қорғауды реттейтін мемлекеттік инспекторларға белгіленген үлгідегі куәлік, айырмашылығы бар пішімді киім- кешек және кеудеге тағатын белгі беріледі.
Қызметтік мінетін орындау үшін су ресурстарын пайдалану мен қорғауды реттейтін мемлекеттік инспекторларға бапрлық көлік түрлеріне кезексіз билет алуына ( іссапар куәлігі мен жеке куәлігі болған жағдайда) құқық беріледі, сондай- ақ тексерілетін кәсіпорындао оларды керекті көлікпен , баспанамен , құрал – жабдықтармен қамтамасыз етеді.
Қызметтік міндетін орындау кезінде су ресурстарын пайдалану мен қорғауды реттейтін мемлекеттік инспекторлар мемлекеттің қорғауында болады. Қызметтік міндетін орындауға кедергі келтіретін кез- келген әрекет Қазақстан Республикасының белгіленген заңдарымен жауапты болады.
Су ресурстарын пайдалану мен қорғауды реттеуге мемлекеттік бақылау жүргізу процесінде қандай да болмасын лауазымды адамның немесе органның араласуына тыйым салынады.
Су ресурстарын пайдалану мен қорғауды реттейтін мемлекеттік инспектордың шешімі міндетті түрде орындалуы тиіс. Осы шешім туралы жоғары тұрған су ресурстарын пайдалану мен қорғауды реттейтін мемлекеттік инспекторға шағым айыппұл төлеуді тоқтатбайды.
Су ресурстарын пайдалану мен қорғауды реттейтін Қазақстан Республикасы Бас мемлекеттік инспекторының шешімін барлық минстрліктер , ведмоствалар, мемлекеттік комитеттер , кәсіпорындао, ұйымдар мен мекемелер міндетті түрде орындауы тиіс және заңдық тәртіппен шағым жасалуы мүмкін.
Су ресурстарын пайдалану мен қорғауға мемлекеттік бақылау жүргізу барысындағы Қазақсатан Республикасы Экология және биоресурстар минстрлігінің, геология және жер қойнауын зерттеу минстрлігінің ,Өнеркәсіпте жұмысты қауіпсыз жүргізуді қадағалау және кең қадағалау жөніндегі мемлекеттік комитетінің «Казселезащита» өндірістік бірлестігінің органдарымен лауазымды адамдардың құқықтары мен міндеттері мемлекеттік қадағалаудың (бақылаудың) тиісті түрі жөніндегі ережелермен, қадағалауды жүзеге асыратын органдар жөніндегі ережелермен және қолданылып жүрген басқа да заңдық актілермен белгіленеді.
Сусыз жер бетінде ешбір ағза тіршілік ете алмайды.
Жер тұрғындарының саны күннен- күнге өсіп келеді. Халық санының өсуіне орай судың мөлшері де үнемі артып отырады. Ауыз су тапшылығы әлеуметтік проблема. Жер шарында су көп. Бірақ жер шарының 60%- да тұратын халық тұщы судың зардабын шегуде.
Жер бетінің ¾- ін су алып жатқанда « Бұл қалай?» деген сұрақ туады.
Судың жетіспеуінің екі түрлі себебі бар.
Біріншіден жер бетіндегі барлық суды алсақ , оның 98% пайдалануға жарамайтын мұхит пен теңіздердің тұзды суы. Тұщы судың үлесіне жер бетіндегі судың 2%- ы ғана тиеді. Ол 2%- ға түгелдей қол жете бермейді, көпшілігі суық аймақтар мен тау басындағы мұздықтар түрінде қатып жатады. Соңында адам судың аз ғана мөлшерін пайдалана алады.
Екіншіден , адам табиғаттан суды таза күйінде алады да, ластанған күйінде қайтарады.
Шахта




Суды ласташы

Тағамның қалдығы Автомобиль көліктері

Мұнай өнеркәсібі

Олар ауылшаруашылық зиянкестерман күресуге қолданылған улы заттармен де ластанады. Сондықтанда көптеген өзендер мен көлдердегі тіршіліктің жойылып кетуіне қауіп төнеді. Ондай су ішуге келмейді. Тіпті оған шомылудың өзі өмірге қауіп келтіреді. Міне, сондықтан адамдар су қоймаларының таза сақталуын қадағалап отыруы керек.
Сонымен қатар суды шамадан тыс пайдалану нәтижесінде өзен, көлдерге құятын сулар азаяды. Мысалы, Арал теңізінің тартылуы. Тартылған теңіз денсаулығына зиян келтіреді.
Суды қорғау керектігін бәріміз білеміз және түсінеміз. Қазіргі таңда жаңа технолдогияның дамыуының арқасында зауыттар мен фабрикаларға тазартқыш құрғыларын орнатуда. Онда лас суды тазартып барып, өзендерге , көлдерге ағызады.
Біздің елімізде су қоймаларын қорғау туралы арнаулы Заң қабылданды. Ол заң бойынша барлық сарқынды су өзендер мен көлдерге ағызылар алдында міндетті түрде зиянды қоспалардан тазартылыуы керек.
Суды қорғауға біздер де атсалысуымыз керек. Сондай- ақ су жағасына көң, қоқыс, күл төгуге болмайды. Оның бәрі де суды ластайды.
« Сусыз тіршілік жоқ» деген мақал тегін айтылмаса кер




Достарыңызбен бөлісу:
  1   2




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
бағалаудың тапсырмалары
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
Қазақ әдебиеті
нтізбелік тақырыптық
пәнінен тоқсанға
Зертханалық жұмыс
Инклюзивті білім
Әдістемелік кешені
республикасының білім
білім берудің
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
туралы хабарландыру
атындағы жалпы