1 зертханалық жұмыс Бейорганикалық қосылыстардың кластары Жұмыстың мақсаты

Loading...


бет3/11
Дата02.04.2020
өлшемі0.7 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

қолданбалы химия кафедрасы

№ 3 зертханалық жұмыс



Химиялық реакцияның жылдамдығы
Жұмыстың мақсаты

Х
имиялық реакцияның жылдамдығының заттардың концентрациясына және температураға тәуелді екенін зерттеу.
Жұмыстың мазмұны

а) Тиокүкірт қышқылының ыдырау жылдамдығының тиосульфаттың концентрациясына байланысты өзгеруі;

в) Тиокүкірт қышқылының ыдырау жылдамдығының температураға байланысты өзгеруі.
Жұмыстың теориялық негіздері

Химиялық реакцияның жылдамдығы дегеніміз – уақыт бірлігіндегі заттың концентрациясының өзгерісі.

υ = (c2 – c1)/ (2 - 2) =c/

Химиялық реакцияның жылдамдығына көптеген факторлар әсер етеді: реагенттердің концентрациясы, температура, катализатор, сыртқы басқа да әсерлер, әрекеттесуші заттардың табиғаты.

Химиялық реакциялардың концентрацияға тәуелділігі әрекеттесуші массалар заңы арқылы өрнектеледі. Заң: “Химиялық реакциялардың жылдамдығы әрекеттесуші заттардың стехиометриялық коэффициенттерінің дәрежесіндегі концентрацияларының көбейтіндісіне тең”.
aА + bВ = сС
реакциясы үшін, әрекеттесуші массалар заңының формуласы мынадай:
υ =k caAcbB

Химиялық реакциялардың температураға тәуелділігі Вант-Гофф ережесімен сипатталады: “Температураны әрбір 100С ұлғайтқанда, химиялық реакцияның жылдамдығы 2-4 есе артады”.



Бұл жұмыста химиялық реакцияның жылдамдығы тиокүкірт қышқылының ыдырау реакциясы арқылы зерттелінеді. Тиосульфат натрийға күкірт қышқылын қосқанда төмендегідей реакция жүреді:

Бұл жұмыста химиялық реакцияның жылдамдығы тиокүкірт қышқылының ыдырау реакциясы арқылы зерттелінеді. Натрий тиосульфатына күкірт қышқылын қосқанда төмендегідей реакция жүреді:

қолданбалы химия кафедрасы

Na2S2O3 + H2SO4 = H2S2O3 + Na2SO4, тез жүретін саты

H2S2O3 = H2SO3 + S¯, баяу жүретін саты

H2SO3 = SO2 ­+ H2O, тез жүретін саты


Жиынтық теңдеу былай жазылады:
Na2S2O3 + H2SO4 = H2S2O3 + SO2­+ S¯ + Na2SO4
Бұл реакцияның жылдамдығы баяу жүретін екінші реакцияның жылдамдығына тәуелді. Баяу жүретін сатыда түзілетін коллоидты күкірт ерітіндіні лайлайды. Тиосульфат ерітіндісіне күкірт қышқылын қосқан кезден бастап, ерітіндідегі ең алғашқы лайлану пайда болғанға дейінгі уақыт – реакция жылдамдығын көрсетеді.

Қажетті реактивтер мен приборлар:

А) Натрий тиосульфаты ерітіндісі, с = 0,0025моль/л;

Ә) Күкірт қышқылының ерітіндісі, с = 0,0025моль/л;

Б) Пробиркалар, шыны таяқша;

В) Секундомер;

Г) Пипеткалар.



Жұмыстың орындалуы

1-тәжірибе. Реакция жылдамдығының концентрацияға тәуелділігі.

Пробиркаға өлшеуіш пипетканың көмегімен 1мл натрий тиосульфаты ерітіндісін (с = 0,0025моль/л) және 2 мл дистилденген су құясыңдар, басқа пробиркаға 1 мл күкірт қышқылының ерітіндісін (с = 0,0025моль/л) құйыңдар. Осыдан кейін Na2S2O3 ерітіндісіне H2SO4 ерітіндісін қосып бірден секундомер арқылы қышқылды қосқан уақыттан бастап лайлану пайда болғанға дейінгі уақыт аралығын дәл анықтаңыз. Осы тәжірибені натрий тиосульфатының көлемін көбейте отырып, тағы да екі рет қайталаңдар (тәжірибені кесте мәліметтерімен сәйкес жасаңдар).






Na2S2O3

мл


H2O

Мл


H2SO4

мл


Жалпы

ерітінді


мл

Реак-цияға

кететін


уақыт, сек

Реакция

жылдамдығы

1/t


1

1

2

1

4







2

2

1

1

4







3

3

-

1

4






1/t-күкірттің түзілу жылдамдығы; t-секундпен берілген уақыт

Реакция жылдамдығының концентрацияға тәуелділігін көрсететін график тұрғызыңдар.


қолданбалы химия кафедрасы

2-тәжірибе. Реакция жылдамдығының температураға тәуелділігі

Үш пробиркаға 2 мл натрий тиосульфаты ерітіндісін, басқа үш пробиркаға күкірт қышқылы ерітіндісін құйып алыңдар мен күкірт қышқылын құйып алыңдар. Сосын Na2S2O3 және H2SO4 ерітіндісінің бір жұбын су моншасына салыңдар. 1-ші жұбын бөлме температурасында жасаңдар. Ерітінділерді 1 минут ұстаңдар. Пробиркаларды судан шығармастан Na2S2O3 ерітіндісіне H2SO4 ерітіндісін жылдам қосыңдар. Қосқан уақыттан бастап тұнба пайда болғанға дейінгі уақытты секундомердің көмегімен дәл анықтаңдар. Осы тәжірибені су моншасының температурасын 100С арттыра отырып, 2 рет жасаңдар. Тәжірибе нәтижелерін кестеге толтырыңыз, салыстырмалы жылдамдықты есепеңіз. Реакция жылдамдығының температураға тәуелділігін көрсететін график тұрғызыңдар.






Na2S2O3

Мл


H2SO4

мл

Температура t, 0C

Уақыт, τ

Реакция

жылдамдығы, 1/τ



1

2

2

t







2

2

2

t+10˚







3

2

2

t+20˚








Бақылау сұрақтары:

  1. Реакция жылдамдығына әсер ететін факторлар. Әрекеттесуші массалар заңы, оның математикалық өрнегі.

  2. Жылдамдық константасы дегеніміз не? Бұл өлшемнің физикалық мағынасы қандай және оған қандай факторлар әсер етеді?

  3. Вант-Гофф ережесі, математикалық өрнегі. Реакция жылдамдығының температуралық коэффициенті дегеніміз не?

4. Берілген теңдеулердің оң және сол бөліктерінің реакция жылдамдықтарының өрнегін жазыңыз.

1) 2SO2 + O2 = 2SO3



2) N2 + 3H2 = 2NH3

Қолданбалы химия кафедрасының



26.08.2014 ж. отырысында

№1 бұйрықпен бекітілді



қолданбалы химия кафедрасы

4 зертханалық жұмыс



Қайтымды реакциядағы тепе-теңдіктің ығысуы
Жұмыстың мақсаты

Заттың концентрациясының тепе-теңдіктің ығысуына әсерін зерттеу.


Жұмыстың теориялық негізі

Көптеген химиялық реакциялар соңына дейін жүрмейді. Мұндай реакцияларды қайтымды реакциялар деп атайды. Қайтымды реакцияларға қайтымдылық белгісі  қойылады. Мысалы:

А + В  С + Д

Белгілі бір уақыттан кейін қайтымды реакцияларда тепе-теңдік орнайды. Тепе-теңдік дегеніміз - тура және кері реакцияның жылдамдығы теңескен кездегі жүйенің күйі. Тепе-теңдікті ығыстыруға болады. Тепе-теңдікті тура және кері бағытқа ығыстыруға болады. Тепе-теңдіктің ығысуы Ле-Шателье принципі арқылы іске асады. Заттың концентрациясын өзгерту арқылы тепе-теңдікті ығыстыруды қарастырайық.


Қажетті реактивтер:

А) Калий роданидінің ерітіндісі, С=0,0025моль/л;

Ә) Темір(ІІІ) хлориді ерітіндісі, С=0,0025моль/л;

Б) Калий хлоридінің түйірлері;

В) Пробиркалар
Жұмыстың жүру барысы:

Екі пробиркаға 5 мл-ден калий роданиді С=0,0025моль/л мен темір (ІІІ) хлориді ерітіндісін С=0,0025моль/л құйыңдар. Оларды бір-біріне құйып, араластырыңдар. Ерітінді қандай түске боялды? Алынған жалпы ерітіндіні тең етіп 4 пробиркаға бөліп құйыңдар. І-пробиркадағы ерітіндіні эталон ретінде қалдырыңдар. ІІ-пробиркаға 1 мл қаныққан темір(ІІІ) хлориді ерітіндісін, ІІІ-пробиркаға 1 мл калий роданидінің ерітіндісін құйыңдар. IV-пробиркаға калий хлоридінің бірнеше кристалдарын салыңдар. Әрбір пробиркадағы түстің өзгеруін бақылаңдар, эталон ерітіндімен салыстырыңдар.


Тәжірибеден алынған нәтижелерді жазу:

Бақылау нәтижесі төмендегідей жазылады:



  • Қайтымды реакцияны жазып, тура және кері реакцияның тепе-теңдік константасының өрнегін жазыңдар;

  • Қай зат ерітіндіге қызыл түс беріп тұр?

  • Ерітіндінің түсі темір(ІІІ) хлориді, калий роданиді ерітінділерін құйғанда және калий хлоридінің кристалдарын салғанда қалай өзгереді?

  • Әрбір әсерге байланысты химиялық тепе-теңдіктің ығысуын сипаттап айтып беріңдер.

қолданбалы химия кафедрасы

Бақылау сұрақтары:


    1. 2CH3COONa + H2SO4  Na2SO4 + 2CH3COOH қайтымды реакцияның сол жағындағы заттардың біреуінің концентрациясын азайтқанда, тепе-теңдік қай бағытқа ығысады?




    1. 2CO +O2  2CO2 +Q тепе-теңдікті солға ығыстыру үшін не істеу керек?

    2. H2 + I2  2HI реакциясына қатынасатын заттар концентрациялары төменгідей болғанда [H2] = 0,5 моль/л, [I2] = 0,1 моль/л, [HI] = 1,8 моль/л реакция тепе-теңдік күйге келеді. Сутегі мен иодтың бастапқы концентрацияларын және тепе-теңдік тұрақтысын табыңыздар.

Қолданбалы химия кафедрасының



26.08.2014 ж. отырысында

№1 бұйрықпен бекітілді


қолданбалы химия кафедрасы

5 зертханалық жұмыс



Берілген концентрация бойынша ерітінді дайындау
.

Жұмыстың мақсаты

Химиялық ыдыстармен жұмыс істеуге үйрету және құрғақ тұздардан берілген концентрацияда ерітінді дайындау біліктілігін қалыптастыру


Жұмыстың мазмұны

Концентрациясы әртүрлі ерітінділер дайындау.



Қаупсіздік ережесі

Жұмысты жасау кезінде химиялық реактивтерді ұқыпты қолдану, реактивтердің зертханалық столға және кйімге төгілмеуін қадағалау керек.



Теориялық негізі

Ерітінділер дегеніміз – екі немесе одан да көп компонентерден тұратын, құрамы өзгермелі гомогенді(біртекті) жүйе.

Ерітінділердің маңызды түрі – сұйық ерітінділер.

Ерітінділер еріген заттан және еріткіштен тұрады. Ерітінді құрамы еріген затпен еріткіш мөлшерімен анықталады. Ерітінді концентрациясын сипаттау үшін жиі қолданатын бірнеше әдістер бар.



1)Еріген заттың массалық үлесі (В) дегеніміз еріген заттың массасының m(B) ерітінді массасына mжалпы қатынасы:

 (В) = m(В)/mжалпы немесе (В) = 100m(В)/mжалпы (%);



2) Молярлық концентрация с(В) дегеніміз 1 л ерітіндідегі еріген заттың мөлшері:

с(В) = n(В)/Vер-ді, (моль/л);



3) Моляльдік концентрация дегеніміз 1 кг еріткіштегі еріген заттың мөлшері:

b(В) = n(В)/mер-ш, (моль/кг);



4) Нормальдік концентрация дегеніміз 1 л ерітіндідегі еріген заттың эквиваленттік зат мөлшері:

с(В) = n(В)/Vерітінді, (моль/л);

мұндағы, n(В)-эквиваленттік зат мөлшері.


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Loading...


©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
рсетілетін ызмет
Жалпы ережелер
ызмет стандарты
дістемелік кешені
бекіту туралы
туралы хабарландыру
біліктілік талаптары
кіміні аппараты
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
ойылатын жалпы
мемлекеттік кімшілік
жалпы конкурс
білім беретін
Барлы конкурс
республикасы білім
бойынша жиынты
ызмет регламенті
ткізу туралы
конкурс атысушыларына
біліктілік талаптар
атысушыларына арнал
идаларын бекіту
Республикасы кіметіні
облысы кімдігіні
рсетілетін ызметтер
мемлекеттік ызмет
стандарттарын бекіту
Конкурс ткізу
мемлекеттік мекемесі
дістемелік сыныстар
Мектепке дейінгі
дебиеті маманды
дістемелік материалдар
білім беруді
ауданы кіміні
жалпы білім
конкурс туралы
мектепке дейінгі
рметті студент
облысы бойынша
мыссыз азаматтар
Мемлекеттік кірістер
дарламасыны титулды
Конкурс жариялайды
дістемелік кешен
мерзімді жоспар
разрядты спортшы
мелетке толма
ызметтер стандарттарын
директоры бдиев

Loading...