1 Топографиялық анатомия пәнінін зерттеу обьектісі ретінде сипаттаңыз



бет48/48
Дата10.06.2022
өлшемі196.65 Kb.
#267454
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   48
Байланысты:
Топанатомия
Êàôåäðà ¹1 Àêóøåðèÿ æ?íå Ãèíåêîëîãèÿ
Қабаттары. Үшбұрыш қабаттары : тері, теріасты бұлшықетпен бірге бірінші фасция, екінші фасция, үшінші фасция бұл жерде жоқ, бірден аздаған шелмай қабаты және төртінші фасция, оның астында беткейірек ішкі мойындырық венасы, одан соң медиалдылау – жалпы ұйқы артериясы және олардың арасында кезбе нерві – бұлар төртінші фасцияның париеталды жапырақшасына оранған. Ішкі мойындырық венасының ортаңғы үштік бөлігі тұсында, тамырларды мойынның нервтік ілмегі (ansa cervicalis nernoram) көлденең кесіп өтеді, ол тіласты нервінің (ХІІ жұп) төмендеуші тармағымен, І-ІІІ мойын-жұлын нервтерінің түбіршектерінің байланысынан құралған. Аталған нервтік ілмектен тіласты сүйегінен төмен орналасқан алдыңғы бұлшықеттерге бұтақтар барады. Қалқанша тәрізді шеміршектің жоғарғы шеті деңгейінде (немесе сәл жоғарылау) жалпы ұйқы артериясы екіге бөлінеді: сыртқы және ішкі ұйқы артериялары
Сыртқысы мойынға және бетке, желкеге, самайға тармақтар береді, ал ішкі ұйқы артериясы әдетте мойында ешқандай тармақтар бермейді, ол жоғары көтеріліп бассүйек ішіне canalis caroticus өзегі арқылы енеді. Сыртқы ұйқы артериясы ішкі ұйқы артериясынан ішкері және алдына таман орналасады және тура бөлінген.

12 Жауырын-кеңірдек үшбұрышы: шекаралары, қабат құрылысына сипаттама беріңіз


Кеңірдектің ( trachea) екі бөлігін ажыратады : 1) мойын; 2) кеуде. Мойын бөлігі 6 — 8 шеміршектік сақиналардан түрады. Басты шалқайтқан кезде төстен жоғары орналасңан ш ем ірш ектік сақиналар саны, басты еңкейткен кезден коп болады. Кеңірдек — VI — VII мойын омыртқалары арасындағы омыртқа аралық шеміршектен немесе VII мойын омыртқасының жоғарғы қырынан басталады да, алдыңғы жақта төстің ойығының, артта II кеуде омыртңасынан ның төменгі ңыры түсында аны ңталады . К еңірдектің бастапңы бөлігі алдынан қалқанша безінің мойнымен, қапталынан оның бөліктерімен ж анасады . Бездің төменгі бөлігінде, алдыңғы жақта spatium pretracheale болады, онда веналар мен лимфа түйіндері орналасңан. Кеңірдектің артқы қабырғасына өңеш ж анасып жатады. Төменгі бөлігінің ңапталы на ж алпы үйңы артериясы тиіп түрады. Қанмен қамтамасы з етілуі төменгі ңалңанш а артериялары арқы лы , ал нервтенуі қайтарма нервтер (n. reccurrens) арқылы жүзеге асады. Лимфа ағысы — nodi lym phatici paratracheale-re бағытталады. Кеңірдек қүрылысының ерекшелігі — оның ңозғалм алы , созылмалы және эластикалың қабілеттілігіне байланысты. Кеңірдек жарақаты сирек кездеседі.
13 Көмей және кеңірдектің топографиялық анатомиясына сипаттама беріңіз
Көмей (larynx) V және VI омыртқалар түсында орналасқан. Ол қалқанша тәрізді шемірш ектен (cartilage thyroidea), жүзік тәрізді шеміршектен (cartilago cricoidea), жұп ожау тәрізді шеміршектен (cartilagines arytaenoidea) және көмей үстіліктен (epiglottis) түрады. Қалқан а тәрізді шемірш екуің екі жапырақшасы бар (lam ina thyreoideae), олар алдында бір-бірімен бітісіп қалқанш а тәрізді ойық түрады . Артқы жоғарғы бөлімінде қалқанша шемір ектің жоғарғы мүйізш елері (cornu superior), ал артңы төменгі бөлігінде төменгі мүйізшелері (cornu inferior) шығады. Жүзік тәрізді шеміршек ңалңанш а тәрізді шеміршектен төмен орналасады. Кең бөлігі артқа қарай, ал тар жарты шарлы бөлігі алға қарай орналасқан. Осы шеміршектердің арасы жүзік — қалқанша байламымен (lig. cricothyreoideum) жалғастырылған. Ожау тәрізді шеміршектер қалқанша тәрізді шеміршекке артынан бекітіледі. Олардың әрқайсысын үш бүрыш ты пирамидамен салыстыруға болады. Ожау тәрізді шем іршектің негізін (basis) ж әне төбесін (apex) ажы ратады . Негізінде бүлшы қеттік (processus muscularis) және дауыстың (processus vocalis) өсінділері бар. Бүлшьіқеттік өсіндісіне артқы ж әне сыртқы жүзік-ож ау тәрізді бүлш ықеттер (mm. cricoarytenoideus posterior et lateralis), ал дауыстың өсіндіге — дауыс жалғаасы бекиді. Көмейдің бүлшықеттері сыртқы және іш кі болып бөлінеді. Сыртқысына тек бір бүлшықет — жүзік-қалқанша бүлшықеті (т. cricothyroideus) жатады . Ол жүзік тәрізді және қалқанша тәрізді шеміршектерді ж алғастырып, жиырылған кезде екі шеміршекті жақындатып, дауыс жалғам алары н кереді. Кеңірдектің ( trachea) екі бөлігін ажыратады : 1) мойын; 2) кеуде. Мойын бөлігі 6 — 8 шеміршектік сақиналардан түрады. Басты шалқайтқан кезде төстен жоғары орналасңан ш ем ірш ектік сақиналар саны, басты еңкейткен кезден коп болады. Кеңірдек — VI — VII мойын омыртқалары арасындағы омыртқа аралық шеміршектен немесе VII мойын омыртқасының жоғарғы қырынан басталады да, алдыңғы жақта төстің ойығының, артта II кеуде омыртңасынан ның төменгі ңыры түсында аны ңталады . К еңірдектің бастапңы бөлігі алдынан қалқанша безінің мойнымен, қапталынан оның бөліктерімен ж анасады . Бездің төменгі бөлігінде, алдыңғы жақта spatium pretracheale болады, онда веналар мен лимфа түйіндері орналасңан. Кеңірдектің артқы қабырғасына өңеш ж анасып жатады. Төменгі бөлігінің ңапталы на ж алпы үйңы артериясы тиіп түрады. Қанмен қамтамасы з етілуі төменгі ңалңанш а артериялары арқы лы , ал нервтенуі ңайтарма нервтер (n. reccurrens) арңылы жүзеге асады. Лимфа ағысы — nodi lym phatici paratracheale-re бағытталады. Кеңірдек қүрылысының ерекшелігі — оның ңозғалм алы , созылмалы және эластикалың қабілеттілігіне байланысты. Кеңірдек жарақаты сирек кездеседі.

14 Қалқанша және қалқанша маңы бездерінің топографиялық анатомиясына сипаттама беріңіз


Қалқанша безі ( glandula thyroidea) екі қаптал бөліктен және мойнақтан (istm u s) түрады. Бездің әрбір бөлігінде жоғарғы және томенгі плюсі болады. Шамамен 1/3 ж ағдайда бездің қосымша бөлігі ретінде мойнақтан жоғары қарай шығатын пирамидалды өсінді (lobus pyram idalis) кездеседі. Ол өсінді мойнақпен емес, бездің қаптал бөлігімен байланысып түрады. Кейде мойнаң тіпті болмайды. Қалқанша бездің жүқа фиброзды пластинка тәрізді қабығы және төртінш і фасцияның висцералды жапы рақшасынан қүралғанқынабы болады. Без қабығы мен қынабы арасында болбыр үлпа болады. Онда артериялар, веналар, нервтер ж әне қалқанша маңы бездер жатады. Қалңанша бездің синтопиясы: қалқанша без мойнағы кеңірдектің алдында (I — ІІІ-ш і немесе ІІ-ден IV-ші ш емірш ектер деңгейінде) жатады. Қаптал бөліктері кеңірдек, комей (ңалқанш а ш емірш егі), жүтқыншақ, өңеш ке жанасып, жалпы үйқы артериясы ның меди-алды жартысын жауып түрады . Без қанмен екі жоғарғы және екі төменгі ңалңанш а артерияларымен қамтамасыз етіледі, 12% ж ағдайда қалқанш аны ң тақ артериясы (a. thyroidea іт а ) кездеседі, оны Н. И. Пирогов бесінші қалқанша артериясы деп атады. Оның трахеостомия кезінде зақымдануыңан ағуға әкеледі. Қалқанша без артериялары коллатералды екі жүйеден қүралады: 1) мүше ішілік (ңалңанш а артериялары бүтаңтарымен); 2) мүшеден тыс-жүтқыншаң, оңеш , көмей, кеңірдек ж әне жағын жатқан бүл ықеттердің қантамырларының үш тасуынан пайда болады. Қ алңанш а маңы безі (glandulae parathyreoidea) эпителиалды төрт денеш іктерден түрады. Көбінесе ңалқанш а безінің менш ікті қабығынан тыс (ңабың пен қы нап арасында), оның ңаптал бөлігінің артңы бетінде әрбір жақта екеуден орналасады. Мүнда жоғарғы безшелер — жүзік тәрізді ш ем ірш ектің төменгі ңыры бойымен немесе қалңанш а бездің ңаптал бөлігінің ж оғарғы ж әне ортаңғы 1/3 биіктігінде, ал төменгі бездері — төменгі қалңанш а артериялары безге бірінш і тармаңтарын беретін жерде немесе ңаптал бөлігінің томенгі үш ынан 1,5 —2 см жоғары орналасады
15 Төс бұғана емізік бұлшықетінің меншікті аймағы: бекитін жерлері, шандырлық құрылымы және мойынның магистральды жүйке тамырларымен қатынасына сипаттама беріңіз
Шекаралары: Бүл аймақ жүдеу адамдарда басты шалқайты п, бір қапталына бүрған кезде жақсы көрінетін аттас бүлшықеттің көлеміне сәйкес келеді. Қабаттары: терісі ж үқа, қозғалғыш , теріасты шел қабатында бірінші фасция түзейтін жүқақынап бар, онда қиғаш (т. platysm a myoideus) талшықтары өтеді. Беткей фасцияны ашқанда үстінен веналың бағаналар ж әне нервтер өтіп жатңан екінш і мойын шандырымен қорш алған бүлшықет (т. sternocleidom astoideus) көрінеді (5.12 сурет). V. jugularis externa, қүлақ арты венасы (v. auricularis posterior), шүйде венасы (и. occipi£alis) бүтақтары мен v. fascialisтің үштасуларынан түзіледі және т. sternocleidom astoideus-ті көлденең қиып өтеді. Ол қалыпты жағдайда бүғана-төс-емізікше бүлшықеттің ортасының артында v. jugularis interna немесе v. subclavia-ға қүяды. Нервтер, мойын өрімдерінің үзын тармақтары m. sternocleidomastoideus-тің артқы қырының астынан шығып, желпуіш торізді жан -жаққа тарайды . М . sternocleidom astoideus-ты артқы қырынан кіші шүйде нерві ( п. occipitalis m inor) жоғары көтеріледі. жақ сүйегі бүрышының бағытында v. jugularis externa-мен өатар құлақтың үлкен нерві ( п. auricularis m agnus) ж үреді. Ж ақ бүрышы маңында ол ш ы ңш ы т безіне (gI. parotis) кіреді.

16 Жауырын-трапециялық үшбұрышы:шекаралары, қабат құрылысына сипаттама беріңіз


Жауырын - трапеция үшбұрышы trigonum omotrapezoideum. Ол Musculus trapezius жиегімен, musculus omohyoideus төменгі карыншасымен және musculus sternocleidomastoideus артқы жиегімен шектелген.
Қабаттары : Тері. Тері асты май шел қабаты. Беткей шандыр. Меншікті шандыр. Трапеция тәрізді бүлшықет (m . trapezius) жауырынға жоғарыдан түседі. Арқаның жалпақ бүлшықеті ( т. Іаtissim us dorsi) жауырынды астынан жабад

17 Жауырын-бұғана үшбұрышы:шекаралары, қабат құрылысына сипаттама беріңіз


Жауырын – бұғана үшбұрышының шекарасы: үстінен – жауырын-тіласты бұлшықетінің төменгі қарыншасымен;астынан:бұғана сүйектің жоғарғы қырымен; медиальды жағынан –кеудебұғана-емізік бұлшықеттің артқы қырымен шектеледі
Жауырын-бүғана үшбүрышының шекарасы: үстінен —жауырын-тіласты бүлшыңетінің төменгі қарыншасымен, астынан —бүғана сүйектің жоғарғы қырымен, медиальды жағынан —кеуде-бүғана-емізік бүлшыңеттің артқы қырымен өтеді. Жауырын үшбүрышының (trigonum omotrapezoideum) шекарасы: медиалды жағынан —кеуде-бүғана-емізікше бүлшықеттің артқы қырымен, латералды жағынан —трапеция тәрізді бүлшық- еттің алдыңғы шетімен, астынан —жауырын-тіласты бүлшыңеттің төменгі қарыншасымен жүргізіледі
Асқазан операциясына (гастростомия Витцель, Топровер) сипаттама беріңіз
Витцель әдісі бойынша гастростомия жасау. Бұл операция зақымданғанда, одан тамақ өтпей қалган кезде жасалады.
Жансыздандыру. Жергілікті инфильтрациялық анестезия жасайды. Ауруды шалқасынан жатқызады. Қабырға доғасының сол жақ шетінен орта сызықтан 3-4 см-дей шегініп, төмен қарай теріні,тері асты шелді май клетчаткасын және жоғарғы фасцияны тiк тiледi.
Тiлiктiң ұзындығын 10-12 см науаша зондпен құрсақтын тік бұлшық етi қынабының алдыңғы қабатын тiледi. Тік бұлшық еттi екi пинцетпен талшықтарының бағыты бойынша ажыратады. Зондтың көмегімен құрсақтың тік бұлшық етi қынабының артқы қабырғасын кеседi.
Iш пердесін (брюшина) екі пинцетпен қармап, жарақатқа конус тәрізді етіп тартады да, ұзындығын 2-3 см етiп скальпельмен немесе қайшымен кеседі. Екi саусақты iш пердесiнiң тiлiгiне кіргізіп, іш пердесінің алдынғы қабырғасын жоғары көтереді, саусақтардың арасынан іш пердесiнiң қалған бөлігін кеседi. Оның тiлiнген шетiн Микулич қысқыштарымен қармап қояды.
Жарақаттан асқазанның алдыңғы қабырғасын шығарады. Асқазан осi бойымен үлкен және кiшiнiң арасынан резеңке түтiк орнатады, оның асқазанға енетін ұшы кардияга жақын тұрғаны жөн. Асказанның сiрлi және бұлшық ет қабатын түтіктің екі жағынан түйінді тігістермен тігеді, түтіктерді тартқан кезде асқазан қабырғасы түтікті 4-5 см жауып тұруы қажет.
Асқазандағы кесіледі деп белгіленген жердің айналасындағы түтік ұшына жiбiн бос қалдырып қалташа тігіс салады. Асқазан қабырғасын екi пинцетпен немесе ұстағыш жіппен конус тәрізді етiп түтіктің ұшындағы екі бүйірінен көтеріп, скальпельдiң ұшымен кертіп тесiк жасайды, сол арқылы пинцетпен түтіктің ұшы асқазан саңылауына салып, осымен бiр мезгiлде қалташа тігісті тартады.
Бұрын салынған тігістерді бастырып, сірлі-бұлшық ет тігісінің екiншi қатарын салады. Париетальды іш пердесінің шеттерін түтікті айналдыра асқазанға қалташа тiгiспен тігеді. Іш пердесiндегi тiлiктiң қалған бөлігін түтікті айналдыра жоғарғы және төменгi бұрышқа үзіліссіз тiгiспен тiгiп қояды. Тiк бұлшық ет қынабының артқы қабырғасын түйiндi жiбек тiгiспен тігедi, соның өзiнде түтіктен жоғары және төмен жақты 1-2 тігіспен асқазан қабырғасына тігеді. Тік бұлшықеттің шетін 4-6 кетгут тігіспен тартып тiгiп тастайды. Тік бұлшық ет қынабының алдыңғы қабырғасына жiбек жіптен тігіс салады. Тері асты шелдi май клетчаткасы мен терiнi қабат-қабатымен тiгiп кояды.
Кадер әдісі бойынша гастростомия жасау. Іш қуысын Топровер әдісі бойынша гастростомия жасау. Алдыңғы іш пердесінің қабырғасына құрсақтың сол жақтағы тік бұлшық етінің ортасы арқылы 6-7 см тiлiк салады. Тіліктің бас жағы қабырға доғасынан 2-3 см-дей төмен болады. Теріні, тері асты шелдi май клетчаткасын құрсақтын тік бұлшық етi қынабының алдыңғы қабырғасын тiледi. Доғал аспаппен тік бұлшық еттi талшықтарының бойымен ажыратып, тік бұлшык ет қынабындағы артқы қабырғасын іш пердесімен бірге кеседі. Іш пердесiнiң шеттерiн Микулич қысқыштармен қармайды. Ұзын анатомиялық пинцетпен асқазанның алдыңғы қабырғасын ұстатып, жарақатқа шығарады. Шығарылған асқазан қабырғасында пайда болған конустың жоғарғы жағына бiр-бiрiнен 2 см қашықтықтан екі тұтқыш тігіс салады. Тұтқыш тігістердi айналдыра асқазан қабырғасына үш қалташа cipлi бұлшық ет тiгiсiн жүргiзедi. Бiрiншi қалташа тiгiстi конустың төбесінен 2 см кейін шегере, екіншісін одан 1,5 см аралықтан конустың түбiне жақын, үшiншiсiн екiншi тiгiстен 1,5 см қашықтықта салады. Скальпельмен тұтқыш тiгiстердiң арасындағы асқазан қабырғасын 1-1,5 см жерден кеседi және асқазанның санылауына жуан (диаметрі 1-1,5 см) дренаж түтік енгiзедi. Түтіктің үстінен қалташа тігістің үшеуін де кезек-кезек тартып байлайды, одан кейiн түтікті алып тастайды. Нәтижеде асқазанның алдыңғы қабырғасында биіктігі 4-5 см цилиндр пайда болады, онын саңылауында қатпарлы үш клапаны бар. Асқазан қабырғасындағы цилиндрдi жарақаттын жоғарғы немесе төменгі бұрышына тігеді. Бұл орайда екінші және үшінші қалташа тігістер арасында немесе үшiншi қалташа тiгiстiң деңгейiнде, алдыңғы iш пердесiндегi қабырғаның қалыңдығына карай, асқазанның қабырғасын іш пердесіне және тік бұлшық еттiн қынабындары артқы қабырғаға түйінді тігіспен тігеді.
Асқазан қабырғасын екiншi қалташа тігіс деңгейінде тік бұлшық ет қынабының алдыңғы қабырғасына тігеді. Үшінші қалташа тігістің ұшын теріге бекітеді. Im пердесіндегі қабырға жарақатын қабат-қабатымен тігеді. Асқазан тiлiгiнiң шетін, яғни шырышты қабатын түйінді тігіспен терiге асқазанның бүкіл қабырғасы арқылы ететіндей етіп тігеді. Тігістерді байлағаннан кейiн ерінге ұксас тесік пайда болады, ауруды тамақтандырған кезде, СОЛ аркылы асқазанға резенке түтік енгізіп тамақтандырады.
Аппендэктомия жайлы жазып кетіңіз
Аппендэктомия. Ауруды шалқасынан жатқызады. Хирург он жақта тұрады, ассистент оған қарсы жаққа орналасады. Кiндiктi он жақтағы мықын маңынан мықын сүйегiн алдыңғы жоғарғы қырымен жалғастыратын сыртқы және ортаны үшiншi сызықтың шекарасындағы нүкте арқылы Ұзындығын 8-10 см етіп тiледi.
Тiлiк жоғарыда айтылған сызыққа перпендикуляр болады. Оның 1/3 бөлiгi сызықтан жоғарғы жағында 2/3 бөлiгi төменгi жағында (Дьяконов-Волкович әдісі бойынша) орналасады.
Терiнi, тері асты шелді (май) клетчатканы беткей және меншікті фасциясымен қоса тiледi. Кұрсақтын сыртқы қиғаш бұлшық етiндегi апоневроз бен жоғары бөлігіндегі бұлшық ет жарақатты бойлай параллель жатқан талшықтармен бірге жаланаштанады. Шандырды қандауырмен кесіп, тесікке науаша зовд салады. Сөйтіп зондтың көмегімен апоневрозды операция жасалған жаракаттың ұзына бойына сәйкес тiледi. Апоневроздың тiлiнген шетiн доғал кармақшалармен ысырады, сонда жарақаттан құрсактың ішкi қиғаш бұлшық етi көрiнедi. Құрсактары іш қиғаш бұлшық еттiң және көлденең бұлшық еттiң талшықтарын жабык пинцеттермен немесе Кохер зондтарымен жарақаттың түбiнен келденең фасцияға дейiн абайлап ашады.
Жаракатка Фарабефтiң доғал кармақшаларын салып, сылынған бұлшық еттердiң шетiн тiлiктiң ұзына бойына ажыратады.
"Талақ тамырлары шағын калибiрлi болған жайдайда оларды қан тамыр Сонан соң көлденең фасцияны, майлы клетчатканы және iш пердесiмен қоса екi анатомиялык пинцетпен ұстатып, аздап көтередi де, скальпельмен кеседі. Іш пердесiнiң кесілген шетiн Микулич қысқыштарымен тістетіп, тесікке қайшыны енгiзедi және iш пердесін операцияланған жарақаттың ұзындығындай етіп тiледi. Доғал жалпақ қармақ тәрiздi аспаптарды жарақаттағы iш пердесiне енгiзiп, жарақат шетін аздап көтереді. Оның қасындағы iшек ілмегін ұзын анатомиялық пинцеттермен жарақаттан шығарады. Егер бұл ащы ішек болса, онда оны іш қуысына қайта салып жiберу керек.
Бүйендi тiк жатқан бұлшық еттердің өрiмдерiне (teniae) және томпайып жатқан ішек қабырғасына (haustrae) қарап анықтайды. Жарақатқа қарай соқыр ішекті, бүйенді пинцетпен тартады, содан кейiн дәке салфетканы пайдаланып, сол қолдын сұқ саусағымен және бас бармағымен құрт тәрiздi есiгiмен бiрге жарақатқа шығарады. Шажырқайды өсiктiң дистальдi ұшы майынан қан тоқтатқыш қыскышпен қысып алады да, өсікті тік күйінде ұстап тұрады.
Шажырқайға өсіктің ұзындығын бойлата және пареллель етiп қан тоқтататын қысқыш салады. Қысқыш пен құрт тәрiздi өсiктiң арасындағы шажырқайды қайшымен тiледi, сөйтiп оны өсiктiң ұзына бойына сәйкес ажыратады. Шажырқайды қысқыштың астынан жiбек лигатурамен тiгiп байлайды*. Құрт тәрізді өсiктiң түбінен бастырма қысқышпен қысады да оны алады. Пайда болған ойысқа лигатура салады. Құрт тәріздес өсіктің түбінен 1-1,5 см жерден өсiктi айнала бүйенге қалташа сірлі бұлшық ет тiгiсiн салады, оның ұшын байламайды, туйiп тастайды**
Өсікке байланған жерден 2-3 мм дистальді етiп қан тоқтатқыш қысқыш салады. Қысқыш пен лигатураның арасын қысқыш арқылы сырти отырып, скальпельмен кесiп өсiктi алып тастайды. Өсiктiң культясын анатомиялық пинцетпен шымшып ұстап, хирург оны жайлап тарта отырып, қалташа тiгiске батырады. Бүйендi iш қуысына салады. Im пердесін үзіліссіз тігіспен, бұлшық етті түйінді сирек тігіспен немесе П тәріздес тігіспен тігеді, шандыры мен терiгe түйiндi жiбек тiгiс салады.

Асқазан операциясына(асқазан резекциясы Бильрот I, Бильрот II) сипаттама беріңіз


Асказанды Бильрот I дiсi бойынша резекциялау. Бұл операция Бильрот 11 әдiсiнен гөрi сирегірек жасалады. Бильрот II әдісінен айырмашылығы сол, асқазанды Бильрот I әдiсiмен резекциялағанда асқазанның патологиялық өзгеріске ұшыраған бөлiгiн алып тастағаннан кейiн асқазан-ішек жолының өткiзгiштiгi асқазан культясы (қалған бөлігі) мен ұлтабардың арасына анастомоз салу арқылы қалпына келтіреді. Анастомоз салмай тұрып үлкен иiн жақтан ұлтабар тесігінің диаметрiне тен асқазан саңылауын қалдырады да кiшi инi жақтағы асқазан культясының бөлігін тігеді. Олардың арасына анастомоз салады.
Асқазанды Бильрот II (А. А. Русановтың) әдісі бойынша резекциялау. Көбінесе ракка жара ауруына шалдыққан кезде кейде полипозға ұшырағанда асқазанның және тағы басқа аурулары кезiнде асқазанның бір бөлiгiн резекциялайды немесе алып тастайды. Асқазанның кесiп алып тасталатын бөлігінің көлемi патологиялық процестiң қанша мөлшерде таралғанына байланысты, қалай болған күнде де асқазанды кecin Tactay ici әрқашанда тканьдардың сау аймағында жүзеге асырылуы қажет. Операция кезінде асқазанның бір бөлігі алынып тасталады. Ұлтабар культясы жасалады (тарылады) асқазанның қалған бөлегі (культясы) мен аш ішектің бастапқы бөлігінің арасына анастомоз (соустья) салу аркылы ас қорыту жолының (каналынын) үзіліссіз әрекетті қалпына келтіріледі. Анастомоз көлденең тоқ ішектiң алдынан (тоқ ішектің алдына) немесе оның артынан (тоқ ішектің артына) салынуы мүмкін. Екiншi вариант кезiнде анастомоз көлденең ТОқ iшек шажырқайындағы тiлiк (саңылау) арқылы іш қуысының төменгі қабатына түсiрiледi..
Ауруды шалқасынан жатқызады да наркоз береді. Белiне бiлiк (валик) төсейді. Операция жасаушы оң жақта, ассистент оран қарсы жақта, екінші ассистент операция жасаушының сол жағында тұрады. Тіліктің өн бойындары апоневрозды (құрсақтың ақ сызығын) жалаңаштап, терi мен тері асты шелдi май клетчаткасын семсер өсiгiнен кiндiкке дейiн ұзыннан тiледi. Жарақаттың ортасындағы шандырды скальпельмен ұзындырын 1-2 см етiп кеседi. Пайда болған тесiкке науаша зонд енгiзiп, сол арқылы шандырды жарақаттың екi жағына бірдей ұзынынан тiледi. Операцияның бұл кезенiн қайшымен орындауға да болады. Сонан соң іш пердесін екi анатомиялык пинцетпен ұстап, конус тәрiздi етiп көтереді де, пинцеттердің ортасынан скальпельмен немесе қайшымен ұзындығын 2-3 см етiп кеседi. Хирург тесiкке екі саусағын кіргізіп,
құрсақ қабырғасын көтереді де, көзбен мөлшерлеп қайшымен іш пердесін жарақаттын ұзына бойына екі жағын бірдей кеседі. Құрсақтағы тіліктің шетiн Микулич қысқышымен қысып алдындағы клетчаткасымен бірге қабырғасына салады (егер ауруларға операция жасаған кездегідей жарақат сүлгімен немесе простынямен жабылса, онда Микулич қысқыштарымен іш пердесінің тілінген шетін сүлгіге немесе простыняға қыстырады). Жарақаттың жоғарғы жағынан бауыр, оның шетінен асқазанның алдыңғы қабырғасы және төмен түсіп жатқан үлкен шарбы көзге түседі. Жарақатқа бауыр айнасын және екі қарын айнасын енгiзедi. Бауыр айнасымен бауырды жоғары ығыстырады, қарын айналарымен жарақат шеттерін асқазан осiнiн бағытымен екi жаққа кереді. Операцияның одан арғы барысын рет-ретімен орындалатын бірқатар кезеңдерге бөлуге болады.
Бауыр және өт жолдарының операцияларына сипаттама беріңіз

Өт кабын кесiп алу (холецистэктомия). Ауруды шалқасынан жатқызып, астына бiлiк тесейді. Операция жасаушы оң жақта,бiрiншi ассистент оған қарсы, екінші ассистент операция жасаушының сол жағында тұрады. Қурсақтың орта сызығынан бастап, оң жақтағы қабырға доғасына параллель қылып терi мен терi асты шелді (май) клетчаткасын ұзындығын 25 см етiп тіледі. Науаша зонд арқылы құрсақтың оң жақтары тік бұлшық ет қынабының алдыңғы қабырғасын жарақат ұзындығы бағытымен кеседі. Тік бұлшық еттi саусақпен көтеріп, оны қайшымен тiледi. Тік бұлшық ет қынабының артқы қабырғасы көрінеді, оны (іш пердесiнсiз) науаша зондпен кеседі. Содан соң жарақаттың сыртқы бөлігіндегі қиғаш, iшкi қираш және көлденең бұлшық еттерді кеседі. Іш пердесін кесіп, оның шетін Микулич қысқышымен тiстетедi. Жарақатты кеңейткішпен немесе қарын айналарымен кеңейтедi. Жарақаттың жоғарғы жағынан бауырдың бір шетімен әдетте оның астынан шығып тұратын от қабы, сол жағынан асқазанның антральды бөлiгi мен ұлтабардың жоғарғы горизонталь бөлiгi, төменде көлденең тоқ iшек көзге түседі. Бірінші ассистент үлкен дәке салфетканың көмегімен асқазанды солга қарай, көлденең тоқ iшектi төмен қарай ығыстырады. Екiншi ассистент бауырдың шетін Дәке салфеткалармен ұстап, ОНЫҢ жақтағы бөлiгiн мүмкіндігінше қабырға доғасының шетіне қарай иiп, абайлап сырғытады, сөйтіп жарақатқа шығарады. Дөрекi қимыл-әрекеттің бауыр тканьдерiн жыртып жіберетінін естен шығармау керек. От қабымен бірге бауырдың төменгi шетi, ал жарақаттың түбiнен бауыр-ұлтабар байламы lig. hepatoduodenalis көрінеді. От қабын мойнынан немесе түбiнен кесiп алады. Осыдан кейiн iш пердесінің жапырақшасын бауыр-ұлтабар байламын оң жақ шетінен қуық өзегiнiң бағытымен кесiп алады. От қабы өзегін доғал аспаппен бауыр өзегiне қосылатын жерiне дейiн ажыратады. Өт қабы өзегінің бауыр өзегiне қосылатын жерiнен 0,5-1 см кейiн шегiнiп, астынан екi мықты лигатура өткiзiп байлайды. Өзекті байланған лигатуралардың арасынан кеседі. Өзектiң орталық культясын қосымша тiкпе лигатурамен байлаған дұрыс.


Өт қабы өзегiнiң шеткерi культясын аздап жоға ры тартып, өт және бауыр өзектерi қосылатын жерден бiраз жоғары жататын клетчаткадан өт артериясының бұтағын табады. Өт қабы артериясын екi лигатурамен байлап, кеседі. Бұдан кейін өт қабын кесіп алып тастауға кіріседі. Өт қабының бүйір беттері арқылы өт қабы өзегіне салынған қысқышты тартып тұрып скальпельмен im пердесiн тiледi, өт қабын тупфердің немесе қайшының көмегімен бауыр ұясынан ажыратады.

Жуан және жіңішке ішекке жасалатын операцияларға(резекциясы, энтероанастомоз, ПЗП) сипаттама беріңіз


Аспалы энтеростомия. Ауруды шалқасынан жатқызады. Операция жасаушы оң жақта, ассистент оған қарсы жақта тұрады. Құрсақ орта сызығының бойымен, кiндiктi сол жағынан орай етіп (ортадағы аралық лапоротомия), терiнi және тері асты шелдi (май) клетчаткасын ұзындығын 10-12 см етіп тіледі. Жарақаттың жоғары немесе төменгі бөлігіндегі апоневрозды (құрсақтың ақ сызығы) скальпельмен ұзындығын 1-2 см етiп кеседi. Апоневрозды одан әрi қайшымен немесе науаша зондтын көмегiмен, скальпельмен тiледi. Iш пердесінің алдындағы клетчатканы екi пинцетпен ажыратып, оны (іш пердесін) қамтып алады да, конус тәрiздi етiп жоғары көтереді. Іш пердесін пинцеттердiң ортасынан ұзындығын 2-3 см етiп тiледi. Екi саусақты тiлiкке кiргiзiп, құрсақ қабырғасын көтередi де, іш пердесі алдындағы тканьдермен қоса қайшымен жарақаттың бүкіл ұзындығына сәйкес етiп кеседi. Iш пердесінің тілінген шетін Микуличтiн қысқыштарымен жарақаттың шетiне салынған сүлгiлердi немесе үлкен салфеткаларға қамтиды. Ассистент жарақаттың шетiн қарын айналасымен көтереді, ал операция жасаушы оң мықын аймағынан илеоцекальды бұрышқа 20-30 см проксимальды орналасқан мықын iшегiн (подвздошная кишка) жарақатқа шығарады. Шығарылған iшек ілмегiнiң қабырғасына жiңiшке жібек жiппен қалташа (кисетный) тiгiс салады. Салынған қалташа тiгiс арасынан ішектің қабырғасын екі анатомиялық пинцетпен көтеріп, араларын скальпельмен немесе қайшымен кеседі. Тiлiктiң мөлшері ішектiң саңылауына енгiзiлетiн резеңке түтіктің диаметріне сәйкес келуге тиiс. Ішек қабырғасындағы тiлiктiң шетін анатомиялық пинцетпен қармап, оған резеңке сақина кигiзiлген резеңке түтік
енгiзедi де, оны проксимальды бағытта 8-10 см тереңдікке итереді. Қалташа тігістi тартып, байлап тастайды. Түтікке кигізілген резеңке сақина оның бос ұшында (ішек тесiгiнiң сыртында) қалады.
Құрсақ қабырғасындағы аралық жарақаттың оң жағынан 6-7 смдей жерден iшекке енгізілген резеңке түтіктің диаметріне сәйкес тесiк жасайды. Терiнi скальпельмен кертеді, ал құрсақтың қалған тканьдарын қан тоқтатқыш имек қысқышымен теседi. Қысқышты алмастан, iш қуысы жақтан резеңке түтіктің ұшын қармап, оны ішек қабырғасы жарақатынын маңындағы іш пердесiне толық жанасқанша сыртқа шығарады. Түтікті осы бағытта ұстап тұрып, резеңке сақинаны терiге жеткенше түсіреді де 1-2 түйiндi тiгiспен тiгiп тастайды. Орталық тiлiктi қабат-қабатымен мықтап тігеді
Бүйрек операцияларына сипаттама беріңіз

Іш перденің сыртында жатқан мүшелерге жету мақсатымен жасалатын кесiндiлер (люмботомия). Ауруды сол жақ бүйірімен жатқызып, астына бiлiк төсейді. Сау жағындағы аяғын жамбас буынынан және тізесiнен аздап бүгеді, ал ауру жағындағы аяғын барынша созады.


С. П. Федоров тәсілімен кесу. Терісін ХІІ кабырга мен арқа Ұзын бұлшық етi аралық бұрышының ортасынан сәл жоғарырақ алып, яғни қылқанды (остистый) есiгiнен 7-8 см сырт алып, мықын сүйектiң қырына жеткiзбей, кiндiкке қарай қиғаш әрi көлденең бағытта кеседі. Терiнi, тері асты шел қабатын және фасцияларды тiлiп болған соң үш қабат бұлшық еттерді (бірінші қабаты-арқаның өте жалпақ және құрсақтың сыртқы қиғаш бұлшық еттерi, екінші қабаты-артқы төменгi тiстi және құрсақтың iшкi қиғаш бұлшық еттерi, үшiншi қабаты-құрсақтың көлденең бұлшық етi) кеседі. Сонан соң іш перде фасциясы мен оның сыртындағы майлы клетчатка қабаттарын саусақтармен немесе тупфердің көмегімен iш жаққа әрi жоғары қарата ажыратады.
Сол арадан бүйректің артында жалтырап жатқан тығыз фасцияның (fascla retrorenalis) бүйректің май қабатымен раranefron қапталып тұрғанын көруге болады. Оның iшiнен бүйректі сипат көреді. Бүйрек сыртындағы фасцияны тiледi де оны майлы клетчаткамен қоса бүйректен сылып ажыратады.
Н. И. Пирогов тәсілімен кесу. Мықын сүйектің жоғарыдағы алдынғы қырынан бастап шап байламынан 4-см жоғарырақтан оған параллель бағытта терiнi, тері асты шел қабатын және фасцияларды тiледi. Сонан соң құрсақтың сыртқы қиғаш бұлшық етiнiң шандырын, құрсақтың ішкі қиғаш бұлшық етін және құрсақтың көлденең фасциясын кеседі, іш пердені аршып ажыратады, несеп жолының (мочеточник) аймағына осылай жетеді.

Бергманн-Израэл тәсілімен кесу. Арқаның ұзын бұлшық етiмен XII кабырға аралық бұрыштың ортасынан бастап мықын сүйектің алдынғы жақтағы жоғарғы қырынан 1-2 см биiгiрек алып,


шап байламы бойымен теріні және басқа да қабаттарды тіліп, көлденең фасцияга жетеді. Сонан соң оны аршып, бүйректі қоршап тұрған майлы қабатқа барады. Осы арадан бүйрекке, одан ары iшкi жақта жаткан жамбас тамырлары мен нерв желiлерiне, кесілген аймақтың ортасынан несеп жолына, одан төменіректегі бұрыштан жамбас мүшелеріне өтуге болады.
Люмботомия кезінде іш пердені хирург абайсызда тiлiп алса немесе закымдаса, онда оны кетгутпен тігеді.
Буйректің жарасын тігу. Белге қатты соққы тисе, профузды гематурия (зәрге қан араласу) болса, ауырғаны күшейе түссе, белдегi iсiк ұлғая бастаса, онда бүйрекке операция жасалады. Ол үшін алдымен лапоратомия жасау қажет, өйткені операция кезінде басқа да iш мүшелерi зақым алуы мүмкін. Іштегі ұйыған қанды тазалап болған соң, қан аққан тамырларды байлайды, бүйректің зақымданған аймағын алып тастап, оның паренхима қабатына кетгут тігіс салады. Егер бүйрек қатты мыжылған болса немесе тамырлары үзiлсе, онда алдын ала екiншi бүйректің қызметін тексеріп алу қажет. Егер екінші бүйрек зақым алмаса, онда ауру бүйректі алып тастайды. Бүйірді тесіп, одан резеңке түтiк өткiзедi де, бір ұшын жарақатқа бағыттап орналастырады, сонан соң оны қабаттап тігеді.
Бүйректi резекциялау. Бүйректе қуыс (каверна) болса, бүйрек зақымданса, бiр бөлiгiнде iсiк не iрiң пайда болса, онда бұл органды (арзаны) резекциялайды. Федоров тәсілімен кесіп бүйрек аяқшаларына жету үшін бұл органның фиброзды қабығын аршып алады да, аяқшаларын (тамырларын) саусақпен немесе тамыр қысқышпен қысады. Бүйрек тамырын 15-минуттан артық қысуға болмайды. Содан сoң бүйректің зақымданған аймағын сына тәрiздi етiп немесе көлденең бағытта кесiп, зақымданған аймақты алып тастайды. Бүйрек аяқшасын босатыңқырап, қанталаған тамырларды кетгутпен тігеді.
Кесілген бүйрек табақшаларына бөлек тігістер салады. Бүйрек жарақатына түйінді, матрац тәрiздi (П-тәрiздi) немесе гемостатикалық тігістер салады, тiгiске тек бүйректің фиброзды қабығын қосып тігу қажет. Бүйректің жарақатын тіккен кезде оның фиброзды қабығын, бұлшық еттердi немесе майлы тканьдердi қолданады. Бүйрек айналасындағы клетчаткаға дренаж қойып, жарақатты түтікке дейiн қабаттап тігеді. Егер операция кезінде бүйректен аққан қанды дұрыс тоқтатпаса немесе тігісті мөлшерден аз салса, онда жарақаттан қан кетiп, адам қансырайды.
7 Кіші жамбастың шекараларына және қабаттарына ақпарат беріңіз
Жамбас қабырғасы мен куысы арасындагы шекара - жамбас шандырынын париеталды жапырақшасы ( fascia pelvis parietalis ) . Ол кабыргада булшыкеттердi , несеп - жыныс және жамбас диафраг масын жабады . Осыған байланысты шандыр бөлiктерi жауып жат кан аймактын атымен де аталады : жапкыш шандыры ( iшкi жап кыш булшыкетте ) , несеп - жыныс диафрагманын устiнгi шандыры , жамбас диафрагмасының үстінгі шандыры т . б . Жамбас куысы ағзаларының орналасуы әртүрлі : куыктын жо гаргы белiгi , жатыр , тік ішек шекаралык сызықтан ( linea termina lis ) көтеріліп , ішпердемен жабылған . Шекаралык сызыктан төмен орналасқан ағзаларда серозды ( ішперде ) жамылғы жок , оның орнында жамбас шандырының висцералды жапырағымен жабылған . Жамбас түбіндегі ағзалар ( несепшығар өзегi , кынап пен тік ішектің төменгі бөлігі ) несеп - жы ныс диафрагмасынын бұлшықеттерінің арасымен журiп , шат ара лыкка ашылады . Осыларға байланысты жамбас куысын 3 кабатка боледi:
1 ) ішперделiк ( жогаргы ) ;
2 ) ішперде астындағы қабат ( ортанғы ) ;
3 ) тері астындағы кабат ( төменгі )
Жамбастың ішперделiк кабаты
Курсак куысынын шекаралык сызыктан ( linea terminalis ) төмен жаткан бөлігі . Бул арадағы ағзалар толык немесе жартылай iш пердемен жабылған . Әйелдерде бул кабатта келесі ағзалар : -куыктын арткы буйiрi ; жатырдын көп бөлiгi ; жатыр косалқылары ( аналык бездер және жатыр түтіктері ) ; кынаптын арткы кумбезi ; - ішпердемен жабылған тік ішек орналасады . Ер адамдарда бул куыста куыктын арткы - бүйір бөлігі және тік ішектін ішпердемен жабылған бөлiгi бар .
Жамбастын iшперде астындағы қабаты
Шектелуі : Үстінен - жамбастагы ішперде , астынан - жамбас диафрагмасын жауып тұрған устiнгi шандыр . Әйелдерде бул кабатта орналасатын агзалар : -куык пен тік ішектің ішпердеден тыс бөлiктерi ; - несепағарлардын жамбастагы бөлiгi ; -жатырдын мойны ; -кынаптын жоғарғы бөлiгi .
Ер адамдарда : - қуықтың ішпердеден тыс бөлiгi ; - тік ішектің ішпердеден тыс бөлiгi ; куык асты безi ; -урык көпіршіктері ; ұрық шығарушы өзектердің жамбас бөлiгi ; - несепағарлардын жамбас белiгi .
Жамбастың терi асты бөлiгi Шекаралары : үстінде - жамбас диафрагмасы , астынан - шат аралыктын терiсi . Әйелдерде жамбастың терiсi астында орналаскан агзалар : -тік ішектің соңғы бөлігі ; -кіреберістің үлкен бездері ; -кынап кіреберiсiндегi буылтыктар ; -шонданай - тiк iшек шункыры . Ер адамдарда осы белiкте орналасқан ағзалар : -тік ішектің өтiс бөлiгi ; несеп шығару өзегiнiн буылтығының бездерi ; несеп шыгару өзегi ; -шонданай - тік ішек шункыры .
8 Ерлердің жамбас ағзасы:несеп қуығытопографиясына ақпарат беріңіз
кіші жамбаста орналасқан , қасага ҚУЫҚ ( vesica urinaria ) буындасуынын аргы жагына орналаскан куыс агза ( орган ) . Куыктын пiшiнi iшiне зәрдiн каншалыкты толганына байланысты . Улкендерде қуықтың пішіні жұмырткага ұқсайды , ал балаларда ол ұршық тэр iздi . Қуыктын кен түбi төмен караган , сиымдылыгы 200-600 мм , дегенмен патологиялык жагдайларда оган 1000-2000 мл зар снып кетеді . Анатомиялык жагынан куыктын ұшы тебесi ( арex vesizae ) , денесi ( corpus vesicae ) , түбi ( fundus vesicae ) және мойны ( cervix vesicae ) болады . Куыктын сырты талшыкты дәнекер тінмен жабылган , одан кейiн бұлшык етi ( tunica muscularis ) , шырыш астындык ( tunica submucosa ) және шырышты ( tunica mucosa ) кабыктар орналаскан . Куыктын бұлшык ет кабыгы уш кабаттан : сырткы ( m.detrusor urinae ) , ортангы келденен , iшкi ( ұзына бойлык ) кабаттардан тұрады . Шырыш асты кабаты ете жумсак , ын салдарынан шырышты кабыкта көптеген катпарлар тузiледi , содан барып куык толган кезде онай созылады . Льетоди ушбурышы аймагында ( trigonum vesicale Lieutaudi ) шырыш асты кабаты болмайды , сейтіп шырышты қабық бұлшык ет кабыгымен тыгыз жымдаса бiтiп кетеді . Льетоди ушбұрышы куык түбiнiн ортасына сәйкес келетіндей болып куыктын арткы кабыргасына орналасқан . Қуык табанынын ( негiзiнiн ) бұрыштарына зәр жолдарынын сагалары ( устье ) орналаскан . олардын аралары аркылы шырыштык кабык есебiнен үзілген білік ( вапик ) тәрiздi катпарлар етеді . Ушбұрыштын ұшы ( тебесi ) темен караган , сөйтіп ол куыктын зар каналына ауысатын аймагы болып табылады . куык іш пердесiмен арт жагынан және iшiнара буйiрлерiнен жабулы турады . Жогаргы жакта iш пердесi куыктан кұрсақтын кабыргасына еткенде куык бос турган кезде жаксы керiнетiн көлденен куык катпарын түзеді . Куык толған кезде кисага буындасуынан шыгып iш пердесiн жогары ысырады сонын нәтижесінде алдынгы кабыргасы іш пердесінен босайды , мунын куыкка iш пердесiне сокпай жетуде практикалык манызы зор . куыктын арткы бүйір бетінен тік ішекке өткенде iш пердесi тiк iшек куык ойыгын ( еxcavatio retrovesicalis ) түзеді . Сонымен бірг : iш пердесі тек шаубет кепiршiгiнiң ен жогаргы белiмiн гана жауып куык безiне жетпейді . Қуыктын төменгі - арткы бетi мен тік ішек аралыгында iш пердесiмен жабылмайтын spatium retrovesicale деп аталатын ушбұрышка уксас кенiстiк тузiледi . Осы кенiстiк аркылы куыкка i пердесiне сокпастан шат немесе тік ішек арқылы кiруге болады . Imn пердесiмен жабулы тұратын куыктын жогаргы және бүйiр қабырғаларына ащы ішектiн iлмектерi , сигма гарiздi iшек , кейде кұрт тәрізді осігімен бірге бүйен және көлденен ток iшек тиiп жатады . Теменде куыкка простата безi жанасып , зәр жолынын ( үрпінің ) бастапкы болегiн камтып жатады , арткы және арткы - төменгi қабырғасына зәр жолы ұрық өзегiмен бірге және шәһует көпіршігі жанасады . жагында Айтып өткенiмiздей куык жумсак клетчаткага толы алдынгы фасциялык капсуланын түбiнде жатады . Соның салдарынан куык кымланган жагдайда ол аркылы ( алдынгы фасциялык капсула клетчаткасы аркылы ) инфекция мен iрiн таралуы мүмкін . Клетчатка әсіресе алдынгы жагынан курсактын көлденен фасциясымен , арт куык - кiндiк фасциясымен , сыртында және жоғарыда кiндiктiн бүйір байламдары бекитін жермен шектелетiн куык алдындык кеңістікте ( cavum praevesicale ) айқын білініп тұрады . Қуық алдындык кеңістіктін клетчаткасы төменде екi жагымен бірдей куык маны кеңiстiгiмен ( spatium paravesicale ) катынас жасайды . Куык канмен төменгi куык күре тамыры ( iшкi мыкын күре тамырынын бутактары ) және жогаргы куык күре тамырлары ( кiндiк күре тамырларынын бутактары ) арқылы камтамасыз етiледi . Сонымен бірге куык коректi iшкi жыныс және жапкыш күре тамырларынан да алады . Куыктын кек тамырлык өрiмi ( plexus vesicalis ) Төменгі белiмдерде жатады , алдынгы жактарында жыныстык күре тамыры ерiмiмен арт жакта тiк iшектiн кек тамырлар ерiмiмен ұштасады , кан куык кек тамыры аркылы мыкын көк тамырларына карай агады . Лимфа аймактын лимфа түйiндерiне ( lumfhonoduli ) карай ағады . Куыктын лимфа тамырлары шәуһет кепiршiгiнiн және куык түбi безiнiң лимфа тамырларымен ұштасады . Куык тәменгі кұрсақ әрімінен ( plexus hupogastrici inferiors dextra et sinistra ) бұрылып кететiн жуйке тамыр талшыктары аркылы нервтенеді . Сонымен бірге талшықтардың біразы жогаргы парсыз құрсак астындык орiмнен ( plexus hypogastricus superior ) шекаралык симпатикалык сабаулардан ( ganglion trunci sympatici ) , сондай - ак алдынгы сегізкездiк бутактардан ( nn.splanchnici sacralis ) бастау алады .
9 Ерлердің жамбас ағзалары:қуық асты без, ұрық қуықшалары топографияларына ақпарат беріңіз
Простата ( куык түбi ) безi ( prostata ) немесе казакша куык түбi безi булшык еттi агза ( орган ) . Ол үрпі каналынын бастапкы белiмiн камтып жатады . Безді сыртынан жамбас фасциясы есебінен түзілген капсула жауып тұрады , әрi өзi өзара мойын ( белдеу ) аркылы байланысатын екі бөліктен тұрады . Простатанын куыктын түбіне караган табаны ( basis prostate ) және зәр - жыныс диафрагмасына жанасып жататын ұшы ( тебесi ) ( apex prostate ) болады . Без өзінің алдынгы бетiмен касаға буындысуынын арткы - төменгі бөлігіне , бүйiрлерiмен - арткы тесiктi ( тік ішекті ) көтеретін булшык етке ( m.levator ani ) , арткы жағынан - тік ішектің ампуласы жанасады . Бұл белiмде бездi тiк iшек аркылы саусакпен сипап тексеруге болады . Простатанын табанына ( түбіне ) шәурет көпіршіктері мен шәует - өзегінің ампулалары жанасып жатады . Касаға буындасуы мен простата безiнiн аралыгында көк тамыр ерiмдерi ( plexus prostaticus ) бар . Без касаға - куык тубi безiнiн байламы ( lig.puboprostaticum ) арқылы қасаға сүйектеріне мыктап бекiтiлген . Простата , безі ( куык түбі безі - бәрi бiр бездiн аты ) канды өзіне төменгi куык және ортанғы тік ішек күре тамырларынан алады . Көк тамыр ( вена ) тамырлары plexus venosus prostaticus - ка барып куяды . Лимфа сұйықтары жамбас лимфа түйiндерiне карай ағады . Бездiн бұлшык ет белiгi жамбастын симпатикалык және парасимпатикалык ерiмдерiмен байланысты жуйке тамыр талшықтары аркылы нервтенедi . Секреторлык талшықтары - курсак астындык жуйке тамырмен нервтенеді .
10 Ерлердің несеп шығару өзегінің топографиясын сипаттаңыз
Жыныс мүшесi ( penis ) . Жыныс мүшесiнiң түбi ( radix penis ) Денесi ( corpus penis ) және басы ( glans penis ) болады . Жыныс мүшесі Үш каверналык ( куыс ) денеден түзіледі , яғни ол екі жоғарғы каверналык денеден ( corpus cavernosa penis ) және бір төменгi каверналык денеден ( corpus cavernosum urethrae ) түзiледi . Жыныс мүшесiнiн козғалмайтын бөлігін құрайтын үңгірлі ( куыс ) денелердiн бастапкы бөлiмдерi шат шандырының үстiнгi және жапыракшалары аралықтарында жатады . Үрпі каналынын ( уретранын ) куыс денесi ортанғы сызык бойында жатады және алдынгы жакта мүшенін басын , ал арт жакта буылтығын құрайтын екi калын жерi болады . Мүшенің буылтығы зәр - жыныс үшбұрынша тыныз бекiтiледi . Yрпi каналынын куыс денесiнiн бүйiрлерi мен устiнде куыс денелердін өздері жатады . Олар симфиз аймағында косылады да жыныс мушесiнiн козғалмалы белiгiне етеді . ортангы Куыс денелердін үшеуi де шат фасциясынын ( fascia perinei ) жалғасы болып табылатын ортак кабыкпен fascia penis жабылған . Әрбiр куыс дене өз кезегiнде бiр - бiрiнiң арасында калка тузетiн актык кабыкпен ( tunica albuginea ) жабылган . Кабаттары : 1. Жыныс мүшесінің терісі барынша созылғыш . Жыныс мүшесінің алдынгы шетiнде ол жыныс мүшесiнiн бас терiсi ( praeputium ) деп аталатын , түбіне карай оңай тартып сыдыруга болатын дубликатура кұрайды . 2. Терiсiнiң астында өте эластик жумсак клетчатка жатады , бiрак онын майы аз болады . Тереңіректе жазык бұлшық ет талшыктары жатады , сонын аркасында терi жылжымалы калыпка ие болады . Жыныс мүшесi өзiн ұстап тұратын қасага сүйектерiнiн алдынғы Төменгi бетінен келетін байлам ( lig.suspensorium penis ) және кұрсактын тік бұлшык етiнен басталатын және жыныс мүшесін тұзак ( iлмек ) тәрiздi камтып алатын сакпан тәрiздi байлам ( lig.fundiforme penis ) аркылы бекітіледі . Сонымен бірге куыс денелердiн өздері де шонданай және касаға сүйектерінің ішкі беттерiне тығыз жымдаса бiтiп кеткен . Куыс денелердi жауып тұратын белокты кабык та өз кезегінде сүйек кабығымен тұтасып кеткен . Жыныс мүшесiн козғалтпай бекітіп тұруда куыс денелердi айнала коршап жаткан булшык еттер аз роль аткармайды . Бул булшык ет белокты кабыкты тарткан кезде жыныс - мүшесінің тұруына ( эрекциясына ) ыкпал етеді.
Yрпi каналы ( уретра ) куыс денесінін буылтыны ээр - жыныс ушбұрышына тығыз бекітіледі . Буылтык - куыс бұлшык етi урпi каналынын сiңiрлі тігісінен басталып арткы тесiктiн сырткы кыскыш келiп ург каналының булшык етiнiн талшықтарымен косыла буылтыгынын бос ( еркін ) бетін жабады . Оның талшықтары алға және жогары карай бағытталады . Жыныс мүшесiнiн денесiн камтып алады . сонан сон пенистiн сыртына , фасциясына барып аякталады . Жыныс мүшесiнiн сырт жак бетiнде , куыс денелерден пайда болған науада ( желоб ) , фасция мен белок кабықшасы аралығында мушенін сырткы көк тамыры ( V.DORSALIS PENIS ) етеді . Сырткы кек тамыр аркылы каннын басым копшiлiгi куыс денелерден куыктын кок тамыр iмiне карай ( plexus venosis penis ) агады . Кек тамырдын буйiрлерi аркылы iшкi жыныс күре тамырынан басталатын сырткы . жак күре тамырлары етеді . Сонымен бiрге iшкi жыныс мүшесі күре тамырларынан үрпі каналының буылтығын және үрпі каналының өзін нәрлендіретін бұтақтар бұрылып кетедi . Куыс денелер кабатында терен күре тамырлар ( a.profunda penis ) етеді . Лимфа сұйыктары шап лимфа түйіндеріне карай ішінара мыкын түйiндерiне карай ағады . Сырт жак күре тамырлармен катарласа жыныс мүшесі жүйке тамырының бұтақтары болып табылатын сырт жак жүйке тамырлары ( n.dorsalis penis ) етедi . Куыс денелер үшiн симпатикалык талшықтар куык түбі өрiмiнен күре тамырлармен бірге куыс жүйке тамырлар ( a.profunda penis ) кұрамында келеді .

11 Әйелдердің жамбас ағзалары:аналық без, жатыр түтігі топографияларына ақпарат беріңіз


Жатыр - біртегіс бұлшықеттен құрылған куыс ағза . Узындығы 7-9 см ( тумағандарда ) , 9-11 см ( тугандарда ) . Ені жатыр түтiктерi тұсында 4-5 см , қалындығы 1-2 см аспайды . Жатырдын екi беткейі бар : алдынғы ( немесе куык ) бетi - facies vesicalis ; - арткы ( немесе ішектік ) беті - facies intestinales . Және екі шеті бар : 1 ) оң жақ шеті ; 2 ) сол жақ шеті Жатыр екі бөліктен тұрады : денесі және мойны . Олар бір - біріне етеді . Кейде жатырдын белдiк сиякты тарылған ені - 10 см жерiн жатыр мойнагы ( istmus uteri ) деп атайды ( 11.16 а , б , в суреттер ) . Әр уакытта жатыр денесiмен мойны арасындағы бұрыш 70º 100 және алдына ашылған ( anteflexio ) , жатыр алдына карай иіл ген - anteversio . Жатырдын кіші жамбаста осылай орналасуы калыпты жағдай деп есептеледі . Жатырдын түтіктер кiрген жерден жоғарғы жерi жатырдын тубі деп аталады . Жатыр мойнының төменгі бөлігінің ұзындығы 3 см - дей . Туған әйелдерде жатыр мойны цилиндрге уксаган . Жатыр мойнын екi аймакка бөледі : 1 ) кынап үстілік ( жогаргы узындығының 2 / 3 - i бөлiгi ) ; 2 ) қынаптык бөлiгi ( төменгі жалпы ұзындығынын 1/3 бөлігі ) . Жатыр денесінің синтопиясы , ішперденін жатырдан көршi ағ заларга етуіне байланысты : ni -жатырдын куыктык бетінен ішперде куыкка етiп , жатыр куык ойыгын тузеді . Онда әр уакытта улкен шарбы майдын төменгi бөлiгi жатады ; -жатырдан тік ішекке өтіп , ішперде , тік - ішек жатыр арасын дагы ойыкты түзеді . Бұл ойык бүйiрлерiнде iшперде кыртыс тарымен - ( plica rectouterina ) шектелген ; -жатырдын он жактағы және сол жактағы бүйiрлерiнен іш перде жатырдын жалпак байламдары түрінде өтедi ; - жатырдың түбіне жіңішке ішек тузактары , улкен шарбы май дын шетi , көлденен ток ішек және соқыр ішек тиiп жатады . 699 Клиникалык анатомия Жатыр мойнынын синтопиясы айналасындағы ( paracervix ) шелдi майдын калындығына байланысты . Paracervix көрші ағза шелдi майларына өтеді : - мойыннын алдынгы бетiнен куыктын арткы бетiне ; капталдарында жамбас буйiрлерiне тарайды .
Жатыр қосалкыларына жатырдын екi түтігі және екi аналык без жатады . Жатыр түтігі төрт бөліктен турады ( 11.17 а , б суреттер ) : 1 ) түтіктің жатырлык бөлiгi - pars uterina - ен тар жерi , жа тыр қабырғасының iшiмен етiп , онын куысына ашылады ; 2 ) жатыр түтігінің мойыны ( isthmus tubae uterinae ) -қысқа жер , жатыр кабыргасынан шығады . Узындығы 3-4 мм ; 3 ) жатыр мойнынын ампуласы ( ampula tubae uterinae ) -ке нейген , ирелендеген және түтіктің ен узын жерi ; 4 ) жамбас түтігінің су құйғыш тәрiздi жерi ( infundibulum tubae uterinae ) - сонгы ен кең бөлiгi , көптеген шашактармен аяк талып , ішперде куысына ашылады . Жатыр түтігі жатырдың жалпак байламынын жогаргы кырын дагы ішперде жапырақтары арасында орналаскан . Осы байламнын түтікпен аналық без шажырқайынын арасы , жатыр түтігінің ша жыркайы ( mesosalpinx ) деп аталады . Аналык без , жамбастын бүйір қабырғасында жалпы мыкын ар териясынын ішкі және сырткы мыкын артерияларына бөлінетін жерiне проекцияланады . Осы арада париеталды ішперде ойыкта нып , аналық без шункырына ( fossae ovarica ) айналады . Аналық без шуңкырынын шекаралары : -жогарыда - ішперде астында жаткан сырткы мықын тамыр алары ; -Төменде - жатыр және жапкыш артериялары .
Аналық бездер синтопиясы . -аналық бездiн медиалды беті жамбас қуысына қараған -келесі беті сыртка , жамбастың бүйіріне қараған ; -аналық бездің жоғарғы ( түтік жағы ) , жатыр түтігіндегі су куйгышка ( extremitas tubaria ) жакындайды ; -төменгi ( жатырлық ) шетi , жатырмен катар жатады ( extremi tas uterina ) ; - шажырқайлык шетi ( margo mesovaricum ) аналык без шажыр кайымен жатырдын жалпак байламынын арткы жапырағына бекіген ; margo liver - бос жагы тік ішек - жатыр ойығына бағытталған

12 Әйелдердің жатырдың қынап үсті бөлігінің топографиясына ақпарат беріңіз


13 Әйелдердің жамбас ағзалары:жатырдың қынаптық бөлігі және қынап топографияларына ақпарат беріңіз

ҚЫНАП ( vagina ) дегенiмiз алдынан артка карай жапырылған , доға тәрiздi иiлген , томпая буглген жагы алға қараған санылау 7-10 ( куыс ) .Қынаптың сантиметр . ерiндерiмен шектелетiн кынапка кіре берістің артқы шекарасынан басталады , төменнен жоғары және алдан артка карай бағытталады және жоғарғы ұшымен жатырдын мойнын коршап алады . Жатыр мойын мен қынаптын жогаргы ушы аралығында кынап күмбезi деп аталатын шұңғыл түзiледi . Қынап күмбезiнде бүйiрлiк екi күмбез : алдынгы және анагұрлым айкын бiлiнетiн арткы күмбездер болады . Сонгысы тік ішек - жатыр шунгылына ( арткы дуглас кенiстiгiне ) жанасып жатады . Қынаптың арткы күмбезi аркылы диагноз кою максатымен тік ішек - жатыр кенiстiгiн зерттеуге , оган операция жасауга болады . Қынаптын алдынгы кабыргасы куык кынап және үрпі канал кынап аркылы куык пен үрпі каналынын арткы - төменгі бөлiмiмен тығыз жымдасып кеткен . Қынаптын арткы кабыргасы тік ішекке Арткы күмбезге сәйкес келетін жоғарғы жанасып жатады .


14 Күбірткелер кезіндегі операцияларды сипаттаңыз


Саусақтарға күбіртке шыққанда операция жасау. Алақан мен саусақтардың іріңді ауруларын классификациялау негізіне анатомиялық принцип алынған. Саусақтарды 1) тері немесе субэпидермальді күбіртке; 2) тырнақ күбірткелері; 3) тері асты күбірткесі; 4) іріңді тендовагинит ;5) сүйек күбірткесі ;6) буын күбірткесі; Тырнақты саусақ фалангасының тері астына күбіртке шықса, оны доға тәрізді етіп немесе Клапп тәсілімен екі бүйірінен кеседі. Жартылай доға тәрізді етіп кесуге болады. Сирек жағдайларда іріңдеп шіріген жерлерді айналдыра түгел ойып кесіп алып тастайлы. Теріні доға тәрізді етіп кесу үшін тілікті тырнақтың алдынан бастайды. Теріден сүйек қабына қарай өтетін белдеулерді кесу үшін қандауырды саусаққа параллель болатындай бағытта ұстап, тырнақтың ортасына дейін тіледі, себебі одан әрі қарай кессе m.flexor digitorum profundus сіңірінің сүйекке бекітілген жері зақымдануы мүмкін.Негізгі фалангаға тері асты күбірткесі шықса, онда оны емдеуге ерекше назар аударады, өйткені ірің саусақаралық жұмсақ клетчаткаларға, құрт тәрізді каналдарға, алақанның дистальді бөлігіне өтіп кетуі мүмкін. Операция жасағанда негізгі фаланганың екі бүйірінен немесе крест тәрізді етіп тіледі.
15 Ампутациялар және экзартикуляцияларға сипаттама беріңіз
Ампутациялар мен экзартикуляциялар Аяк - қол ампутацияларының жалпы принциптері Ампутация - латынның amputare - keciп алып тастаймын деген мағынаны білдіретін сөзі . Сүйектің бойымен аяк - колдын шеткері бөліктері кесіліп алынса , онда оны біз аяк - қолға ампутация жа салды деп түсінеміз . Ал аяк - қолды буын бойымен дистальді бөлігін кесіп алса , онда оны экзартикуляция деп атайды . Бiрак тік ішекті , жатырды , сүт безін ( емшекті ) кесіп алып тастаса да ампутация деген термин колданылады . Ампутация ауру адамды ажалдан аман алып қалудын бiрден бiр жолы немесе сонгы амалдарының бірі болып табылады . Ам путацияны аяк - колдың қатерлі ісігі кезінде кеп жері шірігенде ( гангрена ) ; закымның әсерінен аяк - кол жұлынганда , жергілікті инфекциялык процесс етек алганда , генерализацияланған ( кен етек алган ) инфекциялар өмірге қауіп туғызганда , интоксикацията ( улануга ) ұшыраганда , амилоидоз , болғанда ; аяк - кол ауыр жа ракаттанғанда жасалады . Ампутацияны сонгы кездерi бiрiншiден , аумағы кеп зақымдануларға әсіресе тамырлар мен нерв жүйелерi бузылып , аяк - кол iстен шыкканда және екіншіден , аса кауіпті инфекциялык кабыну кездерінде , тканьдер ишемиялык miри ба стаганда , кан қайта - қайта агып , токтатуға мүмкіншілік болмаған жағдайларда жиi қолданылып жүр . Осы айтылғандарға сәйкес ам путацияны бiрiншi және екiншi ампутация деп бөледі . Егер аяк - колдын закымы ауыр болып , акауы емдеуге көнбесе , ауыр нейротрофикалык закым емделмесе , содан аяк - кол істен шығып , кайтып қалпына келмейтін жағдай туса , сол сиякты кургак гангренаға шалдырып шіри бастаған кезде саусақтарды толык немесе жартылай алуға тура келсе , ампутация жасалады . Созылмалы iрiндi кабыну , акау салдарынан сал болудан сүйектің шіруінен ( остеомиелит ) , анкилоз ( шорбуын ) көбеюден туа біткен немесе жүре пайда болған акауларды қалпына келтіруге мүмкіндік болмаудан , суйек туберкулезiнен немесе катерлі ісік салдарынан аяк - колды кесiп тастауға тура келсе , онда оны кеш жасалған ( кейінге қалдырылған ) ампутация деп атайды .
Егер бұрын ампутация жасалган суйек ұшы ене бойы ауыра берсе , пішіні өзгеріп протездеуге жарамаса , онда кайта ампутация ( реампутация ) жасайды . Сондай - ак культянын шолактык ушына жара шыкса және ол ұзақ уақыт жазылмаса , консервативтiк және хирургиялық тәсілмен емдеуге көнбесе , культянын ұшында тро фиялык өзгерістерге ұшыраса , протез жасауга кедергілер туса , газды инфекция қарқынды дамыса және тагы баска жағдайлар кезiнде реампутация жасалады . Ампутация операциясынын негiзгi мiндеті - саяқ - қолдын бузылган жерiн неғұрлым аз мөлшерде кесіп алып , емiрдi сақтап қалу » ( С. Ф. Годунов , 1967 ) . Алгашкы ампутация - ауруды ауруханаға жеткізген сәтте тез арада немесе зардап шеккен мезгiлден бастап , арада 24 сағат еткенше , яғни бұзылған жердің кабынуы басталғанға дейінгі уакытта жасалады . Екiншi ампутация кеш iстеледi , ягни зардап шеккен уақыттан кейiнгi 7-8 кун iшiнде жасалады . Адам зардап шеккен кезде алғаш ампутация жасаудын кажетi жок деп табылса , бiрак зардап шегушiнi кейiн канша емдегенмен аяк - колы жазылмауға айналса , мысалы анаэробты инфекция аскынып , аурудын емiрiне қауіп катер туатын болса , онда ампутация жасауға тура келеді . Жансыздандыру . Көптеген ғалымдардын айтулары бойынша , жансыздандырудың түрi ауру адамның хал - ахуалына карай колданган жен . В. Г. Вайнштейннің мәлiметiне караганда Ұлы Отан соғысы кезiнде 80 % жағдайда калыпты жансыздандыру , ал 20 % жағдайда жергілікті инфильтрациялык жансыздандыру колданылган керiнедi . Көбінесе эфирлi наркоз колданылды . Бiрак катты ауруларга алгашкы ампутация кезiнде А. А. Вишневский тәсiлiмен жергiлiктi инфильтрациялык анестезия жасаган дұрыс . Зардап шегуші шокка ұшыраған жағдайда оған жергілікті анестезия жасауға болады , ал анаэробты инфекцияга шалдыкса , болмайды . жергілікті анестезияны мулдем жасауға Жұлынға да анестезия жасауға болмайды , өйткені катты зардап шеккен адамдардын кан кысымдары төмендеп кетедi де емiрлерiне катер тенеді . OHда Ампутация жасау үшін қазіргі кезде зардап шегушiнiң тыныс алуын қадағалап , реттеумен қатар , оран интубациялык наркоз беріледі . Ампутациялык культяларга койылатын талаптар : а ) культя ауырмайтын және аса ұзын болмауы керек ( А. А. Корж , 1977 ) ; б ) культя дұрыс цилиндр пішінді немесе конус тәрізді болуға тиiс , ( сүйір бұрышты болғаны дұрыс ) ; в ) сүйектің ара ланган ұшы жылтыр - әрi тегіс болғаны , терісінің сау әрі берік болганы жен ; г ) культянын тыртығы ( рубец ) жылжымалы , сүйек ке жабыспайтын еркiн болуы , ал культя өзi күштi кимылдарға тезiмдi болуы қажет . Ампутация жасаған Культяның ақауы болса онда оган протез салуға болмайды . кезде кемшілік ( акау ) болса , протез кезде жұмсақ тканьдердiн кесiлуiне карай түрлері бар : кигізілмейді . Қазіргі ампутациянын мынадай 1. Циркулярлы ( шеңбер тәріздес ) тәсiл , аяк - кол осiне тiкесiнен ( перпендикуляр ) кесiледi . 2. Қиыкты тәсiл - жұмсак тканьдердi 1-2 киык жасап кеседi . 3. Сопак немесе эллипс тәрiздi тәсiлде терiнi аяк - колга кираш бағытта кеседі . Бұл тәсiл қиыкты тәсілге жақын ( 21 - сурет ) . Культя жасаганда сүйекті кандай тканьдермен жабылуына сәйкес : 1 ) тері - бұлшық ет ; 2 ) тері - фасция ; 3 ) сүйек - пластикалык болып белiнедi . Циркулярлы ампутация кезінде тканьдердiн бiр мезетте не скі мезетте кесiлуiне қарай , бір сәттiк және екі сәттiк тәсілдер болады . Жумсак тканьдердi циркулярлы етiп кесуге сәйкес гильотинді , бір мезеттiк , екі мезеттiк тәсіл болады . Гильотиндi тәсiл кезiнде барлық жумсак тканьдер және сүйек бір сызықтың бойымен бір деңгейде кесіледі . Содан терi мен бұлшық еттер жиырылып суйек жумсак тканьдерден шығып тұрады . Мұндай культята реампутация жа сауға тура келеді . Гелиатинді тәсiл оцай әрi тез жасалады , мысалы ол анаэробты инфекция кезінде жасауға қолайлы . Бір мезгілдік ампутация тәсілін біздің дәуірімізге дейiнгi I ғасырда Цельс ұсынған болатын . Мұны жузеге асырғанда алдымен терiнi тiледi , сонда терi жиырылады , жиырылган терiнiн прокси мальдi шетiмен бiр деңгейде жұмсак тканьдер кесiледi әрi сол деңгейде суйек араланады . Екi мезгiлдiк тәсiл кезiнде алдымен терiнi , тері асты клетчат каны , устiнгi кабаттағы және меншікті фасцияны , ал екінші ретте жиырылған терінің шетінен бұлшық еттерді кеседі . Содан кейін жиырылган бұлшық еттiн шетінен сүйекті аралайды . Қиыкты тәсіл . Ампутация бір немесе екі киыкты болуы мумкiн . Қиыктын ұзындыгы аралап кескен сүйек деңгейіндегі аяқ кол диаметріне және оған қосымша кыскаратын терi диаметірінің 1/6 ( алтыдан бір ) белiгiнiн косындысына тен болуы керек . Екі ҚИЫҚТЫ тәсiлдi колданғанда киыктардын біріктіргенде сүйегі араланатын аяк - колдын диаметрiне тең болуы Ұзындықтарын кажет , ондайда бiр киыкты узындау , ал екінші қиықты қысқалау етіп алады . Қиықты бұлай пішкенде тiгiсi төменгі - бетінде емес , арт жағында немесе бір қырында , кеп кысылмайтын тiрейтiн әрi закымданбайтын жағында болганы дұрыс
Біріншілік ампутацияның көрсеткіші:
1) аяқтың толық немесе дерлік толық травматикалық бөлінуі;
2) бас қан тамырларының, нервтердің, жұмсақ тіндердің зақымдануымен, сүйектің сынуымен жарақаттар;
3) қан айналымының қалпына келуі және қайталама бұзылулары мүмкін болмаған кезде сүйектер мен буындардың ауқымды ашық зақымдануы;
4) аяқ-қол шеңберінен артық жұмсақ тіндердің ауқымды зақымдануы;
5) күюмен шектесетін үсік шалу және көлемді күйіктер.
Екіншілік ампутацияның көрсеткіші:
1) анаэробты инфекциямен асқынған сүйектердің сынуы бар жұмсақ тіндердің ауқымды зақымдануы;
2) консервативті емдеу сәтсіз болған кезде құбырлы сүйектер сынықтарының жалпы іріңді асқынулары;
3) буындардың жарақаттануы немесе қабыну процесінің улану және сепсис құбылыстары кезінде сүйек эпифиздерінен өтуі кезінде іріңді қабыну;
4) Үлкен іріңді жаралар болған кезде, сепсистің дамуы және жараланғандардың сарқылуы, консервативті емдеудің сәтсіздігі кезінде ірі тамырлардан қайталанатын эррозиялық қан кетулер;
5) бас артериялық оқпандарды облитерациялау немесе байлау салдарынан аяқ-қолдың жансыздануы;
6) некрэктомиядан немесе өлі учаскелерден бас тартқаннан кейін IV дәрежелі үсік шалғанда.
Алғашқы ампутация – ауруды ауруханаға жеткізілген сәтте тез арада немесе зардап шеккен мезгілден бастап арада 24 сағат өткенше яғни бұзылған жердің қабынуы басталғанға дейінгі уақытта жасалады.

16 Қуыққа жасалатын операцияларды сипаттап беріңіз


Куыкты жоғарыдан тiлу. Ауруды шалқасынан жаткызады . Жергілікті инфильтрациялық анестезия жасайды . Ұзындығы 10-15 см тiлiктi қасағадан бастап курсактын орта сызығы бойымен жүргізеді . Теріні , тері асты шелдi ( май ) клетч скасын , жогаргы фасцияны және құрсақтың ақ сы зыгын тіледі . Тік бұлшық еттердің шетін доғал қармақшалармен ажыратады . Көлденен фасцияны догал аспаппен ажыратады да , куық алдындагы май клетчаткасына жетіп , оны және іш пер десінің өтпелі қатпарын куыктын алдынғы үстіңгі бетінен беледі
көлденең бағытта жүретін веналар көрінеді . Іш пердесінің өтпелі Қуықтың қабырғасы калын , кызгылт түсті . Куықтың үстінен каттары көк сұр түсті . Шырышты қабықты түйреместен , куыктын алдынгы үстінгі қабырғасына араларын 3 см етіп екі устаткыш салады . Олардын арасына скальпельмен диаметрі 1 см - ге жуық резеңке түтік енгізу үшін шағындау тесік жасайды . Түтікті куыкка енгізеді . Оның айналасындағы қуық жарақатын екі кабаттап түйінді тігіспен кігеді . Шкрышты кабыкты тігіспен қамтымау жарын ескерген жөн . Алдыңғы құрсак кабыргасынын жарақатын тіккенде куык кабыргасын құрсақтағы бұлшық ет пен ак сызықтың шетіне тігеді . Содан сон шелді ( май ) клетчаткасы мен терiге түйiндi тігіс салады . Дренаж түтікті операция сонында теріге бiр тiгiспен бекітеді.
Ен шеменiне Винкельман әдісімен операция жасау. Ауруды шалқасынан жатқызады . Хирург операция жасалатын жакта тұрады . Ұманын ауру белігінің алдындағы сыртқы беті аркылы ұзындығын 8-10 см етiп кираш тiлiк жүргiзедi Tepiнi tunica dartos , fascia crimasterica мен tunica vaginalis communis кабат - кабатымен тiлiнедi . Дербес кабыктын сырткы жа пырақшасын ұзына бойына еннiн алдынгы бетi аркылы кеседi . Енді шығарып алады да , осымен бiр мезгiлде iшкi ( сiрi ) бетіндегі дербес кынап кабығын сыртқа қарай түрiп кояды . Түрілген дербес кабыктын шетiн ен мен шәуһет бауынын арт жағынан үзіліссіз тігіспен немесе түйiндi кетгут тігіспен тігеді , сөйтiп ернiн дербес кынабындагы кабыкша екi жапырақшасының арасындагы куысты жояды. Ендi ұмаға салады . Жаракатты кабат - қабатымен тiгiп тастайды

Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   48




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
Жалпы ережелер
республикасы білім
рсетілетін қызмет
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Инклюзивті білім
нтізбелік тақырыптық
Зертханалық жұмыс
Әдістемелік кешені
білім берудің
республикасының білім
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
атындағы жалпы
туралы хабарландыру