1 Топографиялық анатомия пәнінін зерттеу обьектісі ретінде сипаттаңыз



бет2/48
Дата10.06.2022
өлшемі196.65 Kb.
#267454
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   48
Байланысты:
Топанатомия
Êàôåäðà ¹1 Àêóøåðèÿ æ?íå Ãèíåêîëîãèÿ
Пирогов Николай Иванович (1810-1881) - ұлы орыс хирургы, ірі ғалым, соғыс-өріс хирургиясының негізін қалаушы, көрнекті қоғам қайраткері және педагогы. Николай Пирогов родился 13 ноября 1810 года в Москве, в сем чиновника. казначейского

22 сентября 1824 года Николай Пирогов поступил на медицинский факультет Московского университета, который окончил в 1828. 31 августа 1832 года Николай Иванович защитил диссертацию. В 1833-1835 годах Пирогов находился в Германии, где продолжал изучать анатомию и хирургию. В 1836 году он был избран профессором


кафедры хирургии Дерптского университета.
Пирогов мұздатылған мәйіттерге анатомиялық зерттеулерді қолдануға шешім қабылдады.Осылайша жаңа медициналық пән пайда болды — топографиялық анатомия. Осы зерттеулердің нәтижелері бойынша ол 1859 жылы Санкт-Петербургте латын тіліндегі алғашқы анатомиялық атласты жариялады-бұл хирургтар үшін нұсқаулық болды. Бұл атлас және Пирогов ұсынған әдіс жедел хирургияның кейінгі дамуының негізі болды.
1847 жылы Н. Пирогов Кавказ және Қырым соғысында крахмалмен малынған таңғыштармен таңуды қолданды; крахмалды таңу бұрын қолданылған майлықтарға қарағанда ыңғайлы және күшті болды.Сол жылы Пирогов медицина тарихында алғаш рет 1846 жылы Уильям Мортонмен далада эфирлік анестезия жасап , кейіннен он мыңға жуық осындай операцияларды жасады. Жараланғандарды(гипс) қолдана отырып, Пирогов орыс медицинасы тарихында алғаш рет аяқ-қолдардың жараларын емдеудің жинақ тактикасын құрып, көптеген сарбаздар мен офицерлерді ампутациядан құтқарды.
Пироговтың маңызды еңбегі Севастопольде жаралыларды сұрыптаудың мүлдем жаңа әдісін енгізу болды. Пирогов әлемде алғаш рет жаралыларды ауырлық дәрежесі бойынша бес санатқа бөлуді ұсынды. 23 ноября 1881 году Пирогов умер в своем имении Вишня, возле украинского города
Вишнцы, тело его было забальзамировано и помещено в склепе.

5 Анатомиялық өзгергіштікті оқудың негіздері және оның клиникалық маңызына анықтама беріңіз


Топографиялық анатомияны зерттеу пәні жеке анатомиялық өзгергіштіктің формалары болып табылады. В. Н. Шевкуненконың және оның мектебінің ілімдеріне сәйкес дененің жеке анатомиялық өзгергіштігінің екі экстремалды формасы ерекшеленеді —долихоморфты және брахиморфты, олар әртүрлі анатомиялық индекстермен және адам денесінің сыртқы құрылымымен анықталады. Дененің, жүйелер мен мүшелердің анатомиялық өзгергіштігінің әртүрлі формаларын зерттеу практикалық маңызы бар, өйткені физикалық форма адам денесінің белгілі бір қуысында (кеуде, іш, жамбас) орналасқан органдардың топографиясына сәйкес келеді, бұл көбінесе жедел қол жетімділік пен жедел техниканы анықтайды.


Голонотопия- ағзаның денедегі орны. Мыс: бауыр голонотопиясы- іш қуысының оң жақ қабырға астында және құрсақүсті аймағында орналасқан. Жүрек –алдыңғы кеуде орталығында,құрт тәрізді ішек – іш қуысының
6 Анатомиялық өзгергіштікке түсінік беріңіз.
Жануарлар әлемінің өзгергіштігі - биологияның негізін салушы
құбылыс. Өзгергіштік - бұл тірі организмдердің индивидтер, популя-
ция, түр, нәсілдердің әртүрлілігімен шарттасатын морфофункционал-
дық қызметін өзгерту деген түсінік. Ол жануарлар өмірі эволюция-
сының негізіне енеді.
Түраралық және түрішілік өзгергіштіктер деп бөліп қарастырады.
Анатомиялықөзгергіштік - бұладамденесіжүйелерінің, мүшелерінің
орналасуы және анатомиялық кұрылыстары айырмашылықтарының
жиынтығы.
Бұл айырмашылықтар үш топқа бөлінеді:
1) жас ерекшеліктік, постнатальды онтогенез кезіндегі әр түрлі
жастағы топтар арасындағы анатомиялық айырмашылық;
2) жеке бастың, бір жастағы топтар арасындағы жеке бастарының
айырмашылығы;
3) жыныстық - ерлер мен әйелдер арасындағы анатомиялық
айырмашылық.
Адамның анатомиялық өзгергіштігі - түрішілік өзгергіштіктің жеке
жағдайы.

7 Адамның жеке өзгергіштігі туралы ілімнің негізгі ережелері жайлы жазып кетіңіз


Анатомиялық өзгерістердегі оқумен танысудың басты негізгі 3 көрініспен сипатталумен басталуы мүмкін.
Бірінші көрініс. Адамның дене тұлғасындағы барлық мүшелер мен жүйелері жеке айырмашылықтармен сипатталады. Ішкі мүшелер үшін бұл көріністер мүшелердің кұрлыстарының ішкі және сыртқы айырмашылықтарын, олардың пішіні, өлшемі, топографиясы, қанмен қамтамасыз етілуі, иннервациясы, лимфалық жолдары көрінеді.Магистральды қан тамырлар және нервтер үшін мұндай айырмашылыктар дамуы, бөлінуі, топографиясы, тармақтардың саны
немесе қанмен толуы анастамоздарға байланысты. Топографиялық-анатомиялық аймақтар пішіні, көлемі қабаттарының жақсы жетілу көріністері бойынша ажыратылады.Осы көріністерді талқылау барысында заңды сұрақ орын алуы мүмкін: бұл көптеген айырмашылықтардың шегі жоқ па немесе қандайда бір шегі бар ма және қандай да бір заңдылықпен тұжырымдауға бола
ма? Бұл сұраққа екінші көрініс жауап береді.
Екінші көрініс. Жеке айырмашылықтарды вариациялық тармақтар бойынша орналастыруға болады, олар бір-бірінен пішіндері бойынша ажыратылады. Бұл жеке айырмашылықтың жиектік пішіндерін, ал барлық тармақтар жеке айырмашылықтың диапазонын көрсетеді. Оның құрамдас бөліктері - бұл нұсқалар. Бұл – диапазонның графиктік көрінісі. Гауссовтың кисық сызығы барлық диапазондағы нұсқалардың жиілік динамикасын көрсетеді . Жеке айырмашылық диапазоны түсінігімен қазіргі анатомиялық қалыптың диалектілік түсінігі тығыз байланысты. Норма биологиялық түсінік - организмнің құрылымдық-функциялық дерегінің гармониялық біртұтастығы, қоршаған ортаға сәйкес организмнің өмір сүруін қамтамасыз етеді.Норма көзқарасы бойынша бұл - демаркационды шек немесе айырмашылақ диапазонның шеткі пішіні, оның шекарасында әр түрлі сандық ығысу-
лар болуы мүмкін, бірақағзаның морфологиялық және физиология-лық
қалпын, әр түрлі тіндердегі, мүшелердегі және жүйелердегі сапалық өзгерістерге әкелмейді.
Жеке айырмашылық диапазоны әр түрлі ұзындықта және оның әр түрлі нұсқа саны болуы мүмкін. Диапазондардың жастық динамикасы болады, ерте балалық шақта ұзындығы қысқарады, кейін ол өседі, яғни, жеке айырмашылық диапазоны өседі. Мұндай айырмашылыктар реттеліп отырады және карт жаста тұрақтанады, ал егде жаста тағы да қысқарады.
Екінші көріністі талқылау барысында анатомиялық заңды сұрақ пайда болады. Бұл сұраққа үшінші көрініс жауап береді.
Үшінші көрініс. Жеке анатомиялық айырмашылықтар - кездейсоқ
жағдай саны емес. Оның негізінде фило- және онтогенез үдерістері де-
терминирленген.
Жеке анатомиялық өзгерістер үш негізгі фактормен көрініс береді:
генетикалық (тұқым куалаушылык) жеке организмнің ерек-
шеліктермен негізделеді;
• даму үдерісі кезіндегі (эмбриогенез кезіндегі) организмнің жеке
өзгерістері;
• постнатальды онтогенез кезіндегі ішкі және сыртқы факторлар
әсерінен жеке айырмашылықтар.

8 Адамның анатомиялық өзгергіштігінің клиникалық маңызы жайлы жазып кетіңіз


Адамның анатомиялық өзгергіштігінің қалыптасуын қазіргі
клиникалық, анатомиялық бір нұсқа ретінде қарастыру керек.
Тәжіриебеде жалпы түрінің маңызы үш клиникалық көрініспен сипат-
талады:
• науқасқа дұрыс баға беру үшін оның жеке, жастық және жыныстық
ерекшеліктерін ескеру керек;
аурудың әр түрлі клиникалық көрінісін негіздеу және тексеру
үшін, патологиялық үдерістер ағымының ерекшеліктерін, асқыну
дамуының сипатын көрсетеді;
• жеке хирургиялық операциялар үшін, операцияларды дұрыс орын-
дау мақсатында, асқынулардың алдын алу үшін қолданылады.
Қазіргі заманда жеке өзгергіштік пішіндер бірнеше бағытта дамиды.
1. Адам денесі жүйелері мен мүшелері жеке өзгергіштік
зандылықтарының ескере отырып, рациональды хирургиялық
жету жолдары мен оперативтік шаралар жасалып жатыр. Осы
жағдайларға байланысты хирургияда лимфалық түйіндер
мен қан тамырларды қалпына келтірудің жаңа әдістерін
клиникалық, анатомиялық негіздеу керек және тәжірибе жүзінде
микрохирургиялық әдістерді енгізу және операция жасау кезінде
ЭВХ-әдістерін қолдану керек.
2. Әр түрлі аурулардың ағымының ерекшеліктерін, патогенезін
және клиникалық симптомдардың морфологиялық негіздерін
оқу клиникалық-морфологиялық бағыттың зерттеу тәсілдері бо-
лып табылады.
3. Шұғыл жағдайларға бейімделу, гомеостазды ұстап тұру,жеке мүшелердің рөлі бойынша клиникалық, морфологиялық бағыттарына назар аударуды талап етеді.
4. Мүшелердің топографиялық ерекшеліктері патологиялық
үдерістер кезінде өзгеріске ұшырайды. Эхограмманы, КТ-ны,
рентгенограмманы талқылау, операция жасау кезінде осы
заңдылықтарды ескеру керек.
5. Адам денесі жүйелері мен мүшелерінің жастық өзгергіштігін зерт-
теу белгілі бір жаста мүшелер топографиясының ерекшеліктерін
сипаттауда өте қажет.

9 Шандырлар туралы ілім (футлярлық құрылым) негіздеріне сипаттама беріңіз


Шандырлар — бір аймақта қалың, бір айм аңта ж үңа болып келетін дәнекер тіннен түратын ж апы рақтар. Олар дамуы на сәйкес үш топтан түрады. 1. Бүлш ықеттен дамыған ш андырлар: — бүлш ықеттер мен сіңірлердің ш андырлы ңүндаңтары; — сіңірлердің тікелей ж алғасы болатын ш анды рлар (алақан апоневрозы, табан апоневрозы т. с. с.); — семіп кеткен бүлш ыңеттерден (артңы отісті көтеретін бүлш ықет, мойындағы менш ікті ф асцияны ң терең ж апы рағы , дененің беткей ш андыры т. с. с. пайда болған ш андырлар). 2. Алғашқы үрықты қ қуыстың қайта құрылуынан дамыған целомдық фасциялар: — эмбриогенездің орта сатысында пайда болатын бірінш ілік целомдың ш андырлар; — эмбриогенездің кеш сатысында бірінш ілік целомдың ж апырақш адан пайда болатын екінш ілік целомдық шандырлар. 3. Қантамыр-нервті қорш аған шандырлар. Шандырлар бойында кездесетін жапырақш алар: — бүлш ықеттер тобын шектеп түратын жапырақтар; — бүлшықеттерді өзара бөліп, ағзаларды бір-бірінен, немесе қасындағы сүйектен шектеп түратын жапырақш алар; — бүлшықеттер арасынан немесе шелді май арқылы өтетін шандырлар өсінділері.
10 Шандырлар жіне шандыр қаптарының жіктелуіне сипаттама беріңіз
шандырлар сүйектердің жалғасы, олар бүл- шыңет пен ағзаларға тірек болады (мысалы, табан апоневрозы- ның серпінді және иілімді ңасиеті жойылса, табан бүлшыңеттер ңабілеті нашарлап, «май табан» белгісі дамиды).
П. Ф. Лесгафт шандырлардың (апоневроздардың) ңүрлысы мен ңызметіне байланысты бірнеше заңдылыңтарды көрсетті:

  1. 1) апоневроздар тікелей немесе сіңірлер арқылы белгілі бір ай- маңтың сүйек тысынан басталып, әйтпесе оған бекиді;

  2. 2) апоневроздар тікелей немесе сіңірлер арқылы сүйектік күм- бездерді түзеуге ңатысады және олардың мықтылығы сүйек күмбезінің күрделігі мен көлеміне тікелей байланысты;

  3. 3) бүлшыңет немесе олардың топтарын қоршауға ңатысатын апоневроздар, бүлшықеттер жиырылғанда, оған кедергі жа- сай отырып, тіректік ңызмет атңарады және сіңірдің тарты- луымен үштасып кетеді.

Фасциалды түйіндерде тығыз дәнекер тіннің дамуына сәйкес үш түрге бөлінеді:

  1. апоневроздың түйіндер (мысалы, тіласты фасциалды түйін); 2) шандырлы-шелді түйіндер (шыңшыт —шайнау түйіні);
    3) аралас түйіндер (мысалы, жүтңыншаң-омыртңа, жаңасты,шайнау-үрт түйіндері).


11 Шандырлардың қызметіне анықтама беріңіз


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   48




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
рсетілетін қызмет
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
Қазақстан республикасының
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Инклюзивті білім
нтізбелік тақырыптық
Зертханалық жұмыс
Әдістемелік кешені
білім берудің
республикасының білім
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
атындағы жалпы
қазақ тілінде
қазіргі заман
туралы хабарландыру