1-тақырыптың блок-сызбасы Химияның негізгі түсініктері мен заңдары


Химиялық байланыстың түзілу механизмі



бет48/181
Дата20.11.2021
өлшемі1.4 Mb.
1   ...   44   45   46   47   48   49   50   51   ...   181
Химиялық байланыстың түзілу механизмі

Валенттік байланыстар (ВБ) әдісіне сәйкес химиялық байланыс алмасу немесе донорлы-акцепторлы механизм бойынша түзілуі мүмкін.


Алмасу механизмі келесі ережелерге негізделген:

әрбір атом жалпы электрон жұбы түзілуіне бір жұптаспаған электроннан береді;

қалыпты немесе қозған күйдегі атомдардың жұптаспаған электрондарының саны валенттілікті анықтайды (s- және р-элементтері үшін бұл сыртқы электрон бұлттарының жұптаспаған электрондары (ē); d- және f- элементтері үшін – сыртқы, сыртқының алдындағы, оның алдындағы деңгей.

Мысалы: Кальций атомының Ca қалыпты күйде (4s2) валенттілігі нөлге тең, ал қозған күйде (4s14p1) екіге тең.

Көптеген d- және f-элементтерінің сыртқы ұяшықтарында негізгі күйде жұптаспаған электрондар (ē) жоқ, сондықтан олардың валенттілігі нөлге тең.

Мұндай жағдайда d- және f- ұяшықтарының жұптаспаған электрондары басқа атомдардың электрондарымен электрон ē жұбын түзе алмайды, себебі сыртқы электрон бұлттарымен жабылған.

Атомның қозған күйінде сыртқы қабатындағы жұптаспаған электрондар химиялық байланысқа түседі және ішкі электрон ұяшығын ашады.



Мысалы: Қалыпты күйде темірдің валенттілігі (4s23d64p0) нөлге тең, ал қозған күйде алтыға (4s13d64p1) тең.
Жұптасқан d-электрондар бөлінбейді, себебі, үшінші қабатта бос орбитальдар жоқ. Керісінше осмий атомында қозған күйінде сыртқы және оның алдынғы қабатындағы электрондар ē жұптаспайды, сондықтан максималды валенттілігі сегізге дейін жоғарылайды:
Os - 6s25d66p05f0 (негізгі күйі, В=0).


























































5d 5f 6s 6p
Os* - 6s15d56p15f1 (қозған күйі, В=8).
























































5d 5f 6s 6p
Донорлы-акцепторлы механизм келесі қағидаларға негізделген:

жалпы электрон жұбы бір атомның (донор) бөлінбеген электрон жұбы есебінен және басқа атомның немесе ионның (акцептор) бос орбитальдары есебінен түзіледі

атомның жалпы валенттілігі жұптаспаған электронның жалпы санымен және донорлы-акцепторлы механизм бойынша түзілген байланыстармен анықталады.

Мысалы: Аммиак молекуласында азоттың бөлінбеген электрон жұбы бар, ал сутегі ионы бос орбитальға ие ( 4.2-сурет). NH3 молекуласы және Н+ ионы жеткілікті жақындасқанда азоттың екі электрон бұлты сутегі ионының тартылыс сферасына түсіп, азот атомы үшін және сутегі атомы үшін де жалпы болады және тағы бір N-H байланысын түзеді. Сондықтан амоний ионында NH4+ азот төртке тең валенттілікті көрсетеді, себебі ол сутегімен алмасу механизмі бойынша және донорлы-акцепторлы механизм бойынша үш коваленттік байланысты түзеді:

4.2-сурет. Донорлы-акцепторлы механизм бойынша NH4+ ионының түзілуі




Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   44   45   46   47   48   49   50   51   ...   181




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
Сабақтың мақсаты
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бағалауға арналған
қызмет стандарты
бекіту туралы
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
жиынтық бағалауға
тоқсанға арналған
Әдістемелік кешені
республикасы білім
бағалау тапсырмалары
арналған жиынтық
арналған тапсырмалар
білім беретін
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
мерзімді жоспар
пәнінен тоқсанға
Қазақстан тарихы
Реферат тақырыбы
Қазақ әдебиеті
Жұмыс бағдарламасы
бағдарламасына сәйкес
болып табылады
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
біліктілік талаптары
оқыту әдістемесі
республикасының білім
әдістемелік ұсыныстар
мамандығына арналған
әкімінің аппараты
туралы анықтама
жалпы білім
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қазақ тілінде
білім берудің
мемлекеттік әкімшілік