1-тақырыптың блок-сызбасы Химияның негізгі түсініктері мен заңдары


Бейорганикалық қосылыстардың термиялық беріктілігі



бет34/181
Дата20.11.2021
өлшемі1.4 Mb.
1   ...   30   31   32   33   34   35   36   37   ...   181
3.4 Бейорганикалық қосылыстардың термиялық беріктілігі
Химиялық қосылыстың термиялық беріктігінің (ТБ) механизмі ең кемінде бір химиялық байланыстың ыдырауына әкеледі.

Қышқылдар және негіздердің термиялық беріктігін қарастырамыз:



Оксоқышқылдардың немесе негіздердің термиялық беріктілігі оксоқышқылдар немесе негіздердің күшіне тура пропорционалды.
Оттексіз қышқылдардың термиялық беріктілігі оның күшіне кері пропорционал.

1-мысал: (Ba(OН)2) және (Mg(OН)2) негіздерінің термиялық беріктігін (ТБ) салыстырыңыз:

ПӘ (Ba2+ O2‾) < ПӘ (Mg2+ O2‾), өйткені

q (Ba2+) = q (Mg2+ )

r (Ba2+) > r (Mg2+ )

defē (Ba2+)  defē (Mg2+), себебі екі ион да «қатты».

Соңдықтан, α (Ba(OН)2) > α (Mg(OН)2), сәйкесінше

ТБ (Ва(OН)2) > ТБ (Mg(OН)2), яғни Тыдыр. (Ва(OН)2) >Тыдыр. (Mg(OН)2).

Ba(OН)2 BaO + Н2О (Тыдыр.= 7800С);

Mg(OН)2 MgО + Н2О (Т ыдыр.= 3500С).
2-мысал:24) және (Н23) оксоқышқылдарының термиялық беріктігін (ТБ) салыстырыңыз.

ПӘ (S6+ – O2‾) > ПӘ (S4+ – O2‾), өйткені

q (S6+) > q (S4+ )

r (S6+) < r (S4+ )

Соңдықтан, α (Н24) > α (Н23), сәйкесінше,

ТБ (Н24) > ТБ (Н23), яғни Тыдыр.( Н24) > Тыдыр.23).

Н24 3 + Н2О (Тыдыр.= 3300С); Н23  SО2 + Н2О (Тыдыр.= 200С).

3-мысал: (НС1) және ТП (НBr) қышқылдарының термиялық беріктігін (ТБ) салыстырыңыз.

ПӘ (Н1+ – Cl1‾) > ПӘ (Н1+ – Br1‾)

q [(Cl1‾)] = q [(Br1‾)]

r (Cl1‾) < r (Br1‾)

Соңдықтан, α (НС1) < α (НBr), сәйкесінше

ТБ (НCl) > ТБ (НBr), яғни Тыдыр.( НCl) > Тыдыр.( НBr)

2НС1  Н2 + С12 (Тыдыр.= 15000С)

2НBr  Н2 + Br2 (Тыдыр.= 10000С)


Тұздардың термиялық беріктігін салыстыруға болады: егер тұздар бірдей катиондардан немесе бірдей аниондардан түзілген жағдайда:

  • бірдей катиондармен, бірақ әртүрлі аниондармен түзілген тұздар: тұз түзетін қышқыл күшті болған сайын, осы тұздың термиялық беріктігі жоғары болады;

  • әртүрлі катиондармен, бірақ бірдей аниондармен түзілген тұздар: тұз түзетін негіз күшті болған сайын, осы тұздың термиялық беріктігі жоғары болады.

Тұздардың термиялық беріктігін салыстыру үшін, бірінші жағдайда осы тұздарды түзетін қышқылдардың күштерін, ал екінші жағдайда, негіздік күште-рін салыстырады.


4-мысал: ТБ (CaCO3) және ТБ (CaSO4) тұздарын салыстырыңыз.

Бұл тұздар бірдей катиондардан, бірақ әртүрлі аниондардан түзілген, сондықтан алдымен Н2CO3 немесе Н2SO4 оксоқышқылының қайсысы күшті екенін анықтау керек:

ПӘ (С4+ О2‾) < ПӘ (S6+ О2‾), өйткені

q (C4+) < q (S6+)

r (C4+) және r (S6+) шамаларын салыстыруға болмайды, себебі топтары және зарядтары әртүрлі.

Сондықтан, α (Н2CO3) < α (Н2SO4), сәйкесінше,

ТБ (CaSO4) > ТБ (CaCO3), яғни Тыдыр.( CaSO4) > Тыдыр.( CaCO3)

2CaSO4  2CaO + 2SO2 + O2 (Тыдыр.= 14500С);

CaCO3  CaO + CO2 (Тыдыр.= 9000С).

5-мысал: ТБ (PbCO3) және ТБ (BaCO3) тұздарын салыстырыңыз.

Бұл тұздар бірдей аниондардан, бірақ әртүрлі катиондардан түзілген, сондықтан алдымен Pb(OН)2 немесе Ва(ОН)2 негіздерінің қайсысы күшті екенін анықтаймыз:

ПӘ (Pb2+ О2‾) > ПӘ (Ba2+ О2‾), өйткені

q (Pb2+) = q (Ba2+)

r (Pb2+) және r (Ba2+) шамаларын салыстыруға болмайды, себебі олар әртүрлі топшаларда орналасқан.

defē (Pb2+) > defē (Ba2+), себебі Pb2+ [6s2p0] – «жұмсақ» ион, aл Ba2+ [5s2p6] – «қатты» ион.

Соңдықтан, α (Pb (OН)2) < α (Ba(OН) 2), сәйкесінше

ТБ (PbCO3) < ТБ (BaCO3), яғни Тыдыр. ( PbCO3) < Тыдыр.( BaCO3)

PbCO3  PbO + CO2 (Тыдыр.= 3150С);

BaCO3  BaO + CO2 (Тыдыр.=10000С).



3.5 Қышқылдар мен негіздер туралы теориялар
Қышқылдар және негіздер туралы қазіргі түсініктер Аррениус, Бренстед және Льюис теорияларының қағидаларына негізделеді.

I - Аррениус теориясы бойынша (сулы ерітіндідегі электролиттік диссоциация сипаты бойынша):

  • қышқылдар дегеніміз сулы ерітіндіде диссоциацияланғанда сутек (Н+) пен қышқыл қалдығы иондарын түзетін қосылыстар:

Н242H+ + SO4 2

  • негіздер дегеніміз сулы ерітіндіде диссоциацияланғанда гидроксид (ОН) пен металл иондарын түзетін қосылыстар:

NaОН  Na+ + ОН
Аррениус теориясына сәйкес қышқыл және негіз арасындағы реакция олардың диссоциациялану константасының көбейтіндісі 10‾14 (судың иондық көбейтіндісі) қарағанда артық болғанда жүреді. Сондықтан, күшті қышқыл кез келген негізбен өзара әрекеттесуі мүмкін, күшті негіз – кез келген қышқылмен, ал әлсіз қышқыл әлсіз негізбен өзара әрекеттеспейді.

Бірақ, Аррениус теориясы тек қышқылдардың, негіздердің және тұздардың судағы ерітінділерімен ғана шектеледі, бұдан басқа құрамында гидроксотоптары жоқ амииактың, фосфиннің және басқа қосылыстардың негізгі қасиеттерін түсіндіре алмайды.

Бренстед және Льюис теориялары қышқылдар мен негіздердің нақтылы түсініктерін кеңейтеді.



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   30   31   32   33   34   35   36   37   ...   181




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
Сабақтың мақсаты
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бағалауға арналған
қызмет стандарты
бекіту туралы
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
жиынтық бағалауға
тоқсанға арналған
Әдістемелік кешені
республикасы білім
бағалау тапсырмалары
арналған жиынтық
арналған тапсырмалар
білім беретін
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
мерзімді жоспар
пәнінен тоқсанға
Қазақстан тарихы
Реферат тақырыбы
Қазақ әдебиеті
Жұмыс бағдарламасы
бағдарламасына сәйкес
болып табылады
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
біліктілік талаптары
оқыту әдістемесі
республикасының білім
әдістемелік ұсыныстар
мамандығына арналған
әкімінің аппараты
туралы анықтама
жалпы білім
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қазақ тілінде
білім берудің
мемлекеттік әкімшілік