1. Пациент және қоғам пәнінің негізгі бөлімдері Мақсаты: Студенттерде «Қоғамдық денсаулық және денсаулық сақтау»


сұрақ. Статистика мен динамика ұғымына анықтама және олардың ерекшеліктері?Халық санағына қойылатын негізгі талаптар?



бет50/60
Дата10.06.2022
өлшемі1.11 Mb.
#267569
1   ...   46   47   48   49   50   51   52   53   ...   60
Байланысты:
Nawqas jäne Qoğam 1 — 95
1 ПОТОК, каз пациент сонгы -1, каз пациент
80 сұрақ. Статистика мен динамика ұғымына анықтама және олардың ерекшеліктері?Халық санағына қойылатын негізгі талаптар?
Статистика - когамдык гылым , сондыктан да ол когамдык кубы лыстардын сандык және сапалык өзгерістерінің өзара байланысын зерттейді . Статистиканың негiзгi максаты когамдағы өзгерістердің зандылығын анықтау . Статистиканын салалары өте көп . Мысалы ; өнеркәсіп , ауылшаруашылық статистикасы , т.б. өндірістерге байла нысты бөлімдер . Ал медициналық ( санитарлык ) статистика дегеніміз гигиена және денсаулык сактау мәселелерiн зерттеуде колданады . Медициналык статистиканын екi бөлiмi бар : 1 ) халык денсаулыгынын статистикасы ; 2 ) денсаулык сактау ісінің статистикасы . Медициналық статистиканың негізгі мақсаттары : - - халык денсаулығының өзгерушілігінің ерекшеліктерін анық тау және оған әсер ететін факторларды табу ; - емдеу - сауықтыру мекемелерiнiн санын , жумысының нәти желерiн , емдеу - сауықтыру қызметтердің тиімділігін , дәрігерлердің және басқа да медицина кызметкерлерiнiн жумысын зерттеу ; - тәжірибелік , клиникалык , гигиеналық және лабораториялык жумыстардың нәтижелерін анықтау . Дәрігерлер және медицина саласынын гылыми кызметкерлерi халыкка емдеу жәрдемiн жаксартуға , аурудын алдын алу жумыс тарын аткарута қажетті мәліметтер алу ушiн статистикалык зерт теулер жүргізуге мәжбүр болады . Мысалы : халыкка медициналык жәрдемді жаксартудын бiр жолы - ауруханадағы төсектердi тиiмдi пайдалану . Ол үшін дәрігер әр аурудын емделу узактыгын онын жынысымен , жасымен , науқастың түрiмен , ауруханаға жаткызылу мерзiмiмен , т.б. жагдайлармен байланыстылығын білу үшiн статистикалык зерттеу жүргізу керек . Тагы да бiр мысал : бiздiн респуб ликамызда сәбилер елiмi жогары - = 27,4 % . Ал кейбiр облыстардың аудандарында ( Актобе , Кызылорда , Шымкент ) , т.б. жерлерде одан да жогары . Сәбилер елiмiн азайту үшiн кандай факторларға қарсы профилактикалык - емдеу , санитарлык - гигиеналық , әлеуметтік , эко номикалык шаралар колдану керек екенiн статистикалык зерттеу аркылы аныктайды . Мундай мысалдарды денсаулык сактау саласынан өте көп келтіруге болады . Сондыктан дәрігерлер статистикалық зерттеу жүргізу , статис тикалық мәліметтерді дұрыс пайдалану , халык денсаулығының негiзгi көрсеткіштерін , денсаулык сактау мекемелерiнiң жұмысын талдау әдістерін білу кажет . Статистикалық зерттеулердің негізгі кезеңдері мынадай :
1. Зерттеудің жоспары мен багдарламасын жасау .
2. Мәліметтер жинау . 3. Мәліметтерді өндеу жене топтастыру .
4. Мәліметтерді талдау және қорытынды жасау . 5. Зерттеудің нәтижелерін іс жүзінде енгізу . Статистикалык зерттеудiң жоспары мен бағдарламасын жасау зерттеудің негізгі мақсаты мен қойылған міндеттерді анықтаудан басталады . Максатты белгiлегенде бул зерттеу не үшiн жүргiзiледi деген суракка жауап болу керек . Ал жоспарда максатқа жету үшін қандай мiндеттер , жұмыстар аткарылуы керек екенi белгiленедi . Бiрiншiден , зерттеу немесе бакылау обьектiсi аныкталады . Мысалы : халык денсау лыгына әсер ететiн жагдайларды білу үшін бүкіл республика халқын зерттеу объектiсi деп аламыз . Муны жалпы статистикалык жиынтык дейді . Ал , статистикалық жиынтық дегеніміз белгілі бір кеңістікте және уақыт аралыгында алынган , сапасы жагынан салыстырмалы түрде біркелкі элементтердің ( бақылау ) тобы . Жалпы статистикалык зерттеу жүргізу көп күш пен уакыт , мол каражат кажет етеді . Сондыктан статистикадагы улкен сандар заңы на сәйкес iрiктелген немесе тандамалы жиынтық арқылы зерттеу жүргізіп , тиісті нәтижелерге жетуге болады . Онда халыктың барлык санын алмай , iрiктеу немесе тандау аркылы кажеттi бакылау саны алынады . Сонымен статистикалык жиынтыктын екi түрi бар : 1 ) жалпы , 2 ) іріктелген немесе тандамалы .
Динамикалық катар деп статистикалык бiрынгай шамалардың катарын айтады . Ол кандай да бiрiнiстiн уакыт ағымына карай өзгерісін көрсетеді . Динамикалык катарды құрайтын сандар катардын денгейi болып табылады . Олар абсолюттік , салыстырмалы , немесе орташа шамалардан тұруы мүмкін . Динамикалык катарды анықтайтын негiзгi көрсеткіштерге жата тындар Абсолюттік есу ( кері кету ) . - сонгы жылдын және алдынгы жылдын көрсеткіштер айырмасы . . Өсу жылдамдығы - абсолюттік есудін алдынгы жылдагы көрсеткішке пайыздык катынасы . ● 1 % -дык есiмнiн ( кемудiн ) кұндылығы абсолюттік өсудін өсім жылдамдыгына катынасы . . Даму жылдамдығы - кейiнгi және алдынгы деңгейдiн пайыздык аракатынасы . Графикалык бейнелеу - бұл статистикалык шамаларды көрнекті етіп көрсетуге колданылады . Графикалык бейне абсолюттiк неме се салыстырмалы шамалар бойынша кұрылуы мүмкін . Графикалык бейненiн мынадай түрлері бар : . Диаграммалар ( сызыкша , радиалды , бағаналы , бағана ішіндегі , мүсiндi , көлемдi , секторлы ) . • Картограммалар . • Картодиаграммалар . Кез келген графикалык бейнені кұрастырганда мынадай ережелердi сактау кажет : әрбір графикалык бейненiн өзiндiк аты болуы тиіс . Онда бейненін мағынасы , уакыты және орны көрсетiледi ; . ол белгілі бір өлшемде кұрылуы керек ; әрбір графикалык бейнеге колданылган бояуға және косымшаға түсініктеме беру керек . • графикалык бейне статистикалык көрсеткiштiн мағынасына сай келуi тиiс . Сызыкты диаграмма көріністін даму бағытын көрсетеді . Оның көмегімен тұрғындардың табиғи өсiмiн , балалар өлімінің ба рысын көрсетуге болады . Егер бiр диаграмма бірнеше керiнiстi бей нелесе , оларды әртүрлi сызыктармен сызады . Бiрак диаграммада торт сызыкшадан артык колдануға болмайды . Радиалды диаграмма - шенберлі координат жүйесiнде кұрылады . Ол көріністін даму барысын белгiлi бiр уакыт айналымында бейнелеу ушiн колданылады . Жазык диаграммалар немесе бағаналы диаграммалар көрiнiс тiн өзгерiсiн немесе статистикасын бейнелеуге колданылады . лы : аурухананың жататын орнынын бірнеше жылдык өсiмiн әртүрлі биіктікте төртбұрыштармен бейнелеу . Тікбұрыштардың көмегімен көріністің құрамын да көрсетуге болады . көмегімен көрiнiстiн кұрамын Секторлы диаграмманын бейнелейді . Мысалы : аурушандык пен тұрғындардын өлім себептерiнiң кұрамы өзіндік көлеміне карай шеңбердің белгілі бір белiгiн алып жа тады . Мүсiндi немесе көлемді диаграмма . Бұл жағдайда статистикалык шамалар әртүрлі мүсіндермен бейнеленеді . Мысалы : ауруханадағы жату орындарынын динамикасы төсек - орнынын бейнесімен , ал тұрғындардын табиғи есiмi адамдардын бейнесiмен суреттеледi . Картодиаграмма - бул статистикалык шамаларды географиялык карталарда бейнелеу болады . Онда абсолюттік деректер мен әртүрлі көрсеткіштер бей еленуi мүмкiн . Картада бейнелеу үшін әртүрлі бояулар колданылады . Көрiнiстiн жиiлiгiн көрсету үшін бояудың коюлылығы да әртүрлі болады . Картодиаграмма географиялык картадағы әртүрлі диаграммалардын бейнесi . Экстенсивтік көрсеткіштер - статистикалык жиынтыктын iшiндегi белгiлi бiр көрiнiстiн алатын орнын көрсетеді . Бұл көрсеткіштер әрбір көрiнiстiн кұрамын анықтайды . Мысалы , Кентау каласының бас педиа тры кала емханаларында iстейтiн медицина кызметкерлерiне мынадай тапсырма берді : 1. 0-4 жаска дейінгі балалардын инфекциялык ауруларынын iшiнде кызылша ауруынын алатын орнын аныктау ( % ) ; 2. 0-4 жасқа дейінгі балалардын кызылшамен ауыру деңгейiн аныктау ; 3. әрбір 10 000 балаға шакканда калада канша медбикенiн жұмыс iстейтiнiн аныктау ; 4. каланын кай ауданында 0-4 жаска дейiнгi балалардын кызылша мен ауыруы мен ауыру деңгейi кандай екендiгiн аныктау кажет . Бұл тапсырманы орындау үшiн 1994 жылы Кентау каласында мы надай деректер жиналды : Кентау каласындағы 0-4 жаска дейiнгi бала лар саны 8000. Аныкталган инфекциялық аурулардың барлығы - 1600 , онын iшiнде кызылша ауруы - 320. Қаладағы емханалар - 150 медбике жұмыс iстейдi . Ал 0-14 жаска дейінгі балалар саны - 25000 .




Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   46   47   48   49   50   51   52   53   ...   60




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
бағдарламасына сәйкес
тоқсан бойынша
Реферат тақырыбы
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
оқыту мақсаттары
білім беретін
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
Қазақстан тарихы
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
мерзімді жоспар
Жалпы ережелер
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
рсетілетін қызмет
нтізбелік тақырыптық
жалпы білім
болып табылады
арналған жиынтық
Зертханалық жұмыс
оқыту әдістемесі
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
қызмет стандарты
бағалаудың тапсырмалары
Инклюзивті білім
білім берудің
тақырыптық жоспар
пәнінен тоқсанға
туралы жалпы
Қысқа мерзімді
атындағы жалпы
пайда болуы
Жұмыс бағдарламасы
әдістемелік ұсыныстар
республикасының білім
қарым қатынас
Әдістемелік кешені