1. Пациент және қоғам пәнінің негізгі бөлімдері Мақсаты: Студенттерде «Қоғамдық денсаулық және денсаулық сақтау»


Қазақстанда сәбилер мен жас балалар өлімінің себептері



бет27/60
Дата10.06.2022
өлшемі1.11 Mb.
#267569
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   60
Байланысты:
Nawqas jäne Qoğam 1 — 95
1 ПОТОК, каз пациент сонгы -1, каз пациент
42. Қазақстанда сәбилер мен жас балалар өлімінің себептері.
Балалардың жасы ұлғайған сайын олардың арасындағы өлім көрсеткіштері төмендей түседі. Балалар арасындағы өлім көрсеткішінің ең төменгі деңгейі 5-9 және 10-14 жас аралығында қалыптасқан. 15 жастан бастап өлім көрсеткіші бірте-бірте арта түседі. Ал оның алғаш рет күрт ұлғаюы 50 жастан асқанда байқалады. Және бірден 1,4 есеге жоғарылайды. Бұл көрсеткіштің екінші рет күрт ұлғаюы 80 жастан асқанда көрініс береді және оның деңгейі 1,6 есеге артады. Өлім көрсеткішінің үшінші рет күрт жоғарылауы 85 жастан кейін байқалады және алдыңғы жылдардағы деңгейден 1,75 есеге көтеріледі.
Сәбилердің өліміне алып келетін себептердің ішінде бастапқы орында перинатальдық кезеңдегі жағдай орналасқан және олардың үлес салмағы 46% жетеді. Екінші орында туа біткен аномалиялар (22% ), үшінші орында тыныс органдары аурулары (14% ) орналасқан. Инфекциялардың үлесіне
(7 %) 4 орын тисе, бесінші орында жарақаттар мен уланулар (5-6% ) орналасқан.
Өлі туылудың негізгі себебі (73-75% ) жатыр ішіндегі асфиксия болса, ерте неонатальды кезеңдегі өлімге туылу барысындағы жарақаттар, жатыр ішіндегі инфекциялар алып келеді.
Неонатальдық кезеңдегі өлімге алып келетін себептердің арасында тыныс органдары мен ас қорыту – ішек жолы аурулары басым рольге ие. Постнеонатальдық кезеңде жоғарыда аталған себептердің өлімнің туындауындағы орны одан ары күшее түседі.
Сәбилердің өлімі дамыған Европа елдерінде 5-8‰ аспайды. Біздің Республикадағы сәбилер өлімінің деңгейі 18-20 ‰ төмендемей отыр. Оның себептері Европа елдеріндегі сәбилер өліміне алып келетін себептердің құрамымен бірдей. Сондықтан бұл жағдайды түзеуге болады деп ойлауға мүмкіндік бар. Осы жағдайды жақсарту үшін сәбилер өліміне алып келетін себептердің алдын алу шараларын барынша жетілдіру және белсенді түрде іске асыру қажет.
43. Ауыл тұрғындарына медициналық көмек көрсету
Ауыл тұрғындарына емдеу - профилактикалык жәрдемдi ұйымдас тырудын негізгі максаты - кала тургындары секiлдi ауылдағы халықты жоғары білікті медициналык көмекпен толык камтамасыз ету . Сон дыктан да денсаулық сақтауды ұйымдастырудын принциптерi бiрдей . Алайда , кала мен ауылдын арасында бiрталай айырмашылыктар бар . Ол ауыл тургындарынын орналасуы , тыгыздыгы , ауылшаруашы лык жумыстарына , енбек жэне турмыс жагдайларынын ерекшелiгiне байланысты . Осы ерекшеліктер медициналык жәрдемдi уйымдастыруга , онын келемiне , сапасына әсер етеді . Сондықтан ауыл тұрғындарына медициналық көмек көрсетудiн ерекше турлерiн уйымдастыру мен баска одiстердi колдануды талап етілді . Мысалы , ауыл тургандарынын орналасуына , тығыздығына және мекен жайларынын бiр - бiрiнен алыс тыгына байланысты медициналык мекемелердi жиi орналастыру киынга соғады . Сонымен қатар ауылшаруашылык жумыстарының маусымдык болатындығы , жумыс кунiнiн узактыгы , ауа райынын кубылмалылыгы , егін егу , жинау , мал багу , т.б. сондай ерекшеліктер көп.Соган орай медициналык мекемелердiн жумыс кестесін өзгертіп туру және медициналык комектiн жылжымалы турлерiн уйымдастыру кажет . Ауыл тургындарына медициналык жердемдi уйымдастырудын ен негізгі ерекшелігі 3 кезенді болуы :
Бiрiншi кезек ауылдык дәрiгерлiк учаске немесе жануялык дәрігерлік амбулаториясы . Онын курамына учаскелік аурухана немесе дәрігерлік амбулатория , фельдшерлік - акушерлік бөлімше , әйелдер босанатын уйлер , бала бакшасы , ендiрiстiк - фельдшерлік денсаулык бөлімшесі кіреді . Ірі мекемелерде , ужымдарда профилакторийлар уйымдастыруға болады , олар да дәрігерлік учаскенің құрамына кіреді . Осы бiрiншi кезенде ауыл тургындарына бiлiктi дерiгерлiк жәрдем учаскелік ауруханада немесе амбулаторияда көрсетіледі .
Екiншi кезенде дәрiгерлiк көмек аудандык медициналык меке мелерде уйымдастырылады . Мунда ауыл тургындары мамандан дырылган дорiгерлiк жордемнiң барлык турiн орталық аудандык ауруханадан алады .
Үшiншi кезенде ауыл тұргындарына жоғары білікті мамандан дырылган дорiгерлiк жәрдем облыстык мекемелерде керсетiледi , сонын iшiнде облыстық ауруханада барлық мамандықтан медициналык жәрдем уйымдастырылады . Сонымен катар ауыл тұрғындарының бірталайы калалык емханада , республикалык мекемелерде ( 22 - сурет ) және ауданда емделедi . Мы салы , 1997 жылы қалалық ауруханада емделгендердiң iшiнде 25,3 % ауыл тұрғындары болды . Ал , министрлiктiн арнайы жүргізген талдауы бойынша жыл сайын орталык аудандық ауруханада 35 % -дан 60 % -ға дейiн , ал емханада 40 % -50 % -ға дейiн аудан орталығынан тыс жерде туратын ауыл тургындары емделген екен . Сонгы жылдары ауыл тургындарына медициналык жардемдi уйымдастыруда және емдеу - профилактикалык жумысты жургiзуде жануялык дәрігерлік амбулаториянын манызы зор болды . Сонымен қатар ауылшаруашылық жұмыстардын науқандарында жылжымалы дерiгерлiк амбулаториялар , рентген жабдыктары , диаг ностикалык , лабораториялык , тіс емдеу кабинеттерi ауыл тұрғын медициналық жәрдем көрсету қажет.
44. Емхана жұмысының негізгі көрсеткіштері.
Амбулаториялық,емханалықкөмектің ерекшеліктері мен ұйымдастыру принцптері;
-Аймақтық принцп;
-Жалпы қолжетімділік;
-Профилактикалық бағыттылық;
-Дәрігерлер мен орта медициналық
қызметкерлер жұмысы;
Амбулаториялық емханалық көмек ерекшеліктері дәрігер жұмысының келесі факторларын анықтайды:
-Күн сайын келетін науқастың белгісіздігі:
-Дәрігердің уақытының шектеулілігі:
-Дәрігердің ауруды ерте диагностикалай білуі:
-Стационармен салыстырғандағы емханадағы ауруларлың ауысып отыруы;
-Басқа мамандармен консультацияның қажеттілігі;
-Амбулаториялық емханалық жағдайда
науқаста емдеу ерекшелігі;
-Уақытша еңбекке жарамсыздық экспертизасын бар құжатқа
сәйкестендіру;
-Аймақ халықының дегельментациясы профилактикалық егуді жүргізу және ұйымдастыру;
-Инфекциялық ауруларды ерте диагностикалау және емдеу,
тағамдық және кәсіби уланулар жөнінде қауіп туғызатын
инфекциялық науқастар жөнінде терапевтік бөлім меңгерушісін хабардар ету;
-Өзінің квалификациясының және медбикенің медициналық білім деңгейін жүйелік жоғарлату;
-Зиянды әдеттерге қарсы күрес пен санитарлық ағарту жұмыстарын белсед және жүйелі түрде үлгеру;
Амбулаториялық емханалық көмектің маңызды ерекшелігі емхана дәрігерінің емдеу және профилактикалық жұмыстарды жүргізу мүмкіндігі болып
табылады.Амбулаториялық емханалық мекеме дәрігерлері профилактикалық жұмыс жүргізу кезінде диспанерлік
әдісті қолданады. Бұл әдісті
қолданудағы мақсат ауруларды ерте анықтау, науқастарды тіркеу және комплексті емдеу, аурудың таралуын болдырмау ,салауатты өмір салтын
қалыптастыру.
Әрбір денсаулық сақтау мекемесінде мед персонал саны және дәрігерлік, орта және кіші мед персонал арасындағы рационал қатынас уақыт және жұмыс
көлеміне байланысты қалыптасады.
Қазіргі уақытта денсаулық сақтау мекемелерінде уақыт нормаларының сапалық есеп көрсеткіштерін кеңінен қолданады, бірақ мекеме басқарушысының хронометраждық бақылауы мен орташа шығындарын анықтау негізінде өзінің жергілікті көрсеткішін шығару құқығы бар. Уақыт нормалары жүктеме нормасын есептеу
тек база ретінде қызмет етеді.
Емхана дәрігері аптасына 5 күн жұмыс істейді. Күн сайын жұмыс уақытының 0,5 сағаты емдеу диагностикалық және профилактикалық жұмыспен байланысты емес жұмыстарға жұмсалады (конференция, жиналыс т.б.) дәрігер міндеттерінің құрылымын емхананың басқармасы бекітеді.Емхананың кейбір құрылымдық бөлімдерінің жұмысын ұйымдастыру ерекшеліктері:
Тіркеу орны емхананың құрылымдық бөлімі мұнда дәрігерлерге қаралу үшін науқастар жазылады. Регистратурада орта білімі бар қызметкерлер жұмыс істей алады,ал регистратураның меңгерушісі болып орта медициналық білімі бар адамдар қызмет ете алады.
Регистратура орталықтандырыған болуы мүмкін, яғни мекеме үшін ортақ және орталықтандырылмаған, яғни бірнеше регистратуралардың болуы мүмкін. Сонымен қатар науқастар дәрігерлерге өздері жазыла алады. Ол үшін арнайы столдарда кез келген дәрігерге, әр түрлі күнде және уақытта қабылдау талоны жатады. Науқас өзіне қажет дәрігерді өзіне қолайлы уақытта таңдап, өзінің амбулаторлық картасымен біргеқабылдауға келеді.
Регистраторлардың біреуі анықтама бюросы функциясын атқарады. Дәрігердің науқастың қандай аурулармен ауыратындығымен танысу үшін оның диагнозын амбулаторлық картасының алғашқы беттерінде жазылады. Регистратураның
қасында емханаға қарайтын сол
аймаққа кіретін көшелердің аттары жазылған стенд ілінеді және дәрігерлердің кабинеті мен этаж номері, жұмыс істеу кестесі жазылады.
45. Орталық, аудандық аурухана құрылымы.
Орталык аудандык , аурухана аудан келемiндегi ауыл тұрғындарына емдеу - профилактикалык жердем көрсететін негізгі мекеме . Сонымен катар бұл басшылық жүргiзетiн жоне уйымдастырушы медициналык көмектiң сапасын , колемiн бақылаушы орталык болып есептелінеді . Орталык аудандық аурухананын курамына негiзгi мамандыктармен бірге белiмдерi бар аурухана жоне емдеу - диагностикалык кабинеттерi мен лабораториясы бар емхана , жедел жоне шугыл жәрдем көрсететін болiм , патанатомиялык , белiм , уйымдастырушылык - медициналык кабинет және косымша болiмдер ( аптека , медициналык архив және т.б. ) кiредi . Орталык аудандық аурухананың төсек санына байланысты 6 түрі болады : 1. 350 тосектен жогары , 2. 300--350 тосектiк 3. 250-300 тэссктiк , 4. 200-250 төсектік , 5. 150-200 төсектік , 6. 100-150 тосектiк . Ормалык аудандық аурухананын негізгі міндеттері :
аудан туртындарын және ауданнын орталығындагыларды жет кiлiктi келемде білікті мамандандырылған ауруханалык жане емха налык медициналык жордеммен камтамасыз ету ;
- уйымдастырушылық - методикалык , басшылық жасау және аудан көлеміндегі барлық денсаулык сактау мекемелердің жұмысын бакылау ;
-аудандагы денсаулык сактау мекемелерінің жұмысын жоспарлау , каржыландыру , материалдык - техникалық жағынан жабдықтау
; - аурулықты азайту , балалар олiмiн және жалпы елiм керсет - кішін төмендету және денсаулыкты нытайту үшін медициналык жор - демнiң сапасын жогарылату жене бул багытта түрлi шаралар колдану
: -медициналык кызметкерлердi дурыс орналастыру және дурыс гайдалану . Орталық аудандық аурухананың жұмысын басқару үшін бас дәрігер тағайындалады . Ол барлык профилактикалык , емдеу - диагностикалык екiмшiлiк және каржыландыру жумысын атқарады . Бас дәрігердің бірнеше орынбасарлары болады . Олар : Емдеу жумысын , аналар мен балалар денсаулыгын коргау , шаруа шынык болімін баскару , т.б. Аналар жэне балалар денсаулыгын коргау жумысы мысы жәнiндегі орынбасар аудан көлемінде 70 - мыңнан астам тургын болганда тағайындалады , ал ал тургындар саны одан аз болса аудандық балалар дәрігері белгіленеді . Денсаулық сақтау жүмысын басқару үшін бас дәрігер медициналык кенес уйымдастырады , онын курамына жауапты қызметкерлер және мамандар кiредi : бас дәрiгердiн орынбасарлары , аудандық СЭС - тiн , аудандық дәріхананын меңгерушісі , медицина қызметкерлерiнiн аудан дык кәсiптiк ужымынын бастывы , аудандык Кызыл крес және жарты ай котамынын бастыгы , бас маманцар ( терапевт , хирург , педиатр . акушер - гинеколог , т.б. )
46. Облыстық аурухана құрылымы.
Облыстық аурухана - смдеу - профилактикалык iшiндегi ең үлкен әрi кеп кырлы емдеу - профилактикалык мекемелер дiн бiрi . Онын негiзгi максаты - облыс тұргындарына толык келемле жоғары білікті мамандандырылған жәрдем керсету . Облыстық аурухана сонымен қатар облыстын барлык медициналык мекемелерінің ұйымдастырушы және әдістемелік басқару орталығы , дәрігерлердің және орта білімді мамандардын бiлiмiн жогарлату орталыгы болып саналады . Облыстык аурухананын бiр катарында жогаргы медици на оку орындарынын кафедралары орналаскан , олар емдеу - диаг ностикалык жумыстын сапасын көтеруге мүмкіндік туғызады . Облыстык аурухана облыс тұрғындарының санына байланысты улкенді , кiшiлi болып келедi , онын курамына облыс орталығынын тургындары да кіреді . Әрбiр облыстық аурухананын курылымында кенес беру емханасы , стационар , емдеу - диагностикалык белiмдер , лабораториялар жоне баска болiмдер ( морг , дорiхала , ас пісіру орны , т.б. ) болады . Сонымен катар облыстык аурухананын кұрылымына медициналык статистика белiмшесі , уйымдастыру - адістемелік болiм , шугыл және жоспарлы кенес беру белiмi , шет аудандардан келген ауруларға арналған пансионат , бiлiм жогарылатуға келген медицина кызметкерлерiне арналган жатакхана кiредi . Облыстық аурухананын кенес беру емханасынын мамандандырыл ған дәрігерлік кабинеттер , белiмдер және орталыктар , косымша емдеу диагностикотык кабинеттер , лабораториялар , тiркеу орны , онын iшiнде аныктама орны , дэрiгерлiк тексеруге дейiнгi кабылдау кабинетi болады . Облыстык аурухананын бiразында мамандандырылган орталықтар уйымдастырылған . Олар кауіпті ауруларына арналган журектiн ишемиялык арналганауруын , инфарктi , бастын - мидын жарақаттануын аныктайтын аспаптармен жабдыкталады . Бұл орталыктардын кура мында жалпы емдеу және диагностикалык кабинеттер болады . Ауыл тұрғындарына осы уш сала бойынша медициналык жәрдем Ұйымдастырылғанымен , казiргi уакытта каржы тапшылығына орай оларга медициналык көмек көрсету дорежесi талапка сай болмай тұр . Оның бастапкы себебi ауылдык жерде дәрігерлердiн жетiспеуі , аурухана , емханалардын жабдыкталуынын нашарлығы , ал оган себеп денсаулык сактау саласына каражаттын аз бөлiнуi .
47. Еңбекке жарамсыздық түрлері.
Аурудың алдын алу,дерттің түрін анықтау ,емдеу қызметімен қатар,енңбекке жарамдылықты сараптау дәрігерден аса ыждахаттылық пен көп уақыт бөлуді қажет етеді.Бұл жұмыс барлық дәрігер мамандарының міндеті болып есептелінеді.Адамның науқастылығына кемтарлығына байланысты жұмысқа жарамауының деңгейін ,оның ұзақтылығы ,себебін және мүгедектік тобын анықтауда дәрігерлік сараптаудың негізгі тұлғасы ,әрине ,дәрігер.Осыған орай дәрігерлер арнайы клиникалық білім алуы мен өз мамандығына орай кәсіби дағдыларға қаылптасуымен бірге адамдардың еңбекке жарамдылығын төңірігінде жалпы теориялық біліктілігі-ұйымдастырушылық және заңдылық-құқықтық жақсы білуі қажет.Еңбекке жарамдылықтан айырылу әр деңгейіне орай бұл толық және жартылай еңбекке жарамсыздық болып бөлінеді.Толық еңбекке жарамсыздық кезінде адам науқастылығына және кемтарлығына байланысты өзінің атқаратын қызметін істей алмайды және істемеуі керек,себебі басқа адамдарға зиян келтіруі мүмкін, сондықтан оған арнайы жағдай жасалынуы тиіс.Егер науқас адам емделу тәртәбін бұзбай,өзінің денсаулығына,өндіріске зиян келтірмей толық көлемде болмаса да ,женілдегеннен жағдайда жұмыс істесе ,онда ондай аадмды жартылай еңбекке жарамсыз деп есептейді .Еңбекке жаармсыздықтың ұзақтығына сәйкес уақытша және тұрақты түрде еңбекке жарамсыз деген атаулар қабылданады.Уақытша еңбекке жарамсыздық науқастылыққа ,жарақаттануға немесе басқа себептерге байланысты болады,олар қысқа мерзімде өтпелі түрде кездеседі.
48. Мүгедектіктің топтары.
Мүгедектік – науқастану, жарақат, апатқа ұшырау, кемтар болып туу салдарынан адамның мүлдем не уақытша еңбек ету қабілетінен айырылуы. Мүгедектік медицина, әлеуметтік және құқықтық болып ажыратылады.
Тіршілік ету әрекетінің, оның ішінде еңбек ету қабілетінің шектелу дәрежесіне қарай мүгедектік үш топқа бөлінеді.
І-топқа мүлде немесе ұзақ уақыт еңбекке жарамсыз, үнемі басқа біреудің күтімін, көмегін немесе бақылауын қажет ететін адамдар жатады;
ІІ-топқа басқа адамның көмегін қажет етпейтін, жұмыстың кейбір түрлерін атқара алатын адамдар жатады;
ІІІ-топқа еңбек ету қабілеті төмен болғанымен жеңіл-желпі жұмыстарды істей алатын, бірақ денсаулығына байланысты жұмыс жағдайын оңтайлы өзгертуді қажет ететін адамдар жатады.




Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   60




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
рсетілетін қызмет
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
Қазақстан республикасының
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Инклюзивті білім
нтізбелік тақырыптық
Зертханалық жұмыс
Әдістемелік кешені
білім берудің
республикасының білім
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
атындағы жалпы
қазақ тілінде
қазіргі заман
туралы хабарландыру