1 модуль ДӘріс кешені 1-тақырып. Ислам қаржылық құралдары және такафул негіздері



бет3/17
Дата24.12.2021
өлшемі48.64 Kb.
#148352
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17
Байланысты:
1 модуль дәріс
1 модуль дәріс
Негізгі түсініктер: Ислам қаржысынтапсырма төлем талабы, аккредитив, ислам үлгісі, риба, гарар, шариғат, Құран.

Ислам қаржы жүйесінің ерешеліктері және оның негізгі қағидалары.

Ислам қаржы жүйесінің ерекше белгілері болып әлеуметтік және даму мақсаттарына бағыттылығы болып табылады. Тәжірибе көрсеткендей, ислам қаржы ұйымдары әлемдік дағдарысқа тұрақтылығын көрсете білді.

Ислам қаржы үлгісінің ерекшелігі – Құран мен Сүннеттегі белгілі бір тыйымдардың болуы болып табылады. Басты тыйымдарға мыналар жатады:



  • «Риба» (артықшылық) пайыз мөлшерлемесінің тыйымы;

  • «Гара» (тәуекелге бас тігу) келісім шарттағы белгісіз және қажеттіліктің шегінен шыққан арам пиғылдағы тәуекелге тыйым салу;

  • «Мейсир» (құмар ойын) алыпсатарлық қылықтарға тыйым салу;

  • Ақшалай қорларды жинауға тыйым салу;

  • Белгілі бір қызмет түрлеріне қаражат құюға тыйым салу.

Өсім алушылық және риба қатаң тыйым салынған: ақшалай қаражатта қолданылатын кез-келген табыс жеке меншік кірісімен байланыста болуы керек. «Риба» түсінігі «пайыз» түсінігінен ауқымдырақ. Келісім шартта белгісіздіктің (гарар) болуы тыйым салынады, себебі ол болмауы мүмкін жағдайды меңзейді. Келісім қатынастарына түскенде екі жақ өздерінің ниеттері мен өздері жайындағы ақпараттарды жасырмауы тиіс. Өйткені, гарары бар мәмілеге тыйым салынған. Мәіленің кез-келген түрі, мәмілеге түскен зат, құны немесе екуі де белгісіз болған жағдайда және ертерек тіркелмеген болса шариғат бұған күдікпен қарайды.

Мейсирге немесе екі жақтың бірінің пайда табуға күш салуы шариғатта жарамсыз болып есептелінеді. Алайда, шариғат қарапайым биржа ойындарына немесе тәуекелге тыйым салмайды. Опцион мен айырбастар қолданылған мәмілелер, коммерциялық операция мән-жайының сәйкестігін тексеру үшін, аса сақтықпен қаралуы тиіс.

Табыс түсінігіне кепілдік болмағандықтан, ислам қаржы институты тым болмаса белгілі бір операция тәуекелінің бір бөлігін өз мойнына алуы керек, сондықтан кіріс пен шығысты бөлу немесе серіктестік қаржыландыру қолданылады.

Ақша жинау дұрыс емес болып есептелінеді және Құранмен қатаң айыпталынады; ақша – бұл бар болғаны айырбас құралы және жинақталатын тауар ретінде қарастырылмауы керек.

Белгілі бір өнім түрлерімен байланысты операцияларға тыйым салынады және харам болып есептелінеді; бұндай өнімдердің қатарына шошқа еті, алкоголь, қару-жарақ, құмар ойындар және дәстүрлі қаржы өнімдері.

Ислам қаржысының артықшылықтары мен кемшіліктері

Ислам қаржысының басты артықшылықтарының бірі – инвестор мен борышкердің расындағы тәуекелді әділ бөлу болып саналады. Осылайша, банк жобаның серіктесі ретінде жұмыс істейді, кіріс пен ығыстарға қатысады. Демек, жауапкершілік алады.

Екінші артықшылығы – бұл қаржы институттар жүйесіндегі тұрақтылық. Бұл мағынада, активтердің қатынасы осы институттардың инвестициялары Мудараба және Мурабаха қаржы кестелері арқылы жүзеге асырылады. Міндеттемелер қатынасында, қаржы ресурстары қамтамасыз етілмеген депозиттерінің есебінен қалыптасады – салымша кіріс пен шығыстарға қатысады.

Үшінші артықшылығы – біріккен нарықтағы қарыздық міндеттемелердің болмауы. Осы арқылы бір нарықтан екіншісіне ақша аудару мүмкіндігінен айырылады және ол мұндай жүйенің тұрақтылығына әсерін тигізеді.

Төртінші артықшылығы мұсылман елдерінде «заке» ережесінің болуы.

Ислам қаржысының басты проблемасы болып, кеңес елдеріне енгізілуіндегі тәжірибенің болмауы.

Келесі кемшілігі – бұл ислам қаржыландыру саласындағы жоғары білікті мамандардың жеткіліксіздігі.

Сонымен қатар, қазақстанның жеке кәсіпкерлік өз бизнесіне үлестік капиталды енгізуге әзірше дайын емес.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді