1 Жетектің энергетика-кинематикалық есебі және электрқозғалтқышты таңдау



бет3/3
Дата11.04.2022
өлшемі0.63 Mb.
#220094
1   2   3
Байланысты:
Практикалық жұмыстарға әдәстемелік нұсқау

2.2 Мүмкіндік кернеулерді анықтау
Мүмкіндік кернеулер мына формулалармен анықталады:

контакт беріктікке есептеуде



иілу беріктікке есептеуде



мұндағы - төзімділік шегі, 2.2– кесте;



- қауіпсіздік коэффициенті, 2.2 – кесте.

– шыдамдылық (шыдамдылықұзақтығы) коэффициенті. Егер жүктеме тұрақты болған жағдайда болады.

– беттердің кедір-бұдырлықтың, шеңберлік жылдамдықтың, майлаудың және өлшемдердің әсерін ескеретін коэффиценттер. Жобалау есептерінде үшін деп қабылдау мүмкін.
2.1 кесте Тісті доңғалақтарды дайындау үшін болаттар




Болат

маркасы


Диаметр [D], мм

Ені

[S],мм


HB

беті


HRC

беті






Термикалық өңдеу

МПа

45
45

45

40Х



40Х

40Х
35ХМ

35ХМ

35ХМ
40XH



40XH

40XH
20ХН2М

18ХГТ

12ХН3А


25ХГМ

40ХН2МА


Кез келген

125


80

200


125

125
315

200

200
315



200

200
200

200

200


200

125


Кез келген

80

60



125

80

80


200

125


125
200

125


125
125

125


125

125


80

179…207
235…262

269…302


235…262

269…302


269…302
235…262

269…302


269…302
235…262

269…302


269…302
300…400

56…63
300…400

300…400

300…400


269…302

--
--

--

--



--

--

45…50


--

--

48…53


--

--


48…53

56…63


56…63

56…63


50…56

600
780

890


790

900


900
800

920


920
800

920


920
1000

1000


1000

1000


980

320
540

650


640

750


750
670

790


790
630

750


750
800

800


800

800


780

Қалыптастыру
Жақсарту

Жақсарту


Жақсарту

Жақсарту


Жақсарту + ЖЖТ шынықтыру

Жақсарту


Жақсарту

Жақсарту + ЖЖТ шынықтыру

Жақсарту

Жақсарту


Жақсарту

ЖЖТ шынықтыру

Жақсарту

цементациялау +

шынықтыру

‘’

‘’



,,

Жақсарту + азоттау




және шыдамдылық коэффициентін есептеу формулалары



болғанда



болғанда

мұнда , - жүктеме циклдерінің базалық саны;



, - жүктеме циклдерінің эквивалент саны.

Болаттан жасалған тісті доңғалақтарды контакт беріктікке есептеуде жүктеме циклдерінің базалық саны оның материалының қаттылығына тәуелді болып, мына формула бойынша есептелінеді



.

Болаттан жасалған тісті доңғалақтардың тісін иілу беріктікке есептеуде жүктеме циклдерінің базалық саны тең деп қабылданады.

Тәжірибемен анықталғандай көптеген қазіргі заман машиналарының жүктелген режимдері жуықтап алты типтік режимге келтіріледі (2.1- сурет; МЕСТ 21354-87).

Жүктеме циклдерінің эквивалент саны мына формуламен есептеледі







мұнда , және – шестерня мен доңғалақ біліктерінің айналу жиілігі (айналыс саны), ;

– берілістің жалпы жұмыс уақыты, сағатта.

– тісті доңғалақтың бір айналысында тістің ілініс саны, ;

, – айнымалы жұмыс режимін эквивалент тұрақтыға келтіру коэффициенті, (2.3- кесте).

0 – тұрақты (ең ауыр); I – ауыр; II – орташа тең ықтималды; III – орташа нормальды; IV – жеңіл; V – ерекше жеңіл
2.1- сурет – Жүктелудің типтік режимдері

2.2 – кесте

Тісті доңғалақтарды жасауға орналған негізгі болаттардың төзімділік шегі және қауіпсіздік коэффициенті


Термиялық

өндеу


Тістер қаттылығы

Болаттар тобы

H lim,МПа.

SН

F lim , МПа

SF

Бетінде

Ортасы

Жақсарту

180... 350 HB

40; 45; 40X;

40XH; 45XH; 35XM және т. б.



2HB+70

1.1

1,8HB

1.75

Көлемдік шынықтыру

38…50 HRC

40X; 40XH; 45XH; 35XM және т. б.

17HRC+150

550

ЖЖТ-пен түгел

шынықтыру

(модуль mn  3мм)


56... 63 HRC

45…55HRC


25…35HRC

25…35HRC


58; 35 ХМ;

40X; 40XH; және т.б.



17HRCбет +200

1,2

950

ЖЖТ-пен бетін

шынықтыру

(модуль mn  3мм)


45...55HRC

45…52HRC

35XM;40X; 40XM және б.

17HRCбет +200

650

Азотпен қанықтыру

57…67HRC

50…59HRC


24...40 HRC

24...40 HRC



35ХЮА; 38Х2МЮА;40Х;40ХФА;

40ХН2МА


1050

12HRCорт

+300





Көміртекпен қанықтыру (цементациядау) және шынықтыру

55…63HRC

30…45HRC

Көміртекпен қанықтырылатын барлық болаттар

20HRC

750

1.55

Нитроцементациялау

57…63HRC

45…62HRC

Молибдендi

25ХГМ;25ХГНМ



23HRC

1000

Молибденсіз

25ХГТ; 30ХГТ; 35Х және т.б.



750




2.3–кесте. Келтіру коэффициентінің мәні





Жұмыс істеу режимі





қалыптандыру, жақсарту

шынықтыру,

цементациялау



0 - тұрақты

1

1

1

I - ауыр

0,5

0,3

0,2

ІІ- орташа тең ықтималды

0,25

0,14

0,10

ІІІ - орташа нормальды

0,18

0,06

0,04

IV - жеңіл

0,125

0,038

0,016

V - ерекше жеңіл

0,063

0,013

0,004

Есепті мүмкіндік контакт және иілу кернеулер үшін , деп қабылдау мүмкін.

Есепті мүмкіндік контакт кернеу

Мүмкіндік контакт кернеу

- түзутісті цилиндрік доңғалақтар үшін

- қиғаш (шевронды) цилиндрлік және конустық доңғалақтар үшін



Цилиндрлік доңғалақтар үшін



Конустық доңғалақтар үшін




Есепті мүмкіндік иілу кернеу

Мүмкіндік иілу кернеу 1 және 2 доңғалақтардың минималь мәні алынады.



2.2 Бұрамдық және бұрамдық доңғалағы материалдары
Бұрамдық (червяк, worm) және бұрамдық доңғалағын (червячное колесо, worms wheel) жасау үшін материалдарды таңдау, негізінен, бұрамдық орамы мен доңғалақ тістерінің сырғанау жылдамдығына байланысты анықталады.

Қазіргі уақытта бұрамдықтар көміртекті немесе легирленген болаттардан жасалады. Тез жүретін беріліс бұрамдық орамдарының қаттылығы жоғары ( ) етіп, термикалық өңдейді және тегістейді. Мысалы, көлемдік немесе беттік шынықтырудан өткен, қаттылығы ( ) дейін жететін 45, 40Х, 40ХН маркалы көміртекті болаттар. Сонымен қатар қаттылығы жоғары ( ) шынықтырудан өткізілген, цементацияланған 40ХН, 12ХН3А, 20ХН3А, 30ХГСА маркалы легирленген болаттар.

Бұрамдық доңғалақтың тісті тәжісін даярлау үшін пайдаланылатын материалдар, болатты бұрамдықпен кинематикалық жұпта олардың антифрикциондық қасиеттері тәуелділігінен шарты түрде үш топқа бөлуге болады.

I топ - қалайылы қолалар типтегі БрО10Ф1, БрО10Н1Ф1 және басқалар ең жақсы материал саналады, бірақ олар біршама қымбат және тапшы. Олардың қолданылуын жоғары сырғанау жылдамдығында жұмыс істейтін берілістермен шектейді ( м/с).

II топ - жоғары механикалық сипаттамаларға ие болған қалайыcы жоқ қолалар, мысалы, аюмининді-темір типтегі БрА9Ж4, БрА9Ж3Л, сонымен қатар жездер (латуни), мысалы, ЛЦ23А6Ж3Мц2 және басқалар, бірақ қажалуға қарсылығы төмен қасиеті бар. Оларды тегістелген және жыл-тырланған қаттылығы бұрамдықпен жұпта қолданылады, олардың сырғанау жылдамдығы м/с.

III топ – сұр шойын СШ15 (СЧ15), СШ20 (СЧ20), м/с болғанда қолданылады, сонымен қатар қолмен іске қосылатын жетекте қолданылады. Бұрамдықты – 35, 40, 45 маркалы болаттан (қаттылығы ) жасайды.

Жобалау есебінде бұрамдық доңғалағы тәжісінің материалын таңдаудан алдын сырғанау жылдамдығының мәнін шамамен мынадай эмпирикалық байланыспен бағалайды

,

мұндағы n1 – бұрамдық білігінің айналу жиілігі, мин–1;

Т2 – бұрамдық доңғалағы білігіндегі айландырушы момент, Нм.

Бұрамдық доңғалақтардың тәжі үшін материалдардың механикалық сипаттамалары 2.4– кестеде келтірілген.

2.4-кесте - Бұрамдық дөңгелектерінің тәжі үшін материалдар


Дөңгелек тәжінің материалы

Құю

әдісі


Механикалық қасиеттері, МПа

ҚаттылығыНВ

Максималь

сырғанау жылдамдығы



, м/с

σб

σақ

E·105

Бр О10Ф1

Ж

К


200

260


120

150


0,74

1,01


80-100

100-120


25

Бр ОНФ

Ц

290

170

0,98

100-120

35

БрО6Ц6С3

Ж

К


160

180


108

78


0,93

60

60-76


12

БрО5Ц5С5

Ж

К


147

200


80

100


0,88

60-68

60-66


12

БрА9Ж3Л

Ж

К, Ц


Ц

390

500


500

-

200


200

1,1

110

110-140


10

10


БрА10Ж4Н4Л

СЧ 15


СЧ 18

К, Ц

Ж

Ж



600

314


353

400

-

-



0,98

0,9


1,0

170-225

163-229


170-241

10

3

2



Ескерту. Құю әдістері: Ж – жерге, К – кокильге, Ц – центрден тепкіш.
2.2 Доңғалақ тістерінің мүмкіндік кернеулері

Мүмкіндік контакт кернеуді есепетеу.

I топтағы материалдар үшін. Бұрамдық доңғалақтың тәжісі қалайылы қоладан жасалғанда, оның мүмкіндік контакт кернеуі мына формуламен анықталады:

- орамдарының қаттылығы тегістелген және жылтырланған бұрамдық үшін



орамдарының қаттылығы және көрсетілген шарттар сақталмаған бұрамдық үшін



мұндағы – сырғанау жылдамдығын есепке алушы коэффициент, (2.5- кесте):


2.5- кесте - Сырғанау жылдамдығын есепке алушы коэффициент мәні






2

3

4

5

6

7





1,33

1,21

1,11

1,02

0,95

0,88

0,83

0,8


 – шыдамдылық коэффициенті. Егер жүктеме тұрақты болған жағдайда болады.

Шыдамдылық коэффициентті мына формуламен есептеледі



Жүктеме циклдерінің эквивалент саны мына формуламен есептеледі





мұнда – бұрамдық доңғалақ білігінің айналу жиілігі (айналыс саны), ;

– берілістің жалпы жұмыс уақыты, сағатта.

– тісті доңғалақтың бір айналысында тістің ілініс саны, ;

– айнымалы жұмыс режимін эквивалент тұрақтыға келтіру коэффициенті, (2.6- кесте).
2.6- кесте Келтіру коэффициенттері және


Жұмыс режимі

0

1

2

3

4

5



1,0

0,416

0,2

0,121

0,081

0,034



1,0

0,2

0,1

0,04

0,016

0,004

Егер циклдардың эквивалент санын анықтауда болған жағдайда, қабылдайды.



II топтағы материалдар үшін. Бұрамдық доңғалақтың тәжісі қалайысы жоқ қоладан жасалғанда, мүмкіндік контакт кернеу мына формуламен анықталады:

орамдарының қаттылығы тегістелген және жылтырланған бұрамдық үшін



- орамдарының қаттылығы және көрсетілген шарттар сақталмаған бұрамдық үшін





III топтағы материалдар үшін. Мүмкіндік контакт кернеуі мына формуламен анықталады

Мынаны ескеру кажет, I топтағы материалдар үшін таңдау бұрамдық жұптың тістерін контакт қажуға қарсыласу шарты бойынша берілістің тозуы және ресурсын есепке алып орындалады. II және III топтағы материалдар үшін таңдау бұрамдық жұпта тек қана сырғанау жылдамдығы тәуелділігінен қажалу жоқтығын қамтамасыз ету тиіс. Сонымен қатар берілістің ресурсы маңызға ие емес.



Мүмкіндік иілу кернеуді есептеу.

I және II топтағы материалдар үшін.

Мүмкіндік иілу кернеу мына формуламен анықталады



мұнда , - қоланың ақыштық және беріктік шегі, МПа, (2.4- кесте);



- шыдамдылық коэффициенті

Жүктеме циклдерінің эквивалент саны мына формуламен есептеледі





– айнымалы жұмыс режимін эквивалент тұрақтыға келтіру коэффициенті, (2.6- кесте).

Есептеуде циклдардың эквивалент санын үшін . Егер есептеулерде болса , ал болған жағдайда қабылданады.

Егер жүктеме тұрақты болған жағдайда болады.

III топтағы материалдар үшін.

Мүмкіндік иілу кернеу (базалық кернеу)



мұнда – иілудегі щойынның шектік беріктігі, МПа, (2.4- кесте).



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
сәйкес оқыту
Қазақстан республикасы
оқыту мақсаттары
білім беретін
бағалау тапсырмалары
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
республикасы білім
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
қызмет стандарты
арналған жиынтық
болып табылады
арналған әдістемелік
бағалаудың тапсырмалары
жалпы білім
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
оқыту әдістемесі
пәнінен тоқсанға
нтізбелік тақырыптық
Әдістемелік кешені
Инклюзивті білім
республикасының білім
туралы жалпы
білім берудің
Қазақстанның қазіргі
туралы хабарландыру
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
пайда болуы