Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының хабаршысы ғылыми-педагогикалық журнал вестник таразского государственного педагогического института научно-педагогический журнал



жүктеу 4.36 Mb.
бет9/20
Дата15.01.2017
өлшемі4.36 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   20

Әдебиеттер тізімі:

1.Назарбаев Н.Ә. Қазақстан болашағы - қоғамның идеялық бірлігінде.- Астана, 2010.

2.Запорожец А., Маркова Т.А. Основы дошкольной педагогика. – Москва, 2010.

3.Мектепке дейінгі білім беру жүйесі педагогтары мен психологтарын кәсіби даярлаудың психологиялық негіздері. – Алматы 2012.


Аннотация. Дошкольное детство - большой и ответственный период психического развития ребенка. Учебно-воспитательный процесс является основой воспитания личности.

Аnnotation. Preschool еducation - big and important period of mental development of the child. The educational process is the foundation of education of the individual

УДК 452.23
РАЗВИТИЕ ПОЗНАВАТЕЛЬНЫХ ПРОЦЕССОВ У ДЕТЕЙ

ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА
Е.П. Дектярева

Детский сад №7, г. Тараз
Одной из главных особенностей дошкольного возраста является развитие произвольности ведущих психических процессов. К психическим относятся и познавательные процессы - ощущение, восприятие, мышление, воображение, память, речь.

Рассмотрим более подробно особенности формирования и развития базовых познавательных процессов у дошкольников.

Основным положением концепции развития памяти является положение о том, что 4 вида памяти (моторная, эмоциональная, зрительная и слуховая) это генетически обусловленные ступени ее развития, возникающие именно в данной последовательности. В концепции развития ребёнка вопрос о взаимоотношениях зрительной и словесно-логической памяти в их развитии ключевой. Зрительная память есть более ранний и низкий уровень развития памяти по сравнению со слуховой (вербальной).

Самый ранний вид – моторная или двигательная память начальное свое выражение находит в первых двигательных условных рефлексах детей. Эта реакция наблюдается уже на первом месяце после рождения. Начало эмоциональной или аффективной памяти, относится к первому полугодию жизни ребенка. Первые зачатки свободных воспоминаний, с которыми, можно связывать начало зрительной (образной) памяти, относятся им ко второму году жизни. Образная память появляется несколько раньше вербальной, но значительно позже моторной и аффективной.

Более раннее появление образной памяти не означает ее последующею исчезновения и замены слуховой памятью. Образная память продолжает оставаться более низким уровнем памяти по сравнению с вербальной. Это относится и к наиболее развитым – зрительным образам памяти, возникающим легче всего тогда, когда сознание человека находится на более низком уровне, чем при полном, совершенном бодрствовании. На зрительную память можно смотреть только как на низкий вид памяти. Обычно зрительная память бедна, поэтому несравненно полезнее другой, более высокий вид памяти – память-рассказ (слуховая).

Память-рассказ и представляет собой, подлинную словесно-слуховую память, которую необходимо отличать от запоминания и воспроизведения речевых движений, например, при заучивании бессмысленного словесного материала.

Представляя собой высший уровень памяти, память-рассказ, проходит путь, характеризующийся основными стадиями развития рассказа. Первоначально рассказ – это только словесное сопровождение действия, далее это слова, сопровождаемые действием, и лишь затем словесный рассказ выступает сам по себе, как живое и образное сообщение.

В старшем же дошкольном возрасте (4 и 5 лет) совершается переход от непроизвольной памяти к начальным этапам произвольного запоминания и припоминания. При этом происходит дифференциация особого рода действий, соответствующих целям запомнить, припомнить, которые ставятся перед детьми.

Итак, на протяжении всего дошкольного возраста преобладает непроизвольная память. У дошкольника сохраняется зависимость запоминания материала от таких его особенностей, как эмоциональная привлекательность, яркость, озвученность, прерывистость действия, движение, контраст и пр. Важнейшее изменение в памяти дошкольника происходит примерно в четырехлетнем возрасте, когда память ребенка приобретает элементы произвольности. Ребенок начинает запоминать, припоминать, использовать простейшие приёмы и средства запоминания, интересоваться правильностью воспроизведения и контролировать его ход. Возникновение произвольной памяти не случайно, оно связано с возрастанием регулирующей роли речи, с появлением социально значимой мотивации и умения подчинять свои действия относительно отдаленным целям, а также со становлением произвольных механизмов поведения и деятельности. Дошкольнику становятся доступными логические приемы запоминания, в качестве которых выступают мыслительные операции. Таковыми могут быть смысловое соотнесение и смысловая группировка, схематизация, классификация, соотнесение с ранее известным. Постепенно память становится подконтрольной самому ребенку. Важным моментом в развитии памяти дошкольника выступает появление личных воспоминаний. В них отражаются существенные события из жизни ребенка, его успехи в деятельности, взаимоотношения со взрослыми и сверстниками.

Совершенствование произвольной памяти у дошкольников тесно связано с постановкой перед ними специальных мнемических задач на запоминание, сохранение и воспроизведение материала.

Совершенствование произвольной памяти у детей связано с применением в процессах запоминания и воспроизведения материала мыслительных операций анализа, синтеза, сравнения, обобщения, установления смысловых связей. Можно сказать, что улучшение памяти ребёнка происходит одновременно с совершенствованием его умственной деятельности.

Память, все больше объединяясь с речью и мышлением, приобретает интеллектуальный характер. Словесно-смысловая память обеспечивает опосредованное познание и расширяет сферу познавательной деятельности ребенка.

Под вниманием понимается направленность и сосредоточенность психической активности на определенном объекте при отвлечении от других. Таким образом, этот психический процесс является условием успешного осуществления любой деятельности как внешней, так и внутренней, а его продуктом – ее качественное выполнение.

Развитие внимания в старшем дошкольном возрасте связано с появлением новых интересов, расширением кругозора, овладением новыми видами деятельности. Старший дошкольник все больше обращает внимание на те стороны действительности, которые раньше оставались вне его внимания.

Процесс возрастного развития внимания, по мнению А.Н. Леонтьева, - это улучшение внимания с возрастом под влиянием внешних стимулов. Такими стимулами являются окружающие предметы, речь взрослых, отдельные слова. С первых дней жизни ребенка внимание в значительной степени оказывается направляемым с помощью слов-стимулов.Развитие внимания в детском возрасте проходит ряд последовательных этапов:

первые недели и месяцы жизни ребенка характеризуются появлением ориентировочного рефлекса как объективного врожденного признака непроизвольного внимания, сосредоточенность низкая;

к концу первого года жизни возникает ориентировочно – исследовательская деятельность как средство будущего развития произвольного внимания;

начало второго года жизни характеризуется появлением зачатков произвольного внимания: под влиянием взрослого ребенок направляет взгляд на называемый предмет;

во второй и третий год жизни развивается первоначальная форма произвольного внимания. Распределение внимания между двумя предметами или действия детям в возрасте до трех лет практически недоступно;

в 4,5-5 лет появляется способность направлять внимание под воздействием сложной инструкции взрослого;

в 5-6 лет возникает элементарная форма произвольного внимания под влиянием самоинструкции. Внимание наиболее устойчиво в активной деятельности, в играх, манипуляции предметами, при выполнении различных действий;

в 7-летнем возрасте развивается и совершенствуется внимание, включая волевое.

В старшем дошкольном возрасте происходят следующие изменения:

расширяется объем внимания; возрастает устойчивость внимания; формируется произвольное внимание.

Объем внимания в значительной степени зависит от прошлого опыта и развития ребенка. Старший дошкольник способен удерживать в поле зрения небольшое количество предметов или явлений.

На протяжении дошкольного возраста внимание ребенка становится не только устойчивее, шире по объему, но и эффективнее. Особенно это ярко проявляется в формировании у ребенка произвольного действия.

К концу дошкольного возраста постепенно появляется опыт управления своим внимание, умение более или менее самостоятельно его организовывать, сознательно направлять на определенные предметы, явления, удерживаться на них.

На протяжении дошкольного возраста, в связи с усложнением деятельности детей и их общим умственным развитием деятельности детей и их общим умственным развитием, внимание приобретает большую сосредоточенность и устойчивость. Так, если младшие дошкольники могут играть в одну и ту же игру 25-30 минут, то 5-6 годам длительность игры возрастает до 1-1,5 часов. Это объясняется тем, что игра постепенно усложняется и интерес к ней поддерживается постоянным введением новых ситуаций.

Произвольное внимание тесно связано с речью. В дошкольном возрасте произвольное внимание формируется в связи с общим возрастанием роли речи в регуляции поведения ребенка. Чем лучше развита речь у ребенка дошкольного возраста, тем выше уровень развития восприятия и тем раньше формируется произвольное внимание. Итак, внимание в дошкольном детстве носит преимущественно непроизвольный характер. Ряд отечественных психологов (Д.Б. Эльконин, Л.С. Выготский, А.В. Запорожец, Н.Ф. Добрынин и др.) связывают преобладание непроизвольного внимания с возрастными психологическими особенностями детей дошкольного возраста. Непроизвольное внимание развивается в течение всего дошкольного детства. Н.Ф. Добрынин, А.М. Бардиан и Н.В. Лаврова отмечают, что дальнейшее развитие непроизвольного внимания связано с обогащением интересов. По мере того как расширяются интересы ребенка, его внимание приковывается к более широкому кругу предметов и явления. Непроизвольное внимание обычно связано с внезапным появлением какого-либо объекта, сменой его движений, демонстрацией яркого, контрастного предмета. Слуховое, непроизвольное внимание возникает при внезапно раздающихся звуках, оно поддерживается выразительной речью воспитателя: сменой интонации силы голоса. Произвольное внимание характеризуется целенаправленностью. Однако в процессе обучения нельзя все сделать настолько интересным, чтобы при усвоении знаний не требовалось усилия воли. Произвольное внимание отличается от непроизвольного тем, что требует от ребенка значительного напряжения. Тем не менее, эти усилия воли могут уменьшаться или даже совсем исчезать. Это наблюдается в тех случаях, когда в процессе занятий появляется интерес к самой работе. Произвольное внимание переходит в послепроизвольное. Наличие послепроизвольного внимания свидетельствует, что деятельность захватила ребенка и уже не требуется значительных волевых усилий для ее поддержания. Это качественно новый вид внимания. От непроизвольного оно отличается тем, что предполагает сознательное усвоение.

Вопросом изучения детской речи занимались многие исследователи: Гвоздев А.Н., Хватцев Е.М., Швачкин Н.Х. и др. В дошкольном возрасте наступает качественно новый этап освоения речи. Мотивом активного овладения родным языком выступают растущие потребности дошкольника в  познании и общении. Расширение круга жизненных связей и отношений, в которые включен ребенок, приводит к интенсивному развитию, во-первых, всех сторон речи (словаря,  звуковой культуры, грамматического строя), во-вторых, ее форм (контекстной и объяснительной) и функций (обобщающей, коммуникативной, планирующей, регулирующей и знаковой) Развитие всех сторон речи невозможно без освоения её звуковой культуры, которая составляет основу, центральный момент овладения языком. Звуковая культура речи повышает возможность ориентировки ребенка в сложных соотношениях грамматических форм, обеспечивает освоения морфологической системы языка.



В развитии звуковой стороны речи выделяют формирование фонематического слуха и правильность произношения. У ребенка складываются тонкие и дифференцированные звуковые образы слов и отдельных звуков. В развитии словаря дошкольника наблюдаются значительные качественные и количественные  изменения.

С возрастом меняется характер обобщений, содержащихся  в  слове. В речи дошкольника преобладают слова, обозначающие конкретные объекты, максимально приближенные к самому ребенку, объекты, с которыми он постоянно действует. В дошкольном возрасте наступает новый этап и в развитии грамматического строя речи. Это период усвоения морфологической системы языка, склонений и спряжений. Для детей дошкольного возраста характерна наибольшая чуткость к языковым явлениям. В самостоятельном словообразовании (словотворчестве) проявляется проводимая ребенком работа по овладению языком как реальной, предметной действительностью. Это реальная практика, в ходе которой происходит освоение речи. Словотворчество выступает как симптом овладения языком. Новые слова, придуманные малышом, не противоречат правилам грамматики, хотя и не учитывают исключения из этих правил. Так же как овладение предметной деятельностью невозможно без освоения действий с предметами, так и овладение языком невозможно без действий со словом, как с материальной единицей языка. Звуковая сторона слова также привлекает дошкольника. Вместе с ориентировкой на значение слова возрастает интерес к его звучанию независимо от содержания. Появляется игра словами. Ребенок намеренно изменяет звучание слова, придумывает слова, не имеющие предметной отнесенности. Так непроизвольно он проделывает важную и серьезную работу по освоению языка. К концу дошкольного возраста у ребенка сосуществуют ситуативная и контекстная речь. Использование каждой из них зависит от задач и условий его общения с окружающими. Объяснительная речь - самая сложная форма речи в дошкольном возрасте. Она опирается на развитие мышления и требует от ребенка умения устанавливать и отражать в речи причинно-следственные связи. Понимание литературных произведений выражается в том, что ребенок может сосредоточиться на достаточно большом количестве персонажей, сложном сюжете, описании. Он выделяет не только содержание, но и главную идею произведений. Старший дошкольник определяет основных героев и второстепенных, высказывает и мотивирует свое отношение к ним, дает им аргументированную оценку, выделяет форму произведения (сказка, стихотворение, рассказ) и некоторые средства языковой выразительности, например сравнения. В процессе пересказа ребенок использует выразительные средства, характерные для литературного произведения. Понимание инструкции взрослого проявляется в двух основных моментах: в ее отсроченном выполнении и в следовании указанию не только на цель, но и на способ действия. Первоначально малыши, не дослушав инструкцию, сразу же пытаются выполнить действие. При выполнении они следуют только тем указаниям, которые относятся к общей цели действия: что надо сделать. Выполнение указаний, относящихся к способу действий, происходит только в том случае, если они отражают каждый отдельный акт действия или группу однородных актов, а действие следует сразу за словом. Самостоятельно организовывать свою деятельность на основе инструкции малыш не может. Постепенно словесное указание взрослого превращается в основу для выполнения системы целенаправленных действий. Дети не доводят дело до конца, но направление их действий остается правильным. Они задают вопросы, уточняющие указания, обращаются ко взрослому за подтверждением правильности своих действий. Иногда дошкольники замечают, что их действия не соответствуют инструкции. Тогда они прерывают выполнение задания или исправляют свое действие. В целом с заданием они не справляются, нужный результат ими не достигается. Переломным моментом в развитии понимания инструкции и становлении регулирующей функции речи является самостоятельная организация дошкольниками своей деятельности на основе этой инструкции. Деятельность начинает протекать по единому плану, возникающему до ее начала под влиянием инструкции взрослого, когда все его указания в отношении цели и способа действия выполняются.Таким образом, у дошкольника нарастает сознательное отношение к речи. В 5-7 лет она становится произвольным самостоятельным процессом.

Воображение дошкольника отличается от воображения взрослого, за кажущимся его богатством скрывается бедность, смутность, схематичность и стереотипность образов. Ведь в основе образов воображения лежит перекомбинирование материала, хранящегося в памяти. А у дошкольников знаний и представлений еще недостаточно. Видимое богатство воображения связано с низкой критичностью детского мышления, когда дети не знают, как бывает, а как не бывает. Отсутствие такого знания – и недостаток, и достоинство детского воображения. Дошкольник легко объединяет разные представления и некритически относится к полученным комбинациям, что особенно заметно в младшем дошкольном возрасте. Дошкольник не создает ничего принципиально нового с точки зрения общественной культуры. Характеристика новизны образов имеет значение только для самого ребенка: было ли подобное в его собственном опыте. До достижения детьми 5-6 лет, почти на протяжении всего дошкольного возраста, у них отсутствует замысел или он крайне неустойчив, легко разрушается. А подчас (особенно в 3-4 года) замысел рождается только после действия. Ребенок не задумывается о возможностях практической реализации образов, которые он создает. Для взрослого мечта выступает как побудитель к действию. А у ребенка комбинации образов практически бесперспективны. Он фантазирует ради того, чтобы фантазировать. Его привлекает сам процесс комбинирования, создания новых ситуаций, персонажей, событий, имеющий яркую эмоциональную окрашенность.

В 4-5 лет у детей возрастают творческие проявления в деятельности, прежде всего игре, ручном труде, рассказывании и пересказе. В возрасте пяти лет появляются мечты о будущем. Они ситуативны, нередко неустойчивы, обусловлены событиями, вызвавшими у детей эмоциональный отклик. Воображение превращается в особую интеллектуальную деятельность, направленную на преобразование окружающего мира. Опорой для создания образа служит не только реальный объект, но и представления, выраженные в слове. Начинается бурный рост словесных форм воображения, тесно связанных с развитием речи, мышления, когда ребенок сочиняет сказки, перевертыши, продолжающиеся истории. Дошкольник «отрывается» в воображении от конкретной ситуации, у него возникает чувство свободы, независимости от нее.

Воображение дошкольника остается в основном непроизвольным. Предметом фантазии становится то, что сильно взволновало, увлекло его, поразило: прочитанная сказка, увиденный мультфильм, новая игрушка. В 5-7 лет внешняя опора подсказывает замысел, и ребенок произвольно планирует его реализацию и подбирает необходимые средства. Рост произвольности воображения проявляется у дошкольника в развитии умения создавать замысел и планировать его достижение. О возрастании целенаправленности воображения на протяжении дошкольного детства можно сделать вывод по увеличению продолжительности игры детей на одну и ту же тему, а также по устойчивости ролей. Целенаправленное развитие воображения у детей сначала происходит под влиянием взрослых, которые побуждают их произвольно создавать образы. А затем дети самостоятельно представляют замыслы и план по их реализации. Причем в первую очередь этот процесс наблюдается в коллективных играх, продуктивных видах деятельности, то есть там, где деятельность протекает с использованием реальных объектов и ситуаций и требует согласованности действий ее участников.

Позже произвольность воображения проявляется в индивидуальной деятельности, которая не обязательно предполагает опору на реальные предметы и внешние действия.

Воображение возникает в ситуациях неопределенности, когда дошкольник затрудняется найти в своем опыте объяснение какому-либо факту действительности. Воображение помогает дошкольнику найти нестандартное творческое решение познавательной проблемы. В создании детских фантазий участвует развивающая защитная функция воображения. Воображение помогает малышу решить эмоциональные и личностные проблемы, неосознанно избавиться от тревожащих воспоминаний, восстановить психологический комфорт, преодолеть чувство одиночества.

Итак, в дошкольном возрасте воображение приобретает произвольный характер, предполагая создание замысла, его планирование и реализацию. Оно становится особой деятельностью, превращаясь в фантазирование, ребенок осваивает приемы и средства создания образов. Таким образом, познавательные процессы - ощущение, восприятие, мышление, воображение, память – формируют информационную базу, ориентировочную основу психики ребенка. Именно познавательные психические процессы обеспечивают получение дошкольником знаний об окружающем мире и о самом себе. Эти знания являются тем фактором, который при наличии какого-либо побуждения определяет выбор ребенком одного из многих возможных, на каждый данный момент, направлений движения и удерживает движение в рамках этого направления.

Необходимо помнить, что развитие познавательных интересов происходит индивидуально, а также развитие детей очень сильно отличается от развития взрослых. Учитывая особенности дошкольного возраста и личностные качества ребенка и опираясь на данные диагностики познавательных процессов, можно поднять уровень развития каждого дошкольника. Это будет способствовать быстрому и легкому адаптационному периоду в младшем школьном возрасте.


Список литературы:

1.Проскура Е. Ф. Развитие познавательных способностей дошкольника.— Киев, 2012.-124с.

2.Психология детей дошкольного возраста. Развитие познавательных процессов.— М., 2011.- 365 с.

3.Психологическая диагностика детей и подростков (под ред. К.М.Гуревича, Е.М.Борисова). - М., 2011.- 164


Аннотация. Мектепке дейінгі балалардың сензитивті кезең ретінде танымдық және шығармашылық белсенділіктерін қалыптастырудың тұлғалық негізділігі, жеке тұлғаның дамуы туралы теориялық ұсыныстардың негізі Х.Т.Шерьязданова т.б. ғалымдардың еңбектерінде қаланды. Бұл еңбектер жеке тұлғаны қалыптастырудың әдіснамалық негізін құрайды. Танымдық әрекет, жеке тұлғалық даму, белсенділікті арттыру Ш.А.Амонашвили, Т.И.Шамова т.б. ғалымдардың еңбектерінде орын алған.

Аnnotation. Hinking preschooler reflects objects and phenomena of reality in their essential characteristics, connections and relationships. It is based on the data of sensation and perception, but goes beyond it, penetrating into the essence of phenomena, learning the properties and relationships that are not directly given in perception.

ӘОЖ 371.214

Д 40
12 ЖЫЛДЫҚ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНЕ КӨШУ ЖӘНЕ БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ БІЛІМ БЕРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН МӘСЕЛЕЛЕРІ
А.Қ. Дидарбекова, Қ.И. Мауленова

Тараз мемлекеттік педагогикалық институты, Тараз қ.
«Білім мен ғылымды өз дәрежесінде меңгерген елдер ғана әлемдік дамудың алдында болады. Ендеше, біз халыққа білім беру және ғылымды дамыту олардың реформалық ісін қарастыруды жолға қоюымыз керек».

Н.Ә.Назарбаев
2012 жылдың 10 шілдесінде Мемлекет басшысы – ұлтымыздың көшбасшысы Н.Ә.Назарбаев «Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам – әлеуметтік модернизацияны іске асыру бойынша 20 қадам» бағдарламалық тапсырмасымен сөз сөйледі. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың мемлекттік бағдарламасында экономиканың орнықты дамуы үшін сапалы білімнің қолжетімдігін қамтамасыз ету арқылы адами капиталды дамытамыз, білімнің бәсекеге қабілеттілігін арттырамыз деген [1] .

Сол мақсатта 12 жылдық оқытуға көшу Қазақстандық білім беру реформасының стратегиялық міндеттерін ойдағыдай шешуге мүмкіндік береді, 12 жылдық білім беру үрдісіне көшу қажеттігін айқындап отыр. Еліміздегі жаңа білім беру реформасы 12 жылдық білім беруге көшу арқылы шығармашылықпен дамыған жеке тұлғаны қалыптастыруға бағытталған жаңа ұлттық үлгіні жасауды, «жалпыға арналған білімнен», «білім әркімге өмір бойы» үлгісіне көшуді және әлемдік білім беру кеңістігіне жедел енуді қамтамасыз етуді мақсат етеді [2].

12 жылдық мектептің басты ерекшелігі – баланың жан-жақты дамуына, өз пікірі мен ойын ашық жеткізуіне, әр адамға табиғатынан берілген шығармашылық әлеуетін толық іске асыруына ықпал ететін, өзін-өзі танып, келешегін айқындауға саналы түрде дайын болуға, қоғамның экономикалық, мәдени, саяси, өміріне белсенді араласуға мүмкіндік беретін психологиялық-педагогикалық институт ретінде қалыптасуында болып отыр. Оның жаңа құрылымына тоқталатын болсақ, 12 жылдық білім беру жүйесі 4+6+2 сатыларынан тұрады. Бүгінгі күні осы құрылым мен жаңа мазмұнға негізделген жалпыға міндетті білім стандарттары әзірленуде. Бүгінгі күні әлемде жалпы білім берудің 12-жылдық мектепке арналған халықаралық стандарты қалыптасып отыр. Орта мектептегі 12-жылдық білім АҚШ, Канада, Жапония, Швеция, Францияда; Германия, Чехия, Италия, Швейцарияда – 13 жылдық; Голландияда – 14 жылдық жүйе қабылданған. 2020 жылға арналған орта жалпы білім беру орындарының құрылымы мен мазмұнын құруда республикалық эксперимент шеңберінде тәжірибелік-эксперменталды жұмыс жүргізілуде. Егер 2020 жылға бұл экспериментке 52 мектеп қатысса, олардың саны 104 ке жетті, ал ауылдық жерлерде олардың 45-і, қалалық 59 мектепті құрайды. Қазірдің өзінде 12-жылдық білім модельдерін байқаудан өткізу жөніндегі эксперименталды ұйымдар туралы оң деректер бар. 12 жылдық білім 3 сатыдан тұрады. Бірінші – бастауыш (1-4 сыныптар) сыныптардың педагогтары олардың оқуға деген ынтасын арттыруға көп көңіл бөледі, екінші – (5-10) сыныптар оқушылардың базалық білімін анықтап, қарым-қатынас мәдениетін, ғылыми әдістерді түсінуге баулу, ал үшінші – (11-12 сыныптар) болашақ мамандық таңдауды негізге алады. Бұлардан басқа да толықтыратын, өзгертетін проблемалар, 12 жылдық оқуға ауысудың басқа да әдістерін табу мәселелері толып жатыр. Осы іспеттес тапсырма дәл осы мақсатта арнайы құрылған Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «12-жылдық білім мәселелерінің Республикалық ғылыми-тәжірибелік орталығы» республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорынның құзырына берілген [3].

12 жылдық білім беру жүйесіне көшу-қоғамдағы елеулі өзгерістер мен адамдар арасындағы қарым-қатынас құралдарының қарыштап дамуына байланысты жаңа адамды қалыптастыруды көздеген заман талабы. Әлемдік білім кеңістігіндегі оқытудың озық технологияларын қамтитын жаңа білім мазмұны шынайы жарыс, адал бәсекеге қабілетті адам тәрбиелеуді қамтамасыз етуге тиіс. Білім беру жүйесіндегі 12 жылдық оқытудың басты мақсаты:

- қарқынды дамып келе жатқан ортада өмір сүруге қабілетті;

- өзін-өзі дамытуға;

- өз ойын еркін айта білуге;

- өз қалауымен қоғам талабына сай өзін көрсете білуге бейім;

- жоғары білімді шығармашыл дамыған тұлғаны қалыптастыру.

Жас ұрпаққа білім беруде, оларды болашақ еліміздің тұтқасы етіп тәрбиелеу-әр ұстаздың, әрбір мектептің ең қасиетті міндеті. Осы міндеттерді орындау мақсатында білім беру саласында да елеулі әрі ауқымды өзгерістер өрістеуде. Осы мақсатта мемлекетіміздің білім сапасын арттыратын түрлі құжаттар қабылданып, бағдарламалар енгізілуде [4]. Оқытудың іске асыру тәсілдерінің бірі-жобалар әдісі, өзінің дидактикалық негізі бойынша шынайы өмірде, тиімді әрекет етуге мүмкіндік беретін қабілеттерді қалыптастыруды көздейтін, білім берудегі құзіреттілік тәсілді қолдайтын технология. Қазіргі кездегі баланың интеллектісіне, дербес ойлауын дамытуға бағытталған, өз бетімен ізденуге даярлайтын жеке жұмыстар көптеп беруге болады. Балаларды мектепке дайындау, мектепке бейімделуін және оқытудың жетістігін қамтамасыз ететін маңызды құрамы психологиялық дайындық компоненттері болып табылады. 12 жылдық білім беру технологияларының ерекшелік жағы ол жеке тұлғалық қасиеттерге бағдарланған оқыту, проблемалық бағытқа және шығармашылық сипатқа ие, оның басты бағдары-білім беру, жаңа дүниені ашу мен іздену арқылы білімді іс жүзінде қолдану; баланың жалпы және арнайы қабілеттерін дамыту, білім біліктерді игеру мүмкіндіктерімен оларды қолдану жолдарын көрсетеді. 12 жылдық білім берудің методологиялық негіздеріне орай, мектепте білім берудің негізгі аспектілері:



  • Мектепте білім берудің мазмұнын қазіргі қоғам қызметінің серпінді құрылымымен сәйкес келтіру;

  • Оқушылардың өз бетінше білім алуға және оны практикада қолдануға,оқытудың әр түрлі саласында өз мүмкіндіктерін тануға және жақсы қасиеттерін ашуға тәрбиелеу;

  • Әрбір жас кезеңіндегі негізгі психикалық жаңа құрылымдарды қалыптастыру төңірегіндегі оқу үрдісін жолға қою;

  • Оқушылар танымның ғылыми тәсілдеріне мақсатты және жүйелі түрде тарту ,негізгі мотивациялық үрдістерді айқындайтын оқу ахуалдарын кеңінен қолдану;

  • Қазіргі мектептің білім мазмұнын ізгілендіру мен даралауға айқын бет бұру мынадай міндеттерді жүктейді;

  • Оқушылардың жеке тұлға ретінде және іс-әрекет субьектісі ретінде мақсатты,тұрақты және дәйекті дамуына жағдай жасау;

  • Оқу-тәрбие үрдісінде ынтымақтастық педагогикасының ізгі қатынастарын орнықтыру;

  • Білім мазмұнын барынша ізгілендіруді қамтамасыз ету;

  • Психологиялық білім берудің бастапқы негізінде қалыптастыру;

  • Білім мазмұнын инварианттық- ғылыми білімдердің диалектикалық бірлігін қамтамасыз ету;

  • Білім мазмұнының инварианттық және вариативтік компоненттерінің арасындағы гуманитарлық және жаратылыстану – ғылыми білімдердің диалектикалық бірлігін қамтамасыз ету;

  • Оқушылардың оқу жүктемесін тұрақтандыру [5].

Қорыта келе, осыған байланысты К.Д.Ушинскии айтқандай: «Мұғалім тек өз пәнінен сабақ беріп қана қоймауы керек, сонымен қатар тәрбиешісі адал, әділетті, шыншыл адам болуы керек». Олай болса , әр мұғалім сабаққа қойған үш мақсатының үшеуіне де жетіп, білім мен тәрбиені ұштастыруымыз қажет. Мектепте оқу жылының басында негізгі пәндер бойынша әр баланың білім деңгейі анықталады. Сынып жетекшісі: ата-ана, оқушы, пән мұғалімдерін байланыстырушы ғана емес, қарым-қатынастарын басқарушы, бақылаушы, кеңесші деп түсінеміз. Егемен елімізде табандылықпен жүзеге асырылып жатқан ілгерілеу саясаты қоғам өмірінің барлық саласында түбегейлі өзгерістер енгізуде. Осыған байланысты ұлттық ерекшеліктерді ескере отырып, оқыту мен тәрбиелеу мәселесінде жаңа тиімді жолдарын табу 12 жылдық білім беру мәселесі. Бугінгі таңда осы бағыттағы білім беру ең негізгі міндеттердің бірі болып саналады деп есептейміз.
Әдебиеттер тізімі:

1.Махашова П.М., Әлжаппарова А.Н. 12 жылдық білім беру жуйесінде құқықтық тәрбиенің маңызды жолдары// Ғылыми педагогикалық журналы «Хабаршы». 2012жыл, №10, 13бет.

2.Назарбаев Н.Ә. Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам. Әлеуметтік модернизацияны іске асыру бойынша 20 қадам бағдарламасы.

3.«Қазақстан -2050» атты стратегиялық бағдарламасы.

4.ҚР Н.Назарбаевтың «Әлеуметтік - экономикалық жаңғырту-Қазақстан дамуының басты бағыты» Қазақстан халқына Жолдауы – Астана, 2012.

5.Білім беру жүйесіндегі 12 жылдық мектеп атты бағдарламасы.


Аннотация. В статье рассматриваются особенности 12-летнего образования и основные проблемы образования Республики Казахстан.

Annotation. In article features of 12 years' education and the main problems of formation of the Republic of Kazakhstan are considered.

ӘОЖ 520. 14
МЕМЛЕКЕТТІК БАЛАБАҚШАДА ОҚУ-ТӘРБИЕ ҮРДІСІН

ҰЙЫМДАСТЫРУ ӘДІСТЕМЕЛЕРІ
Д.Ә. Жамалбаева

7 бала-бақша, Тараз қ.


Қазіргі заманда жас ұрпаққа сапалы білім мен саналы тәрбие беру әлеуметтік құрылымның ең маңызды міндеттердің біріне айналды. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білімді дамыту тұжырымдамасында «Мектепке дейінгі тәрбие үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы. Ол баланың жеке бас ерекшелігін ескере отырып дамытатын орталық» делінген.

Еңселі егеменді еліміздің қуатты тұтқасын, яғни саналы да, білімді болашағын қалыптастыру әрбір ата-ананың мерейлі міндеті, парасатты парызы. Еліміздің болашағы – жас ұрпақты тәрбиелеуде бірінші бесік - отбасы, ата-ана тәрбиесі болса, екінші бесік – білім беру мекемесі.

Сондықтан да қазіргі заманға сай халқымыздың ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан салт-дәстүрі мен әдет-ғұрыптарын қымбат қазына ретінде бағалап, балабақшадағы тәрбие жұмысын кешенді ұйымдастыра білуіміз керек. Адам баласы дүниеге келген күннен бастап, үнемі салт-дәстүр аясында өседі. Бала тәрбиесінде халықтық, тұрмыстық салт-дәстүрлердің туу себептерін, даму ерекшеліктерін ашып көрсетудің тәрбиелік мәні зор. Мектепке дейінгі мекемелердегі балалардың жас ерекшеліктеріне сай ата-баба дәстүрі мен халықтық педагогиканы басшылыққа алып, тәрбие жұмысын ғылыми негізде ұйымдастырып, ұтымды білуіміз қажет.

Мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында тәрбие үрдісін ұйымдастыру және жүзеге асыру келесі принциптерге негізделіп, мақсаты айқындалады.



- Тәрбие жұмысын ізгілендіру.

- Тәрбиені демократияландыру.

- Тәрбие жұмысын жекелей жүргізу.

Мақсаты: Тәрбие жұмысын дамыту үшін педагогикалық ұйымдастырушыны қажетті ғылыми-әдістемелік, ақпараттық-әдістемелікпен қамтамасыз ету, оның ішінде білім беру мекемелеріндегі өскелең ұрпаққа ұлтжандылық тәрбие беруге қолайлы орта жасау.

Ашық ақпараттық, әлеуметтік жағынан мығым, білімді ортаны дайындау арқылы балалардың танымдық және шығармашылық әрекетке жеке тұлға ретінде өзін-өзі дамыту, өзін-өзі танытуын ұйымдастырудың кешенді шараларын жасауды қамтамасыз ету.

Мектепке дейінгі мекемелердегі тәрбие жұмысында тиімді педагогикалық ынтымақтастық жүйесін дамытуды қалыптастыру.

Халықтық педагогикалық патриоттық және адамгершілік тұрғыдағы тәрбие беру ұстанымдарын түсіндіру.

Күтілетін нәтижелер:

*Балалардың бойында қазақстандық ұлтжандылықты, төзімділікті, мәдениеттелікті, салауатты өмір салтын ұсынуды, салауатты ұсынуды, шығармашылық мүмкіндіктерін жүзеге асыруды қалыптастыру үшін тәрбие жүйесін құру;

* Балалар мен отбасыларына әлеуметтік, психологиялық, құқықтық көмек көрсету мақсатында кеңес беру;

* Білім беру мекемелеріндегі тәрбие жүйесінің жаңашыл тәжірибелерін тарату;

* Оқыту тәрбие үрдістерінің үштігін: педагог, ата-ана, баланы тарта отырып, тәрбиенің жаңа түрлерінің жүйесін құру;

* Отбасы мен балаларға әлеуметтік психологиялық-құқықтық көмек көрсету қызметн құру.

Ата-бабамыздың дәстүрлі халық тәрбиесінің тәжірибелеріне көз салсақ, осы кезеңде балдырғанға тәрбие беру ісі жан-жақты – тіл үйрету, ақыл-ойын өсіру, денесін жетілдіру, еңбексүйгіштікке баулу, ең бастысы адамгершілік, ізгілік қасиеттерді сіңіру бағытында жүргізілгенін көреміз. Бұл жөнінде С.Дорженов өзінің «Ұлттық тәрбиенің тәлімі» деген еңбегінде «Қазақ халқының тұла бойы, жүріс-тұрысы, мінез-құлқы, істеген ісі – тұнып тұрған тәрбие. Сондықтан біздің алға қойған міндетіміз – мектепке дейінгі мекемедегі тәрбие жұмысындағы жақсы салт-дәстүр, әдет-ғұрыптарды жинақтап, саралап пайдалану арқылы болашақ ұрпақты адамгершілік қасиеттерге баулу» - деп атап көрсеткен.

Барлық дәстүр, әдет-ғұрыптар тәрбиеге байланысты. Ізгі дәстүрлер негізінде бүлдіршіндерді тәрбиелеу кешенді тәрбие берудің құрамдас бір бөлігі болуға тиіс. Халқымыздың ұлттық мәдени мұраларында балаға рухани, жалпы адамзаттық құндылықтарды түсінуге, қоршаған дүниені тануға қатысты мәселелер кең қамтылған.

Ұрпақ тәрбиесіне тереңірек үңіліп, отбасы, қоғамдық мекемелер, бүкіл жұртышылық болып, тәлім-тәрбиені халықтық педагогикаға үйлесімді, жаңаша жүргізу, осы ретте тиімді әдіс-тәсілдерді айқындау, жас ұрпақ зердесінде ата-бабаның асыл мұраттарын орнықтыру баланың нәрестелік шағынан басталып, әрі қарай жалғасса, бұл үнемі жетіле беретін толассыз тәрбие көзіне айналмақ. Ендеше, халық педагогикасы, дәстүрі келер ұрпақ ата-баба мұрасынан нәр алатын, оны саналы жан-жақты жетілген азамат ретінде тәрбиелеу міндетін атқаратын педагогикалық ғылымдардың қайнар бұлағы екені сөзсіз. Тәрбиеші – мектепке дейінгі мекемедегі басты тұлға. Қазіргі уақыт талабына сай жаңа стандарт талабы бойынша оқу-тәрбие жұмысын кешеді түрде ұйымдастыруда жаңашыл тәрбиешілердің негізгі тәрбие құралы көркем әдебиет болуы тиіс. Сондай-ақ, оны өз деңгейінде шығармашылықпен қолдана білуі қажет. Баланы тәрбиелеу, дамыту және білім беру мәселелерінде отбасы мен балабақша ұжымының бірлескен өзара тығыз байланыста болуы. Бүгінгі таңда халыққа білім беру саласындағы қаралып жатқан көптеген мәселелер ауқымы мектеп жасына дейінгі мекемелерді де қамтып, ондағы тәрбиелеу, білім беру жұмысының мазмұнын жаңарту талабы қойылуда. Атап айтқанда болашақ жеткіншектерімізді мектепке дайындауда олардың денсаулығын нығайту, адамгершілік, имандылық қасиетін, эстетикалық талғамын дамыту, қоршаған ортаны тану, ондағы құбылыстарды байқау, математиканың қарапайым түсінігін, тіл байлығы мен ойлау қабілеттерін жетілдіру және оның сапасын арттыру көзделіп отыр. Эстетикалық тәрбиеде көркемөнерге ерекше орын беріледі. Ол толғанта және қуанта отырып, балалар алдында өмір құбылыстарының мәнін ашады, Әсемдіктің әсер ықпалын бастан кешіруге, жақсылықты үйренуге, жамандықтан жиренуге тәрбиелейді. Баланың көркемдік дамуы ойдағыдай болуы үшін тәрбиеші оның жасына сәйкес, іс-әрекеттерінің түрлерін дұрыс пайдалана білуі қажет. Көркемдік тәрбие әдістемесінің негізіне – бала мен педагогтың көркем құндылықты қабылдауда, өнімді әрекетке деген шығармашылық қабілеттері, әлеуметтік, табиғи, заттық ортаға деген саналы қарым-қатынастарды дамыту жөніндегі бірлескен іс-әрекеті жатады.

Тәрбиеші балалардың көркемдік әсерді қалай қабылдайтындығына қарай өнер туындысымен, музыкалық әуен сазын, әнді, ертегіні тыңдай, суреттерді көре отырып, тікелей әңгімелеп, түсіндіріп, сұрақтар қою арқылы көркемдік тәрбиенің әдістері мен тәсілдерін көрнекі және ауызша деп бөлуіне болады. Оларға белгілі бір талаптар қойылады. Әдеби және музыкалық шығарманы орындау көркем мәнді. Сөйлесу барысында балалар суреттің, өлеңнің, әннің мазмұнын немесе тапсырманың мәнін ғана түсінбей, кейіпкерлердің көңіл күйлеріне сәйкес жайды бастарынан кешіру үшін де жарқынобраздылыққа жетулері қажет.

Балабақшадағы көркемдік тәрбие жөніндегі жұмыстар тәрбиелеу мен білім беру ісінің барлық жақтарымен тығыз байланысты, ұйымдастыру түрлері сан алуан және оның нәтижелері де іс-әрекеттің әр алуан түрлерінде көрініс табады. Әрине, жас ұрпақтарымызды тәрбиелеуде мұндай талаптар кез келген істің сабақтастығын, бірізділігін жолға қоюмен қатар баланың жеке басының дамуындағы іс-әрекеттері арқылы жүзеге асады. Ол үшін сәбиге таным мен тәрбие берудің басты құралы – балабақша бағдарламасында мектеп жасына дейінгі балалардың жеке басын дамытудағы өзекті мәселелер: ой-өрісін, дүние танымын кеңейтетін, өмірге қажетті білім-дағдыларын меңгертіп, сонымен қатар ой еңбегіне баулып, өздігінен әрекет жасауға, еңбек ете білуге тәрбиелеу басты мақсат етіп алынуы қажет. Баланың жеке басын дамытуда қандай дидактикаларды көздеу, бағыттау керек деген сұраққа әрбір баланың даму мүмкіндігі, икемділігі де ескерілуі керек – деп жауап беруге болады. Ол үшін баланың «керек» деген тілегін қолдау, екіншіден, «жасаймын» деген ниетін қайтармай, күш-жігер беріп, оларға жағдай тудырсақ, өз бетінше дамуында, жаңаша ойлауында, ары қарай дамуына жол ашарымыз сөзсіз.

Бала тәрбиесі ана сүтінен басталып, өмір бойы қалыптасатын күрделі құбылыс. Тәрбиенің ең алғашқы негізі отбасында қаланып, балабақшамен байланыс арқылы одан әрі жалғасады. «Жаста білген, басқа сіңген тәлімнің, өзің өлмей сүйегіңнен қала алмас», - деп классик жазушы айтқандай балалық шақтан бойына орныққан, ана сүтімен даритын, ұлттық сезім нышандары, сөз өнері оның болашақ шамшырағына айналып, рухани байлығын кеңейтеді. Оны туған жерге, елге, халқына деген сүйіспеншілікке, патриоттыққа тәрбиелеу – аса жауапты міндеттердің бірі. Жұмыла көтерген жүк жеңіл» дегендей бала тәрбиелеуде осындай міндеттерді іске асырушылар балабақша мен отбасы.

Осы екі арнада жүргізілген тәлім-тәрбие сабақтаса, ұштаса жүргізілгенде ғана мақсатымыз нәтижелі болмақ.. Отбасы тәрбиесіндегі ең маңызды мақсаттардың бірі – айналаны тану, сезіну, қабылдау, түсіне қарай таңдау, әсерлей білу, өзіне мақсат қоя білуге баулу. Өмірдегі, өнердегі, табиғаттағы тамаша көріністерден жан азығын алып әсерлене білуге үйрету. Білімге, білуге, құштарлыққа, әсемдікке, талғампаздыққа тәрбиелей отырып, баланы болашақ білім ордасы – мектепке дайындау. Мектеп жасына дейінгі балаларды тәрбиелеу мен оқытудың мемлекеттік стандартында: ата-аналарды мектепке дейінгі ұйымдар мен мектепалды топтардың педагогикалық үрдіске тарту мақсатында мектепке дейінгі ұйымдар мен отбасының өзара іс-әрекетін қамтамасыз ету қажеттілігін ұсынады. Мектеп жасына дейінгі мекеме педагогтары мен ата-аналардың өзара сабақтастығы мен серіктестігін мынадай жұмыс бағытында іске асыруға болады:

- педагогикалық және психологиялық сауаттылықты жетілдіру;

- іс-әрекеттің түрлі формалары (ұйымдастырылған оқу іс-әрекетіне қатысу, әр түрлі үйірмелер, клубтар) және қосымша қызмет көрсету;

- балалардың шығармашылық жоспарларын іске асыруға жағдай жасау;

- қалыптасу мен дамыту мәселелері бойынша тәжірибе алмасу;

- әлеуметтік дамытушы орта қалыптастыруға көмек көрсету.

Қазіргі кезде өсіп келе жатқан ұрпақты тәрбиелеуде қойылған мақсаттардың бірі қоғамға пайдалы, үлкенге құрмет көрсетіп, кішіге қамқор бола білетін, жан-жақты дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру. Отбасы және мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдары – баланы әлеуметтендірудің маңызды екі институты. Бала тұлғасы, оның қызығушылығы, дамуы, тұлғалық әлеуетін ашу педагог пен отбасы арасындағы қатынас стратегиясының орталығы болып табылады.

Мектепке дейінгі ұйымдарда білім сапасын арттыру аса маңызды мәселе, ол үшін жалпы және негізгі жағдайларды жақсарту басты міндет болып табылады. Біріншіден, білім мен тәрбие беруге арналған дамытушы ортаны жабдықтау қажет десек, ол мектепке дейінгі кезеңнің өзіндік, ерекшелігі мен құндылықтарын сақтайтын, баланың балалығына бағыттары шарт.

Екіншіден, тәрбие мекемесінің басшысы мен тәрбиеші, педагогтар қауымы кәсіби шеберліктерін үнемі шыңдап, білімін жетілдіруге жүйелі көңіл бөліп, ұжымның шығармашылық бағыт-бағдарын айқындап, оны жүзеге асыруға белсенділікпен ат салысуға және жағымды психологиялық ахуалдың тұрақтануына ықпал ету қажет. Сондай-ақ отбасының сұранысы мен талап-тілектерін қанағаттандыру және білім мен тәрбиенің балаға берілген үрдісі жайында ата-анамен үнемі бірлескен ынтымақты кезде жұмыс істеу өте маңызды. Үшіншіден, балабақшада еңбек етуге толық жағдай жасалып, тәрбиелеу мен білім берудің технологияларын сауатты меңгеруін жаңа педагогикалық әдіс-тәсілдер ж.үйесін, кәсіби шеберлікпен игеріп, оны тәжірибеде пайдалануға шығармашлықыпен үлес қосып отырса. Баланы тәрбиелеу, дамыту және білім беру мәселелерінде отбасы мен балабақша ұжымының бірлескен өзара тығыз байланыста болуы. Балаларды әлеуметтік ортаға бейімделудің бір құралы – балалардың инабаттылық тәрбие сағатында алған білімдері мен игерген іскерліктерін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін топтық, жұптық бірлескен жұмыс түрлері. Балалардың отбасындағы әлеуметтік ортасына бейімделуін зерделей келе, мектеп жасына дейінгі балаға жақын адамдардың жылулық, сезінуіне, эмоционалдық тұрақтылығын қамтамасыз етіп, өз-өзін бағалау деңгейін жоғарылатады.

Отбасымен педагогикалық ынтымақтастық – баланың қанағаттану деңгейі мен тәрбиешінің жұмысының сапасын арттырады, ол төмендегі жағдайларға негізделеді: өзара сапалы қарым-қатынас, өзара сыйластық, әлемге деген түсіністік көзқарас және оның тиімділік ықпалын ұзақ уақыт бойы сезіну, бір-біріне серіктестік барлық қатысушыларға жағымды әсер ететіндей болуы тиіс, сонда ғана тәрбие мен білім беру нәтижесіне жетеді. Баланы жеке тұлға ретінде тәрбиелеуге күш салатын қазіргі заман педагогикасын: мектепке дейінгі тәрбие мен мектептегі оқу-тәрбие үрдісін ешкім жоққа шығармақ емес. Отбасындағы ата-анаға өздері өмірге әкелген баласы үшін қаншалықты жауапкершілік жүктелгендігі елімізде заң жүзінде қарастырған.

Төменде келтірілген «Шығармашылық» білім беру саласының мүсіндеу ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің үлгі жоспары.



Білім беру саласы «Денсаулық», «Әлеуметтік орта», «Шығармашылық».

Оқу іс-әрекеттері: Валеология, мүсіндеу - өнер орталығында, көркем әдебиет, айналамен танысу экология.

Тақырыбы: «Еңбек – ер атандырады».

Мақсаты: Күн, ауа және судың бүкіл тіршілкке өте қажет екенін түсіндіру. Адамдардың еңбегі туралы ұғымдарын жетілдіру, өндіріс орындарындағы экологияға қажеттілік туралы балаларға білім беру. Еңбек адамын құрметтеуді үйрету.

Қолданылатын құралдар: Егіншілер жайлы бейне таспа, суреттер, ауылшаруашылығы еңбеккерлерінің суреттері, өндірілген өнім суреттері, ермексаз, сүрткіш, тақтайша, үлгі мүсіндеу.

Билингвалдық компоненттер: егінші-астық-урожай, еңбек-труд.

Инклюзивтік әлеумет: Тұйық балалармен жеке жұмыс.


Іс-әрекет кезеңдері

Тәрбиешінің іс-әрекеті

Балалар іс-әрекеті

Ата-ананың қатысуымен

Мотивация-лық қозғаушы

Ашық алаң балалар шеңбер болып тұрып «Күншуақ» бір-біріне жақсы көңіл күй, жылулық сыйлау. Бір-бірінің қолын ұстап тұрып, жылылықты сезгенін түсініп баға беруді ұйымдастырады. Осы кезде отбасы мүшесі қонаққа бір топ бидай масағын алып келеді. Ол өзінің диханшы екенін айтады. Балаларды қонақпен таныстыру.

Бір-біріне жылы тілектер айтады. Ынтымақтастық

Дағдыларын бекітеді. Сәлемдесу.



Ернұрдың әкесі диханшы болып келеді.

Іздену құрастырушы кезең

Әлеуметтік орта: тәрбиеші күн, ауа және судың қасиет-терін айтып, онсыз тіршілік жоқ екенін әңгімелеуі. Дидактикалық ойын: «Бұл кім?» Диханшы бидай масағымен толық таныс-тырады. Бидайдың ұзын сабағы, мұртшалары, сыртындағы қауызын аршитын болсақ, ішінен бидайдың дәні шығады деп көрсетіп оны ұнтақтасаң ұн болады. (Ұн көрсетеді). Тәрбиеші жұмбақ жасырады.

1.Алтын саны тоны бар,

Қойнында дәні бар.

Не екенін тауып ал.

Суреттерді көрсетіп әңгімелеу. Егіс алқабындағы жыртылған жерге тұқым себу. Дихандардың көктем-дегі егін даласына сепкен тұқымы жаздай өсіп, масақ бастары дәнге толып, сары алтындай жайқалған алқапқа айналады. Сол кезде егіс даласына комбайн жүргізу-шілері комбайнмен оны орады, жинайды. Жүк машинасы комбайн салып берген астықты қырманға әкеледі. Қырманда астықты тазалап кептіріп, диірменге жібереді. Диірменшілер тар-тып ұн жасайды. Балаларды рольдерге бөліп ойнату. «Егінші» (М.Әлімбаев). Еңбек туралы мақал-мәтелдер. Еңбек етпеген ішіп-жемейді. Еңбектің наны тәтті.

Өнер орталығы: тәрбиеші балаларға бірнеше нан түрін көрсетіп, өздеріне ұнаған нан суретін салуды ұсынады.

Дидактикалық ойын: «Нан дүкені» Суреттен нан сатып тұрған дүкенші қыз суретін көрсету, әңгімелеу. Балалар мүсіндеу барысында нені мүсіндегендерін әңгімелейді



Тыңдайды, сұрақ-жауаптар. Сұраққа жауап іздеу, нан түрін атауды, сатып алуды үйрету. Әр бала қандай нан жегісі келсе соған қарап, дүкеннен алу.

Мақал-мәтел-дерін айтады, мәнін түсініп айтады. Балалар нан түрлерін өз еркімен таңдап үлгі негізінде өзіне ұнаған нанды мүсін-дейді.



«Нан қайдан келеді?» сұраққа жауап іздеу, нан түрін атауды, сатып алуды үйрету.

Әр бала қандай нан жегісі келсе соған қарап дүкен-нен алу.



Рефлек

ция


Балалар нан дастарқанға келгенше қаншама адамдар тер төкті, еңбек етті. Атайықшы: тракторшылар, комбайншылар, жер жырту-шылар, қырманшылар, наубайханашылар, дүкен-шілер. Ендеше әзірле-ген нанды біз қадірлеуіміз керек. Балалардың жұмысы-нан көрме ұйымдастыру, ынтасын мадақтау.

Балалар жасаған іс-әрекеттеріне баға береді, нәтижесі нені көрсетеді. Бағалап ең мықты ұнаған іс-әрекетті атау.

Іс-әрекетін қуаттайды


Күтілетін нәтижелер:

Жаңғыртуы: Күн, ауа және судың адам тіршілігіндегі, өндіріс орындарындағы экологиялық қажеттіліктерді біледі.

Түсінуі: Егіс даласындағы техникалардың ерекшеліктерін, олардың атқаратын жұмысын түсінеді.

Қолдануы: Нан түрлерінің суретін өздерінің таңдауы бойынша қолдана алады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1.Балаларға міндетті мектепалды даярлығы тұжырымдамасы. //Қазақстан мұғалімі, 29 желтоқсан 2013, 2-7б.

2. Балбөбек бағдарламасы. – Алматы, 2012.

3.Балаларды мектепке дейін тәрбиелеудің және оқытудың жалпы білім беру бағдарламасы мазмұнының базалық минимумы. Астана, 2012.



Аннотация. За последнее десятилетие появилось множество научно-методических программ и концепций: «Национальные традиции и обычаи казахского народа», «Елім-ай», «Атамекен», «Ұлттык тәлім-тәрбие», «Кәусар бұлақ», «Балбөбек», «Дәстүр», «Жұлдыз» и другие программы, которые направлены на воспитание всесторонне развитой личности в дошкольных учреждениях.

Аnnotation. For the last ten years there appeared many scientific-methodical programs and conceptions such as "Patriotic education of youth of the Republic of Kazakhstan", "National traditions and custom of kazakh folk", "Elimay", "Atameken", " Ұлттык тәлім-тәрбие", " Кәусар бұлақ", " Балбөбек", " Дәстүр", " Жұлдыз" and the other program which are directed on education of harmoniously developed personalities in spirit.

УДК 71. 011. 31

Ж 88

ПРОБЛЕМЫ СУИЦИДАЛЬНОГО ПОВЕДЕНИЯ СРЕДИ ПОДРОСТКОВ
Р.А. Жумагалиев, О.Б. Арифджанова

Таразский государственный педагогический институт, г. Тараз
«Детство - это самая безоблачная и беззаботная пора, каждый взрослый мечтает хоть на миг снова стать ребенком, чтобы часами смотреть любимые мультфильмы, кушать конфеты, бегать по лужам...»
Но так ли все радостно и просто у наших детей, как мы считаем? Исследования и статистика на этот вопрос отвечают категорически «нет». Казахстан оказался на третьем месте в СНГ после России и Литвы по количеству детских самоубийств. От суицидов во всем мире погибает значительно больше людей, чем от войн. Всемирная организация здравоохранения предсказывает, что к 2020 году количество самоубийств может увеличиться на 50 процентов и составит 1,5 миллиона человек,а число попыток уйти из жизни станет больше в 10-20 раз, чем сейчас. «Критическим уровнем» по шкале ВОЗ считается 20 случаев на 100 тысяч населения в год, в Казахстане, по данным последних исследований, эта цифра уже равна 26,9 на 100 тыс. человек.

Когда родители теряют ребенка из-за болезни или несчастного случая - это огромное горе для них. Но когда ребенок - этот еще не оперившийся птенец - сам прерывает свой жизненный полет, это величайшая и непоправимая трагедия. Но что же толкает ребенка сделать шаг в пропасть? Специалисты-психологи утверждают: многие из тех, кто покушается на самоубийство, вовсе не хотят умирать. Суицид - способ докричаться, рассказать о своей беде, отчаяние. Мало кто знает, что многие из самоубийц, умирая, молятся, чтобы их нашли и спасли. Но находят и спасают лишь единицы.

Казахстан в депрессии: страну буквально захлестнула «эпидемия» самоубийств. Все чаще из жизни уходят подростки, а то и совсем маленькие дети.

Почему дети не хотят жить?

Ситуация критическая: годовые показатели выдвигают нашу страну в лидеры среди стран бывшего Союза по количеству детских суицидов. Когда мы первые в СНГ по экономическим показателям, по демократизации общества, когда мы первыми проводим грандиозные исторические мероприятия, в честь которых казахстанцы называют своих детей, это, безусловно, радует. За 20 лет мы достигли гораздо большего, чем другие. Но почему по количеству детских суицидов мы тоже одни из первых? Чиновники признают - факт трагедии налицо, однако назвать четкую причину всплеска детского суицида не решается никто. Чаще страшную тему «детские суициды» просто замалчивают или списывают на семейные неурядицы, приведшие ребенка к совершению самоубийства. Но так ли это на самом деле?

«По информации Комитета по правовой статистике и специальным учетам Генеральной прокуратуры Казахстана, в 2011 году было зарегистрировано в стране 257 случаев и 592 попытки суицида. Самыми распространенными причинами суицида эксперты называют: эмоциональное и физическое насилие, невнимание родителей, травля со стороны ровесников, финансовые затруднения в семье.

После введения Единого Национального Тестирования количество самоубийств в Казахстане возросло. Если в 2009 году было зарегистрировано 209 случаев среди казахстанских школьников, то в 2010-м - 237 случаев», - сообщила ДаригаНазарбаева, озвучивая свой депутатский запрос на имя министра образования и науки Казахстана. Депутат подчеркнула, что за последние 10 лет в Казахстане отмечается рост числа самоубийств среди молодежи примерно в три раза. Одной из причин столь стремительного роста случаев суицидов среди школьников Дарига Назарбаева считает ЕНТ. Депутат нижней палаты парламента не одинока в своих мыслях, так считают многие. Однако до сих пор связь детских суицидов и ЕНТ считалась происками противников тестирования. Узнать истину нацелен официальный запрос Назарбаевой в Министерство обороны. «Это непростой вопрос не только для Казахстана, но и для многих стран. То, что это связано со вступительными экзаменами, я не помню ни одного случая. Поэтому мы сейчас глубоко анализируем ситуацию: действительно ли это так? Мы должны посмотреть, насколько это связано с ЕНТ», - ответил журналистамбывший глава МОН РК Бакытжан Жумагулов.

Результаты еще одного серьезного исследования практически одновременно с Даригой Назарбаевой обнародовала директор программ социально-психологического благополучия ОФ «Институт равных прав и равных возможностей Казахстана» Катерина Багаева. Ее исследование было посвящено росту суицидов среди девочек и девушек Казахстана.

«На сегодняшний день Казахстан занимает третье место по количеству суицидов девочек и девушек 15-19 лет среди стран СНГ. Первое место среди причин суицидов у девочек и девушек 15-19 лет занимает доведение до самоубийства, второе - непонимание и невнимание родителей, третье - черная полоса в жизни, с которой девушка не может справиться», - сказала К. Багаева на презентации исследования.

Кроме того, среди причин суицидов среди девочек-подростков она отметила сексуальное насилие, неурядицы в личной жизни, недопонимание среди сверстников, жестокое обращение, отсутствие перспектив в получении профессионального образования ввиду его дороговизны, финансовые проблемы в семье, проблемы со здоровьем и дискриминация по гендерному признаку. К слову, в исследовании приняли участие 317 девушек 15-19 лет из Алматы, Алматинской области, Астаны, Семея и Балхаша.

По словам К. Багаевой, необходимо обязательное постоянное психологическое просвещение людей через всевозможные каналы информирования: Интернет, СМИ, социальная реклама, массовые мероприятия.

Не осталось в стороне от исследования Багаевой и ЕНТ. «Необходим масштабный пересмотр подхода и содержания тестирования и оценки. Необходима корректная организация психологической диагностики несовершеннолетних в целях профилактики суицида», - отмечается в исследовании.

Почему в Казахстане выросло число суицидов среди подростков?

В 2010 году 237 школьников покончили жизнь самоубийством.

Раньше не приходилось слышать, что «подростки накладывают на себя руки». Не знаю почему, но в последнее время народ стал привыкать к сообщениям следующего характера: «повесился чей- то сын,  чья-то дочь покончила жизнь самоубийством».  Пугает то, что в последние два-три года число суицидов среди подростков значительно возросло.То, что молодые люди накладывают на себя руки факт не новый и  раньше подобные случаи были не редкостью. Однако, в конце прошлого года  произошел всплеск подросткового суицида. Так в октябре 2010 года, когда в с.ТуздыбастауТалгарскогорайона на чердаках своих домов были найдены тела двух повесившихся учеников 9 класса, общество погрузилось в тяжелые раздумья. Что стало причиной такого отчаянного поступка подростков?
Ежедневно СМИ сообщают о подобных трагических происшествиях. Не на шутку встревожились родители. Многие задумались над тем  «как уберечь родное чадо от опрометчивого шага?» На этой почве возникло множество вопросов.  Почему в обществе  участились случаи самоубийства среди подростков?  Возможно, мы оторвались  от своих корней, предоставив своим детям излишнюю свободу? Может быть, прервалась преемственность  поколений, идет внутреннее разложение общества?

В психологии есть три вида суицида.

Ученые (Амбрумова А.Г., Личко А.Е., Шир Е. и другие) выделяют три основных вида суицида: истинный, демонстративный и скрытый.

В своих научных исследованиях социолог Э. Дюркгейм делил самоубийства на типы в зависимости от особенностей социальных связей индивида.

 
 


К сожалению, в нынешнем обществе участились все виды суицида.Однако правильно ли мы делаем, когда ежедневно не только говорим на телеканалах о суицидах, но и показываем тела умерших? Не влияет ли это на сознание детей? Не секрет, что подобные сообщения мы стали воспринимать, как значительное событие. Профилактика суицида (акт самоубийства) в молодежной среде является актуальной и значимой проблемой современного мира т. к. за последние годы количество самоубийств среди молодежи значительно возрасло. По данным Всемирной Организации Здравоохранения (ВОЗ) Казахстан на третьем месте в мире по количеству суицидов, но официальная статистика по количеству суицидов не оглашается. Приводимая независимыми экспертами статистика показывает, что проблема самоубийств принимает серьезные масштабы, закрепляя за Казахстаном одну из «лидирующих» позиций в мире по их количеству. Причины суицида очень сложны и многочисленны. Их можно искать в генетических (генетическая предрасположенность к психическим болезням, увеличивающим риск самоубийства), биологических (в семьях, где был совершен суицид большая вероятность его повторения последующими поколениями), психологических (психические расстройства; депрессия как преобладающий фактор суицидального поведения) и социальных (степень социализированности и интегрированности человека в общество; проблемы неустроенности в социальной жизни) сферах человека. Для профилактики суицида среди молодежи необходимо проводитькомплексную межведомственную и межсекторальную работу, с участием психологов, педагогов, медиков, социальных работников, сотрудников правоохранительных органов и др. Важную роль в профилактике суицидального поведения играют государственные структуры: Министерство здравоохранения Республики Казахстан, Министерство образования и науки Республики Казахстан, Министерство туризма и спорта Республики Казахстан и другие. От совместной и слаженной работы министерств, государственных служб и структур, профильных неправительственных организаций, СМИ зависит общественное мнение о суицидальном поведении несовершеннолетних и молодежи. Их деятельность формирует общественное мнение и создает совершенно определенное отношение в обществе к суициду.Ученые, занимающиеся данной проблематикой, заявляют, что абсолютно точных признаков суицидального риска нет, но наиболее общими являются]

· признаки замышляемого суицида; 

· наличие косвенного опыта самоубийства в прошлом; 

· наличие сложной жизненной ситуации; ]

- снижение жизненных ресурсов, позволяющих противостоять трудностям.

Причины проявления суицидального поведения среди подростков. 



Во - первых, ухудшилось воспитание детей в семьях. У нас немало многодетных семей. Однако,  внося свою лепту в решение вопросов демографии, родители не обеспечивают свои семьи элементарными вещами для нормальной жизни. Дети, в  таких семьях, чувствуют себя ущемленными.  Поэтому,  некоторые из них, не выдержав унижений со стороны сверстников, накладывают на себя руки. 

Во - вторых, у нас немало матерей-одиночек, которые имеют внебрачных детей. Они  с первых дней беременности проклинают мужчину, который их бросил, и ребенка которого зачали. Эти дети, еще не появившись на свет, обречены на несчастье.

В - третьих, сегодня дети смотрят разные фильмы. Как-то во время поездки в Америку я заметила, что на их телеканалах не показывают фильмы пропагандирующие зло и жестокость. Ребенок, который видит стрельбу, насилие, начинает подражать героям этих картин.  

В - четвертых, в школах  многие  ученики  носят  дорогие сотовые телефоны. Дети из малообеспеченных семей, видя все это, чувствуют себя ущемленными. Они злятся, и задаются вопросом,  почему родители не могут им купить такие телефоны. Все это имеет место из-за отсутствия в школах единой системы требований.

Сейчас мы часто говорим о детском суициде. Есть ли необходимость показывать все это по телеканалам?  Ведь это же действует на психику детей.

– На мой взгляд, нельзя показывать по телевизору сюжеты об убийствах, изнасилованиях, суицидах.  Надо запретить. Недавно я провела эксперимент в детском саду. Предложила детям поиграть в семью. «Давайте поиграем в семью. В будущем с кем бы вы хотели жить в одном доме, быстро возьмите их за руку. Все схватили друг друга за руку. Только девочка по имени Гаухар стояла в стороне, опустив голову. Я спросила, Гаухар, что случилось? Она заплакала, и сказала «Я никогда не выйду замуж. Моя мама никогда не была замужем. У нее нет кольца». Видите, маленькая девочка и та понимает, что ее мама не  замужем. А мы думаем, что она ребенок. А в действительности ребенок остро все чувствует и переживает.

ТолкынЖакаева, учительница многоотраслевой гимназии №13: 

– Одни обвиняют школы, утверждая, что там не проводится воспитательная работа,  другие же видят корень зла в окружении детей. А третьи обвиняют во всем самих родителей. Как педагог, который на протяжении сорока лет работает с детьми, могу сказать, что если не проводится воспитательная работа, почему это не происходит только в одном районе или одной области. К сожалению, самоубийства подростков возникают в разных уголках страны. Это, как какая-то напасть! Сейчас над этим работают психологи. На воспитательных часах я стараюсь прочувствовать настроения своих учеников, узнать, что их волнует, словом, стараюсь быть в курсе того, чем живут мои питомцы. Эту проблему нужно решать всем миром. Депутаты тоже поднимают проблему. Возможно, нужно поставить вопрос перед министерствами здравоохранения и образования, и нужно искать причины этого зла. И надо запретить показывать по телеканалам фото и видео детей, совершивших суицид. Это негативно действует на еще не окрепшую психику подростков. Особенно, на детей с ослабленной психикой. Раньше если случалось подобное, то это не становилась достоянием общественности. А сегодня, боюсь, что суицид становится массовым явлением.

В законодательной базе Республике Казахстан отсутствуют нормативно-правовые документы касающиеся непосредственно суицида, так как наказание за него не может быть предусмотрено, из-за невозможности привлечь кого-либо за случившееся(кроме случаев доведения до самоубийства, прописанных в Уголовном кодексеРК).Вопросы профилактики данного явления отражены в документах, касающихся службы в армии и заключения в местах лишения свободы. Поэтому интересен опыт Университета Международного бизнесаг. Алматы, где инициативнаястуденческая молодежь основала общественное движение «Молодежь против суицида» (сентябрь 2012 г.), лидеры которого намерены обратиться к правительству, политическим партиям,общественным и религиозным организациям с призывом принять участие в решении проблемы суицида.

Меня очень тронуло высказывание одной из родительниц

– Конечно, сильно волнуюсь за детей. У меня два сына и две дочери. Все учатся в школе. Пока они не придут со школы не нахожу себе места. Каждый случай суицида среди подростков наводит ужас. Страх охватывает сознание. Поэтому стараюсь теснее общаться с детьми, чтобы знать, что их волнует, в чем они нуждаются. Каждый родитель должен находить общий язык со своими детьми, жить их интересами. Дети не глупые, они тонко чувствуют, видят и понимают, что происходит в обществе. Семья – основа воспитания. Подростки, получившие воспитание дедушек и бабушек отличаются воспитанностью, добрым нравом.  Даже, религия не одобряет суициды, это считается проявлением неуважения к всевышнему и большим грехом. Однако почему в последние годы молодежь стала часто прибегать к суициду?  Сегодня эта проблема волнует все наше общество.
Список использованной литературы:

1.«Эстетика самоубийства» под ред. Л.З. Трегубова, Ю.Р. Вагина.- Пермь, 1993г.

2.«Самоубийство: Социологический этюд» (перевод с французского, в сокращении) под ред.Э. Дюркгейма.- Москва, 1994.

3.«Суицидальное поведение как объект комплексного изучения» из книги«Комплексные исследования в суицидологи» под ред. А.Г. Амбрумовой.- Москва, 1986 г.

4.«Суицидология и кризисная психотерапия» под ред. Г.В. Старшенбаума. Москва, 2005 г.

5.«Суицидальное поведение у подростков» из «Журнала научных и организационных проблем суицидологи» Е. Шир. Москва, 1984.



Аннотация. Мақалада балалар арасында кең таралып бара жатқан өз- өзіне қол жұмсау себептері ашық көрстелген. Мәселеден шығу жолдары қарастырылған. Соңында қорытынды жасалынған.

Annotation. In this article are characterized some main causes of suicide among kids and teenagers. Some effective ways for decision of this problem are considered in in.

ӘОЖ 356.21
ҚАЗАҚТЫҢ ҰЛТТЫҚ ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫН

ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
М.А. Заурбекова

7 бала-бақша, Тараз қ.


Бала болашақ, бала тәрбиесі еліміздің әлеуметтік дамуының, құрылымының келешегін айқындаушы деп есептейміз. Егемен еліміздің көк туын желбіретер ертеңгі азамат, яғни бүгінгі бүлдіршіндер тәрбиесі аса жауапты басты мәселелердің бірі.

Балалық шақ баланың жеке тұлға болып қалыптасуының алғашқы сатысы. Баланың адамгершілік қасиеттерінің қалыптасуы осы мектепке дейінгі жас шағында қалыптасады. Бала тәрбиесі ана сүтінен басталып, үлкендердің ықпалы арқылы өмір бойы қалыптасатын күрделі құбылыс. Тәрбиенің ең алғашқы бастамасын бала өз отбасынан алса, жалғасы балабақшамен байланысады, яғни бала тәрбиелене отырып білім алады.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына «жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан» Жолдауында «Біз бүкіл еліміз бойынша әлемдік стандарттар деңгейінде сапалы білім беру қызметін көрсетуге қол жеткізуіміз керек. Әлемнің озық мемлекеттерінің жетістіктерін өзіміздің елімізде іске асыра отырып, біріншіден, қандайда бір табыстарға қолымыз жеткен бағыттарды жаңғырта жаңарту қарқынын жеделдете түсуіміз қажет, екіншіден жаңғырта жаңартуды ешқандай алалаусыз Қазақстан экономикасы мен әлеуметтік өмірінің барлық салаларына тарату керек» деп көрсеткендей қоғамдағы өзгерістер мектепке дейінгі білім беру жүйесіне де елеулі жаңалықтар әкелді. Педагогикалық бұқараның алдында мектепке дейінгі мекемелердегі жаңа заманның мақсаттары мен сұраныстарына жауап беретін, баланың жан-жақты дамуына жоғарғы деңгейде әсер ететін технологияны таңдау міндеті тұр.

Ұлттық салт-сананың үрдістерi рәсiм, рәмiз, кәде, жөн-жоралығы, ырым, тыйым т.б. өмiр қолданыстары арқылы iске асырылады да, ұлттық болмыс пен ұлттық мәртебесiн мәдени-рухани деңгейi өмiрден көрiнiс табады. Ұлттық тәрбие осылай өз нәтижесiн бередi. Егемендi ел болып, тiлiмiздi, дiнiмiздi, дiлiмiздi иелендiк. Қазақтың өздiк ұлттық қасиеттерiнiң қайта қалыптасуына қамқорлық жасау-менiң перзенттiк те, президенттiкте парызым – деп Елбасымыз Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаев ұлттық тәрбиеге ерекше мән бердi. Бiз сол ұлы мақсатты iске асыру үшiн ұлттық тәрбиенiң негiздерiн айқындап, ғылыми-теориялық жаратылымын жан-жақты зерттеп, тәрбие жұмыстарының ұлттық ерекшелiктерiн айдай анық көрсетiп бағдарламалар тiзiп, оқу құралдарын жаздық.

Қасиеттi, өнерпаз, ақын, шешен, ержүрек, кеңпейiл, меймандос, иманды халқымыздың ұрпағын ұлттық тәрбиенiң ұлағатты, рухани-мәдени ауқымымен, өркениеттi елдiң тұғырлы тұлғалары етiп тәрбиелеуге ғылыми-теориялық негiз жасалынады. Ұлттық тәрбие балабақшаларда, мектептерде бiрiншi мәселе ретiнде қолға алынып, жақсы iс-әрекет жауапкершiлiкпен жүргiзiлiп, өз нәтижелерiн бере бастады. Осы ретте ұлттық тәрбие жүйесі 1-суретте көрсетілген.

Азаматтық Батырлық

Шыншылдық



Қыз бала тәрбиесi

Инабаттылық


Тәрбиелi ұрпақ


A

Отбасы

Ата-ана


Балабақша

Тәрбиеші



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   20


©melimde.com 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет