Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының хабаршысы ғылыми-педагогикалық журнал вестник таразского государственного педагогического института научно-педагогический журнал



жүктеу 4.36 Mb.
бет17/20
Дата15.01.2017
өлшемі4.36 Mb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20

Рисунок №1 – Соотношение понятий

Соотношение понятий



Педагогическая культура профессионально-педагогическая (профессиональная культура)


более широкое по объему более узкое по объему
Историко-педагогический анализ приводит к выводу о том, что понятие « педагогическая культура» долгое время рассматривалось и объяснялось на уровне обыденного сознания и не претендовало на строгое научное обоснование. Однако, такие содержательные характеристики исследуемого феномена, как педагогический авторитет, лекторское мастерство и ораторское искусство, отдельные личностные и нравственные характеристики преподавателя нашли отражение в теории и практике педагогического образования. В исследовании казахстанской ученой А.А.Молдажановой подробно рассмотрены особенности профессиональной культуры представителей различных специальностей (рабочий, врач, ученый, инженер и др.). Особый интерес в русле изучаемой проблемы нас привлекла идея сущностной характеристики профессиональной культуры представителей различных специальностей. Специфика профессиональной культуры представителей разных специальностей определяется своеобразием их деятельности и зависит от следующих условий:

- глубины освоения специальных знаний, умений, навыков;

- обеспечения эффективности профессиональной деятельности;

- направленности социально-значимых мотивов деятельности;

- специфичности профессиональных ценностей.

Понимая педагогическую культуру педагога как определенную степень овладения им педагогическим опытом, степень его совершенства в педагогической деятельности, как высокий уровень развития его личности, автор выделяет слагаемые педагогической культуры. Определяя культуру как сквозную характеристику всего общества, А.В.Барабанщиков считает, что исходным началом профессиональной культуры служит общая культура. Связи между ними настолько непосредственны, что с полным основанием можно утверждать: профессионально- педагогическая культура является специфическим проявлением общей культуры в условиях педагогического процесса. По мнению Н.Е.Воробьева, педагогическая культура – это мера творческого присвоения и преобразования накопленного культурного человеческого опыта. Исходным началом, фундаментом педагогической культуры служит общая культура личности педагога. В результате исследования мы подошли к определению понятия «профессиональная культура», имеющего разноплановый и интегративный характер.



Список источников:


1.Концепция образования Республики Казахстан до 2015 года// «Учитель Казахстана», № 1-2, 15 января 2004 года, 2-6 с.

2.Конституция Республики Казахстан от 30 августа 1995 года.

3.Закон Республики Казахстан « Об образовании», № 389-1.

4.Концепция этнокультурного образования в Республике Казахстан, Астана, 2000, 19с.

5.Концепция гуманитарного образования в Республике Казахстан. Алматы, Казахстан, 1994
Аннотация. Қоғамның жаңа сападағы педагог мамандарына деген сұранысын орындау мақсатында жаңа білім заңында «Білім беру жүйесінің міндеттері» оқытудың жаңа технологияларын, оның ішінде кәсіптік білім беру бағдарламаларының қоғам мен еңбек нарығының өзгеріп отыратын қажеттеріне тез бейімделуіне ықпал ететін кредиттік, қашықтықтан оқыту, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды енгізу және тиімді пайдалану қажеттігі көрсетілді.

Аnnotation. Тhe State Program of Education Development of the Republic of Kazakhstan, the focus is on the formation of a competent professional person, a competitive specialist able to independently and creatively solve professional problems, be aware of the personal and social significance of professional activities, be responsible for its results.As a result of competitive resource teachers are not only specialized knowledge, the mastery of information technology mastered by training and education, as general and vocational educational culture.
ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ҒЫЛЫМДАРЫ
МАТЕМАТИКА, ФИЗИКА, ИНФОРМАТИКА
УДК 802

IMPLEMENTION OF CULTURE INTO ELT”



З.К. Каримова

Сүлеймен Демирел атындағы университет, Алматы қ.
Due to the growth of international trade and communication, globalization and,consequently, the migration of cultures, the world has become a crucible of a great number of distinct ethnicities. Nowadays we live in a hybrid world where a lot of different cultural practices have blended. The most visible examples can be found in music, food, or fashion. That is why the interest in understanding other cultures is increasing in Europe and all over world. As a result, in the past decade a lot of disciplines like linguistics, anthropology, sociology and psychology have focused their attention in this new area.

Living abroad is a tremendous opportunity to be in contact with different ethnic groups of the world. Yet, when we interact with people from other places, we must be very aware of the cultural differences that underlie each society. If we do not want to fall into misunderstandings or racist ideas, we cannot take for granted that we all share the same conception of the world. That is why when we learn another language we cannot just remain at the linguistic level. Learning a language also implies understanding the culture the speakers are subscribed to. If we are learning a second language (L2), this attitude becomes crucial. Moreover, it is equally important to appreciate the similarities and differences between the L2 culture and our own culture. In order to interpret other ways of being, we need to understand the cultural elements that compose part of our identity first (Byram and Fleming, 1998; Miquel and Sans, 2004).

Alonso-Marks and Oroz-Bretón, (2005),agree that the achievement of this type of skill facilitates the mediation and the better understanding of cross-cultural communication, which is carried out by means of language interactions. And a language, being the main means of communication, is also a symbol of the speech communities. If we are learning an L2 language in the target country, we must take advantage of this opportunity to create and improve not only linguistically, but also learn new communicative and cultural skills. Thus being immersed in another country is one of the greatest opportunities to get an insight of other cultural behaviors.

As previously mentioned, communication and tolerance are better acquired when the different societies of the world get involved in intercultural interaction. Additionally, this helps in the emergence of more critical individuals capable of changing any negative attitudes or prejudices about other cultures (Cassany et al., 1993, Couper, 2001, Miquel and Sans, 2004; Weaver, 2006). This “intercultural speaker” (Kramsch, 1998) is said to be able to reflect upon those different cultural practices and construct a more tolerant view of the world, where all cultures are equally respectful.

The debate about whether or not to include culture in a language classroom is long past; now the discussion points to a matter of method9. Claire Kramsch remarks that it is important to be aware that culture in language learning is not an expendable fifth skill; it is present within writing, reading, listening and speaking. She emphasizes the role of context and the circumstances in which language can be used accurately and appropriately. (c.f. Kramsch 1). Culture offers ELT a vast landscape of perspectives that can be employed to enhance the dynamics of a class; even more so among undergraduate students, who have already chosen a certain area of study and may show antipathy or apathy to a teacher’s ambitious lesson plan if they do not consider it relevant. So, it is important to know the methods that a teacher might employ in order to avoid “teaching meaningless symbols or symbols to which the student attaches the wrong meaning” (Politzer, 100-101).

Byram has implemented a model for including an intercultural approach to ELT. The components of said model are the mentioned skills (which Byram categorizes under the term savoir) that interact with linguistic and discourse components of the language, resulting in the intercultural communicative competence. These components are:



Savoir: cultural knowledge that includes sociolinguistic competence as well as the awareness of reference points such as values, beliefs and meanings.

Savoir apprendre: The skill of discovering and/or interacting.

Savoir comprendre: The skill of interpreting and relating to the other.

Savoir s’engager: Critical cultural awareness.

Savoir être: The skill of understanding how identity and culture are socially constructed (c.f. 1997, 34).

The role of culture in ELT is crucial, since it will mean the difference between casual speakers who remain outsiders and speakers who understand the meaning behind the words and the world that is constructed by them.

Kitao (2000) giving reference to several authors lists some of the benefits of teaching culture as follows:

• Studying culture gives students a reason to study the target language as well as rendering the study of L2 meaningful (Stainer, 1971).

• From the perspective of learners, one of the major problems in language teaching is to conceive of the native speakers of target language as real person. Although grammar books gives so called genuine examples from real life, without background knowledge those real situations may be considered fictive by the learners. In addition providing access into cultural aspect of language, learning culture would help learners relate the abstract sounds and forms of a language to real people and places (Chastain, 1971).

• In achieving high motivation, culture classes does have a great role because learners like culturally based activities such as singing, dancing, role playing, doing research on countries and peoples, etc. The study of culture increases learners’ not only curiosity about and interest in target countries but also their motivation. In an age of post-modernism, in an age of tolerance towards different ideologies, religions, sub-cultures, we need to understand not only the other culture but also our own culture.

• Besides these benefits, studying culture gives learners a liking for the native speakers of the target language. Studying culture also plays a useful role in general education; studying culture, we could also learn about the geography, history, etc. of the target culture (Cooke, 1970).

The ethnographer J. Spradley gives further distinctions as to what culture is. He describes it as embodying three main aspects of human experience. These are cultural artefacts (what people make and use), cultural knowledge (what people know) and cultural behaviour(what people do).

This traditional idea of teaching culture means that:

1. Cultural information (whatever it is) is imparted in the classroom.

2. The culture taught (whatever aspect you choose) is that of the country whose language you are learning.

There is another way of teaching culture which doesn’t necessarily mean abandoning potentially motivating cultural material. It draws on the notion of intercultural competence (Byram, 1997). In simple terms, intercultural competence is the ability to communicate and operate effectively with people from another culture. More and more cross-cultural encounters are taking place in today’s world and for many different reasons:

• Technology (internet, email, chat, mobile phone technology) enables people to communicate

faster, cheaper and further than before.

• Globalization brings people from different cultures into contact with each other more than in the past to do business.

• Increased movement of populations and immigration bring people from different cultures into contact with each other, sometimes causing tension and conflict.

• Modern warfare and media coverage have the effect of simplifying and narrowing definitions of culture into good and bad, right and wrong.

The skills that should be developed to enhance intercultural competence include:

• Asking questions.

• Listening and seeking clarification.

• Negotiating and identifying common ground.

• Avoiding prejudging or stereotyping.

In Byram’s (2000) viewpoint, ICC entails the following components:

1. Attitudes: interest and clarity, willingness to delay unbelief about other cultures and belief about one’s own.

2. Knowledge: of community groups and their outputs and applications in one’s own and in one’s interlocutor’s country, and of the common stages of societal and personal interaction.

3. Skills of interpreting and relating: capacity to understand a document or event from another culture, to expound it and link it to documents from one’s own.

4. Skills of discovery and interaction: capacity to get new knowledge of a culture and cultural applications and the capacity to utilize knowledge, attitudes and skills under the restriction of real-time communication and interaction.

5. Critical cultural awareness/political education: a capacity to assess critically and on the foundation of distinct criteria prospects, applications and outputs in one’s own and other cultures and countries.

In intercultural foreign language education, the process of foreign language learning engages the learner in the role of a ‘comparative ethnographer’ (Byram, 1991, p. 19). Entering into a foreign language implies a cognitive modification that has implications for the learner’s identity as a social and cultural being, and suggests the need for materials which consider the identity of the learner as an integral factor in developing the ability to function fully in cultural ‘third places’ (Kramsch, 1993, p. 233-259). To develop cultural awareness alongside language awareness, materials need to provide more than a superficial acknowledgement of cultural identity and address more thoroughly the kind of cultural adjustment that underlies the experience of learning a foreign language.

In sum, language learning cannot be detached from the cultural content it inherently carries to the language classrooms. The ideal case for teachers, therefore, would be to create a classroom atmosphere in which questions and discussions about the target culture, comparisons between students’ native culture and the target culture will reinforce the students’ language learning.


Litareture:

1.A. Cunningsworth. Evaluating and selecting EFL teaching materials. London: Heinemann Educational Books Ltd,1984.

2.C. Kramsch.Context and culture in language teaching. Oxford: OUP, 1993. Myron W. Lustig, Jolene Koester, „Intercultural Competence: Interpersonal Communication Across Cultures” (4th Edition) 2003

3.A.Pulverness. “ Materials for cultural awareness, ” In B. Tomlinson (Ed.), Developing materials for language teaching. London: Continuum, 2003.

4.R. Tang. The place of culture in the foreign language classroom: A reflection, 1999. Retrieved July, 2010

5.B. Tomlinson. “Materials for cultural awareness: Combining language, literature and culture in the mind. ” The Language Teacher, 2000b, 24(2)


Аннотация: В данной статье, рассматривается вопрос о внедрении культуры в процесс обучения иностранному языку.

Аннотация: Осы мақалада,ағылшын тілін оқыту процессіне мәдениет туралы мағлұматтарды қосу әдістемелері туралы ақпарат берілген.
ӘОЖ 378.002.5
ТУЫНДЫНЫ ОҚЫТУ АРҚЫЛЫ СТУДЕТТЕРДІ ТАНЫМДЫЛЫҚ

БЕЛСЕНДІЛІК ПЕН ІЗДЕНІМПАЗДЫЛЫҚҚА ТӘРБИЕЛЕУ
Н. Айнақұлов, О. Керімбеков, А. Оразов

Сүлеймен Демирел атындағы университет, Алматы қ.
Мектеп математика пәнінде туынды түсінігіне едәуір мөлшерде орын бөлінген. Оның жарқын куәсі-туынды түсінігіне байланысты мектепте қарастырылатын туындының анықтамасына, оның геометриялық және физикалық мағыналарына, дифференциалдау ережелеріне, элементарлық функциялардың туындыларына, туындының әртүрлі қолданылуларына, сол сияқты туындыны табуға және оның қолданылуларына арналған саналуан есептер.

Туынды түсінігін енгізудің әртүрлі тәсілдері бар.

Бірінші тәсіл - логикалық. Бұл тәсіл бойынша туындының дерексіз (абстрактылық) анықтамасы беріледі. Бұл анықтаманың классикалық вариантына шек, аргументтің өсімшесі, функцияның өсімшесі сияқты түсініктерді алдын-ала енгізуді талап ететін шек түсінігі пайдаланылады.

Екінші тарихи тәсіл. Мұнда туындының анықтамасы оның практикалық аспектілері арқылы беріледі. Тәжірибесі мол әдіскерлер туындыны шешімі бір ғана түрдегі шекті есептеуге алып келетін бірнеше есептерді қарастырудан бастауды ұсынады. Олар: лездік жылдамдық, химиялық реакцияның жылдамдығы, қисыққа жүргізілген жанама туралы және т.б. есептер.

Осылардан соң туындының анықтамасы беріледі. Осындай тәсілді [41] оқулығының авторлары пайдаланады. [40] кітабында алдымен лездік жылдамдық туралы есеп қарастырылады да, одан соң туындының анықтамасы беріледі. [40] оқулығында туындыны енгізу үшін алдымен жылдамдық пен жолдың байланысы туралы интуитивті-айқын түсініктерге негізделген тарихи тәсіл қолданылады: “туынды дегеніміз-жылдамдық” [42,65-бет]. Осы арада туынды функция ретінде анықталады. Одан соң түсінік геометриялық көзқарас тұрғысынан қарастырылады. Ең соңында туындының анықтамасы логикалық негізде берiледi.

Осы айтылған оқулықтардың бәріне ортақ нәрсе туындының бар болу мәселесі оларда практикалық тұрғыдан талданылмайды, өйткені мектеп математика пәнінде өзінің анықталу облысында үзіліссіз және дифференциалданатын элементарлық функциялар класы оқылады. [44] оқулығында жағдай басқаша. Онда туындыдан бұрын дифферен-циалданатын функцияның анықтамасын береді. Бұл анықтамада ымыралы вариант табылған: біріншіден, туындының нүктедегі классикалық анықтамасы пайдаланылған; екіншіден, функция ретіндегі анықтамасына лайықталынған.

Егер де функциясының өсімшесі түрінде өрнектелсе, онда ол нүктесінде дифференциалданатын функция деп аталатыны белгiлi. Мұндағы -тұрақты сан (әрине, нүктесін таңдап алуға тәуелді), ал ( , нөлге ұмтылғанда ақырсыз азаятын шама. саны функциясының нүктесіндегі туындысы, ал көбейтiндiсi оның дифференциалы деп аталады. Бұл анықтамадан дифференциал толық анықталатын екі қасиетін айқын бөліп алуға болады: 1) ол -ке қарағанда сызықтық функция; 2) оның -тен жоғарғы ретті ақырсыз азаятын шамадан айырмашылығы бар( -пен салыстырғанда).

Дифференциалдық есептеудің негізгі түсінігін енгізудегі осы тәсілдің, туындыны қатынастың шегі ретінде анықтайтын дәстүрлі әдіспен салыстырғанда көптеген артықшылықтары бар.

1) Алдымен туындадан бұрын дифференциал ұғымын енгізу математикалық анализдің даму тарихымен сабақтасады. И.Ньютонда (флюксин), Г.Лейбниц те (лейбництік ақырсыз азаятындар) және -ты -тың дәрежелері бойынша қатарға жіктей отырып туындыны осы қатардағы -тың бірінші дәрежесі енетін мүшесінің коэффициенті ретінде анықтаған Ж.Лагранж да осылай болған. Туындының алгоритмін іздеу мәселесі XІX ғасырға дейін белгісіз болып келді.

2) Қарастырылған әдістегі “түзулеу” идеясы методологиялық көзқарас тұрғысынан өте маңызды.

3) Дифференциалдануды бірінші етіп қарастыру мәселесі ақырсыз азаятын шама түсінігін жетекшілік позицияға қояды. Ал оның тиімділігі жөнінде біз жоғарыда айтқанбыз.

4) Дифференциалдық есептеулердің көптеген нәтижелерін дифференциалдану түсінігінің негізінде шекке көшпей-ақ алуға болады. Ал бұл мәселе болашақ мұғалiмдер даярлайтын жоғары оқу орындары студенттерінің болашақ педагогикалық іс-әрекеттері үшін аса маңызды, себебі мектепте шек түсінігіне өте сақтықпен қарауға тура келеді. Жоғарыда айтылғандардан формулалары шығады. Шекке көшпей-ақ қосындының, көбейтіндінің және күрделі функцияның дифференциалдану ережелерін алуға болады. Мысал үшін соңғы мәселеге тоқталалық. Айталық функциясы нүктесінде, ал функциясы нүктесінде дифференциалданатын болсын. Сонда е нөлге ұмтылғанда -да нөлге ұмтылады. Олай болса мұндағы мен тұрақты сандар, ал нөлге ұмтылғанда ақырсыз азаятын шама. Олай болса функциясы нүктесінде дифференциалданады және

теңдігі жуық есептеулерде қолданылады. Шындығында,

“Көп айнымалылардың функциялары” бөлімінде де алғашқы түсінік ретінде дифференциалдануды енгізу маңызды рөл атқарады. Бұл деп отырғанымыз ұсынылып отырған нұсқауымыз бір айнымалы мен көп айнымалылар функцияларының дифференциалдық есептеулерін біртұтас етіп құруға жол ашады деген сөз. Оның үстіне, егер де бір айнымалының функциясының туындысы бар болса, онда ол функцияның өзі туралы көп мағлұматтар береді (мысалы, оның үзіліссіздігі, дифференциалдануы, түзуленуі және т.б.), ал екі айнымалының функциясының дербес туындыларының бар болуы ешқандай мағлұмат бермейді. Екі айнымалының функциясының дифференциалдануынан оның үзіліссіздігі, дербес туындыларының және кез келген бағыттағы туындыларының бар болуы шығады.

Осы айтылғандардан болашақ мұғалiмдер даярлайтын жоғары оқу орнында бір айнымалының немесе көп айнымалылардың функцияларының дифференциалдық есептеулер үшін дифференциалдану түсінігі алдымен берілуі тиіс деген қорытындаға келеміз. Бұл көзқарас онша жиі болмасада кездеседі. Бұл әдістің мектеп үшін де белгілі бір мөлшерде атқарар рөлі аз емес. Мысалы, А.Фуше туындының коэффициент немесе қатынас ретіндегі екі жақтылығы туралы айта келе, мектеп пәнінде туынды туралы айқын түсінік қалыптастыру үшін алдымен коэффициент ретінде, одан соң қатынас ретінде беру керек деген пікірді жақтайды. Ол функция өсімшесінің негізгі бөлімі дифференциал түсінігі туынды түсінігінің алдында берілуі керек деп есептейді. Осы идея математиканы тереңдетіп оқытуға арналған [44] оқу құралында жүзеге асырылған.

Осы пунктің қорытындысы ретінде математикалық анализ курсындағы функцияның дифференциалдану жолын ары қарай дамыту мәселесіне тоқталалық. формуласы Тейлор формуласының дербес жағдайы. Өкінішке орай, болашақ мұғалімдер функцияның мәнін дәл есептеуді біртіндеп дамыту жолын әр уақытта ұға бермейді, яғни: дифференциалдау - Тейлор формуласы - дәрежелік қатар.

Мұндай жолдың тағы бір ерекшілігі математикалық анализ курсының пәнаралық ішкі байланысын пайдалану мен студенттерге сол ішкі байланыстарды орнату ісіне мүмкіндік береді. Бұл мәселені екі бағыт бойынша жүзеге асыруға болады. Біріншісі оқу әдебиеттерінде жиі қолданылады, ол Тейлор формуласын алғаннан кейінгі дәрежелі қатар түсінігінің пропедевтикасы, яғни, мысалы,



формуласынан, қатардың қосындысы түсінігі арнайы анықталмаған



түріндегі жазуылына көшу. Екіншісі оқу әдебиеттерінде қарастырылмайды. Егер де математикалық анализ курсы тек қана жалпы теориялық есептерді қарастыратын болса, онда онсыз-ақ мәселені шешуге болады, бірақ болашақ мұғалiмдер даярлайтын жоғары оқу орындарындағы математематикалық анализ курсы үшін әдістемелік жол негізгі болғандықтан екінші бағыт өте қажет. Әңгіме дифференциалдану түсінігі мен Тейлор формуласының арасындағы өзара байланысты орнататын берілген функцияның екінші дәрежелі жуықтау көпмүшелігін іздеу жөніндегі қосалқы кезең жайында болып отыр. Мысалы, ондай көпмүшелікке



көпмүшелігі жатады. Бұл мәселені студенттердің есінде тек теориялық тұрғыда қалмас үшін математикалық анализдің жаттығулар жүйесіне және



жуықтау формулаларын пайдаланатын мысалдарды енгізу керек.


Әдебиеттер тiзiмi:

1.Кузьмина Н.В., Гинецинский В.И. Актуальные проблемы про-фессионально-педагогической подготовки учителя // Советская педагогика. - 1982.- №3

2.Кузьмина Н.В. Проблемы профессиональной подготовки спе-циалистов в вузах // Проблемы отбора в профессиональной подготовки специалистов в вузах.- Л.:Знание, 1978. 3.Основы вузовской педагогики / под общей ред. Н.В.Кузьминой. - Л.: ЛГУ, 1972
Аннотация. В данной статье рассматривается проблема формирования целустремленности у студентов через обучение производных.

Annotation. The articleis about how to develop students sense of purpose while teaching derrivatives.



ӘОЖ 378.853:004
ОҚЫТУДЫҢ АҚПАРАТТЫҚ-КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ

ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ – ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ АҚПАРАТТЫҚ-КОММУНИКАТИВТІК ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗІ
Қ.А. Атишева, С.К. Сагнаева, А.Н. Аманбаева

Жамбыл гуманитарлық-техникалық университеті, Тараз қ.
Егеменді еліміздің тірегі – білімді ұрпақ. ХХІ ғасыр білімділер ғасыры болмақ. Жаңа кезеңге бет бұру оңай емес.Ол үшін болашақ ұрпағын тәрбиелеу керек.

Қазіргі кезде біздің қоғамымыз дамудың жаңа кезеңіне көшіп келеді, бұл кезең ақпараттық кезең, яғни компьютерлік техника мен оған байланысты барлық ақпараттық коммуникациялық технологиялар (АКТ) педагогтар қызметінің барлық салаларына кірігіп, оның табиғи ортасына айналып отыр. Білім берудегі АКТ ұғымы оқытудың жаңа ақпараттық технологиялары, қазіргі ақпараттық оқыту технологиялары, компьютерлік оқыту технологиялары және т.б., тіркестермен тығыз байланысты.

Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін ақпараттандыру еліміздің даму стратегиясының негізгі бағыттарының бірі, себебі ХХІ ғасыр – білім беру жүйесін ақпараттандыру ғасыры.

Білім беру үрдісін ақпараттандыру – жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы дамыта оқыту, дара тұлғаны бағыттап оқыту мақсаттарын жүзеге асыра отырып, оқу-тәрбие үрдісінің барлық деңгейлерінің тиімділігі мен сапасын арттыруды көздейді.

Бүгінгі күні білім беру жүйесін ақпараттандыру ісінің басты мақсаты- заман талабына байланысты ақпараттық қоғамның шарттарына сәйкес оқушылар мен студенттерді тұрмыстық, қоғамдық және кәсіптік өмір салаларына толық әрі тиімді араластыру болып табылады.

Жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану – педагогикалық іс-әрекеттердің мазмұны мен формасын толықтыру негізінде оқыту үрдісін жетілдірудің бірден бір жолы. Компьютерлік желілерді, интернет жүйесін, электрондық оқулықтарды, мультимедиалық технологияларды, қашықтан оқыту технологиясын пайдалану оқу орындарында ақпаратты-коммуникациялық технологиялар кеңістігін құруға жағдай жасайды.

Ақпаратты-коммуникациялық технологиялар деп локальдық, аймақтық, бүкіл әлемдік желілерде ақпарат алмасуды жүзеге асыратын қазіргі заманғы байланыс құралдарының барлық түрін, бағдарламалық жүйелер мен кешендерді (бағдарламалау тілдері, транслятор, копиляторлар, операциялық жүйелер, қолданбалы бағдарламалық жабдықтарды дайындауға арналған инструментальды пакеттер), мультимедианы, телекоммуникацияны, виртуальды ақпараттар жиынтығын айтамыз.

Қазақстан Республикасындағы білімді ақпараттандыру жүйесін одан әрі дамыту үрдісін оқып-үйренудің ақпараттық ресурстары болып табылатын программалық құралдарды дайындамай жүзеге асыру мүмкін емес. Олардың ақпараттық қызметтерінің де ауқымы кең, мысалы, бақылайтын және тест жүргізетін программалар, компьютерлік ойындар, ақпараттық жүйелер, оқыту орталары болып табылатын электрондық оқулықтар және мультимедиялық программалар.

Қазіргі заман талабына сай адамдардың мәлімет алмасуына, қарым-қатынасына ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың кеңінен қолданысқа еніп, жылдам дамып келе жатқан кезеңінде ақпараттық қоғамды қалыптастыру қажетті шартқа айналып отыр. Ақпараттық қоғамның негізгі талабы – оқушыларға ақпараттық білім негіздерін беру, логикалық ойлау-құрылымдық ойлау қабілеттерін дамыту, ақпараттық технологияны пайдалану дағдыларын қалыптастыру және оқушы әлеуметінің ақпараттық сауатты болып өсуі мен ғасыр ағымына бейімделе білуге тәрбиелеу, яғни ақпараттық қоғамға бейімдеу.

Ақпараттық технология – қазіргі компьютерлік техника негізінде ақпаратты жинау, сақтау, өндеу және тасымалдау істерін қамтамасыз ететін математикалық және кибернетикалық тәсілдер мен қазіргі техникалық құралдар жиыны.

Коммуникация – ақпаратты тасымалдап жеткізу әдістері мен механизмдерін және оларды жазып жинақтап жеткізу құрылғыларын қамтитын жалпы ұғым. Ақпараттық-коммуникативтік технология жағдайындағы жалпы оқыту үрдісінің функциялары: оқыту, тәрбиелеу, дамыту, ақпараттық болжамдау және шығармашылық қабілеттерін дамытумен анықталады.

Оқытудың ақпараттық-коммуникативтік және интерактивтік технологиялары бағыттары:

- электронды оқулықтар;

- телекоммуникациялық технологиялар;

- мультимедиалық және гипермәтіндік технологиялар;

- қашықтықтан оқыту (басқару) Интернет.

Ақпараттық-коммуникативтік технологияны оқу-тәрбие үрдісіне енгізуде мұғалім алдына жаңа бағыттағы мақсаттарды қояды:

Өз пәні бойынша оқу-әдістемелік электронды кешендер құру, әдістемелік пәндік Web –сайттар ашу;

- жалпы компьютерлік желілерді пайдалану;

- бағдарламалау ортасында инновациялық әдістерді пайдаланып, бағдарламалық сайттар, құралдар жасау. (мультимедиалық және гипермәтіндік технологиялар).

- қашықтықтан оқыту (Internet желісі) барысында өздігінен қосымша білім алуды қамтамасыз ету.

Интерактивтік оқыту технологиясы – бұл коллективтік, өзін-өзі толықтыратын, барлық қатысушылардың өзара әрекетіне негізделген, оқу процесіне оқушының қатыспай қалуы мүмкін болмайтын оқыту процесін ұйымдастыру. Интерактивтік оқыту – бұл, ең алдымен оқушы мен мұғалімнің қарым-қатынасы тікелей жүзеге асатын сұхбаттасып оқыту болып табылады. Сабақтағы интерактивтік әрекет өзара түсіністікке, өзара әрекетке, қатысушының әрқайсысына қажет есепті бірлесіп шешуге алып келетін - ұйымдастыру және сұқбаттасып қарым-қатынас жасауды дамытуды ұсынады.

Білім беруді ақпараттандыру жағдайында оқушылардың ақпараттық сауаттылығын, ақпараттық мәдениетін және ақпараттық құзырлығы сияқты қабілеттіліктерді қалыптастыру мәселесі бүгінгі күннің өзекті мәселесіне айналып отыр. Ақпараттық-коммуникациялық құзыеттілік дегеніміз не?

Ақпараттық құзіреттілік:

- сын тұрғысынан ұсынылған ақпараттар негізінде саналы шешім қабылдауға;

- өз бетінше мақсат қоюға және оны негіздеуге, мақсатқа жету үшін танымдық қызметті жоспарлауға және жүзеге асыруға;

- ақпаратты өз бетімен табуға, талдауға, іріктеу жасауға, қайта қарауға сақтауға, түрлендіруге және тасмалдауға, оның ішінде қазіргі заманғы ақпараттық- коммуникациялық технологиялардың көмегімен жүзеге асыруға;

- логикалық операцияларды (талдау, жинақтау, құрылымдау, тікелей және жанама дәлелдеу, аналогия бойынша дәлелдеу, моделдеу, ойша эксперименттеу, материалды жүйелеу) қолдана отырып, ақпаратты өңдеуге;

- өзінің оқу қызметін жоспарлау және жүзеге асыру үшін ақпаратты қолдануға мүмкіндік береді.

Ақпараттық-коммуникациялық құзырлылық – бұл оқу, тұрмыс және кәсіби бағыттағы міндеттерді шешуде ақпараттық-коммуникациялық технологияның мүмкіндіктерін жан-жақты қолдану қабілеті.

Коммуникативтік құзіреттілік:

- нақты өмір жағдайында өзінің міндеттерін шешу үшін қазақ және басқа тілдерде ауызша және жазбаша коммуникациялардың түрлі құралдарын қолдануға;

- коммуникативтік міндеттерді шешуге сәйкес келетін стилдер мен жанрларды таңдауға және қолдануға;

- әдептілік ережелеріне сәйкес өзіндік пікірін білдіруге;

- нәтижелі өзара іс-әрекетті, түрлі көзқарас және әртүрлі бағыттағы адамдармен сұхбат жүргізе отырып, шиелініскен ахуалдарды шешуді жүзеге асыруға;

- жалпы нәтижеге қол жеткізу үшін түрлі көзқарастағы адамдар тобымен қатынас (коммуникация) жасауға мүмкіндік береді.

Информатика сабағында ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы оқушылардың ақпараттық құзіреттілігін қалыптастыру, қазіргі заман талабына сай ақпараттық технологияларды, электрондық оқулықтарды және Интернет ресурстарды пайдалану оқушының білім беру үрдісінде шығармашылық қабілетін дамытуға мүмкіндік береді. Оқушылардың ақпараттық құзырлылығы мен ақпараттық мәдениетiн қалыптастыру қазiргi таңда үздiксiз педагогикалық бiлiм беру жүйесiндегi ең көкейтестi мәселелердiң бiрiне айналып отыр. Сабақта ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдаланудың тиімділігі:

- оқушының өз бетімен жұмысы;

- аз уақытта көп білім алып, уақытты үнемдеу;

- білім-білік дағдыларын тест тапсырмалары арқылы тексеру;

- шығармашылық есептер шығару;

- қашықтықтан білім алу мүмкіндігінің туындауы;

- қажетті ақпаратты жедел түрде алу мүмкіндігі;

- экономикалық тиімділігі;

- іс-әрекет, қимылды қажет ететін пәндер мен тапсырмаларды оқып үйрену;

қарапайым көзбен көріп, қолмен ұстап сезіну немесе құлақ пен есту мүмкіндіктері болмайтын табиғаттың таңғажайып процестерімен әр түрлі тәжірибе нәтижелерін көріп, сезіну мүмкіндігі;

- оқушының ой-өрісін дүниетанымын кеңейтуге де ықпалы зор.

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар жеке тұлғаның құзыреттілігін дамыту құралы:

Қазіргі білім беру ісінің басты шарттарының бірі болып оқушының өзіне керекті мәліметті өзі іздеп табуына үйретіп, олардың өз оқу траекторияларын өзінің таңдай білуі есептеледі. Біздің ойымызша, ақпараттық-білім беру ортасын жобалаудағы басты мақсат оқушының өздігінен оқуға талаптандыру, яғни ізденімпаздыққа үйрету болып саналады. Ақпараттық технологияларды пайдаланудың артықшылықтары мынадай:

1. Олар оқытудағы тақырып шеңберіндегі немесе белгілі бір уақыт аралығында айтылуға тиіс мәліметтер көлемін ұлғайтады.

2. Білімге бір – бірінен үлкен ара қашықтықта орналасқан әр түрлі оқу орнында отырып қол жеткізуге болады.

3. Оқытудың жүйесінің көп денгейлі жетілдіруі олардың таралымдалуы мен оқу сапасын арттырады.

4. Оқушы өз бетінше немесе өзге оқушылармен топтасып бірге жұмыс істеуге мүмкіндік алады.

5. Оқушының танымдық іс-әрекеттері күшейіп, өзіндік жұмыстарды тез орындау мүмкіндіктері артады.

Осылайша оқыту құралдарының бірі – электрондық оқулық. Ол оқушыларды даралай оқытуда жаңа информацияларды жеткізуге, сондай-ақ игерілген білім мен біліктерді тесттік бақылауға арналған программалық құрал.

Білім беру жүйесінде электронды оқулықтарды пайдаланып, үлкен табыстарға жетуге болады. Электронды оқулықтарды пайдалану барысында оқушы екі жақты білім алады: біріншісі -пәндік білім, екіншісі - компьютерлік білім. Электронды оқулықтарды пайдалану оқушының өз бетінше шығармашылық жұмыс жасауына, теориялық білімін практикамен ұштастыруына мүмкіндік береді. Электронды оқулық арқылы оқушы көптеген қосымша материал ала алады, осы алған мәліметтерін компьютерден көргендіктен есінде жақсы сақтайды, өз бетінше жұмыс жасау қабілеті қалыптасады. Осылайша жас ұрпақты оқытуда инновацияны пайдаланудың – шығармашылық жетістіктің негізгі көзі.

Ақпараттық технологиялар орталарын пайдаланудың мақсаттары:

1. Ақпараттық технологияларды қолдану негізінде оқу-тәрбие процесінің барлық деңгейін жетілдіру:

- оқыту процесінің ықпалы мен сапасын арттыру,

- пәнаралық байланысты тереңдету,

- қажетті ақпаратты іздеуді оңайлату және көлемін ұлғайту.

2. Оқушы тұлғасын дамыту, ақпараттық қоғамда өмір сүруге даярлау.

- коммуникативтік қабілеттерді дамыту,

- күрделі жағдайда оңтайлы шешім немесе шешу нұсқаларын қабылдау дағдыларын қалыптастыру.

- компьютерлік графика, мультимедиа технологияссын пайдалану арқылы эстетикалық тәрбие беру,

- ақпараттық мәдениетті қалыптастыру, ақпаратты өңдей білу:

3. Қоғамның әлеуметтік тапсырысын орындау:

- Ақпараттық сауаты бар тұлғаны даярлау;

- компьютерлік орталарды пайдаланушыны даярлау:

Оқыту үрдісінде компьютерлік технологияларды пайдадалану келесі мақсаттарға бағытталады:

- компьютерлік технологиялардың мүмкіндіктерін іске асыру арқылы оқыту үрдісінің ықпалдығы мен сапасының деңгейін көтеру:

- танымдық әрекеттердің белсенділігін арттыратын ынталарды қамтамасыз ету:

- қазіргі заманғы ақпарат өңдеу орталарын пайдалану негізінде пәнаралық байланысты тереңдету.

Білім беру процесінің барлық қатысушыларының үздік білім беру ресурстары мен технологияларына қол жеткізуін қамтамасыз ету мақсаты негізінде білім беру ұйымдарында 2015 жылы – 50 %, 2020 жылы – 90 % «E-learning» электрондық оқыту жүйесі қолданыла бастады. Бұл жобаның негізігі мақсаты «Е-learning» - ақпараттық коммуникациялық технологиялардың көмегімен әркезде және әрқашан білім алу. Қазақстанда электрондық білім беру жүйесін енгізудің басты мақсаты – ауыл мен қала оқушыларына әлемдік білім беру қорларын бірдей қолжетімді ету.

Қорытындылай келе төмендегідей ұсыныстарға тоқталамын:

- білім беретін оқу орындарын қазіргі заманға сай жаңа ақпараттық құрал-жабдықтармен жабдықтау, интерактивті тақталар мен мультимедиялық кабинеттермен және арнаулы пәндер бойынша электрондық оқулықтармен қамтамасыз ету;

- кәсіптік білім саласында оқытудың жаңа ақпараттық-технологияларын пайдалану бойынша білім жетілдіру курстарын жиі ұйымдастыру;

Ақпараттық құзіреттілікті қалыптастырудан күтілетін нәтиже жаңа заманға сай ақпараттық мәдениеті мен құзіреттілігі қалыптасқан, теориялық білімдерін іс жүзінде қолдана алатын, информатика пәнін басқа пәндермен байланыстыра алатын жеке тұлға қалыптастыру. Олай болса, қоғамның әрбір мүшесі ақпаратты сауатты, ақпараттық мәдениеті мен ақпараттық құзыреттілігі дамыған тұлға болуы қажет.


Пайдаланылған әдебиеттер:

1.«Информатика негіздері» журналы №1, 2010 жыл.

2.Бөрібаев Б, Балапанов Е. Жаңа ақпараттық технологиялар. – Алматы, 2001.

3.Информационные технологии. – Москва, 2005.

4.Д.Ш.Матрос, Д.М. Полев, Н.Н.Мельникова. Управление качеством образования на основе новых информационных технологий; Москва 2001.

Аннотация. В данной статье рассматривается основы формирования информационно-коммуникативного индивида.

Annotation. This article discusses the basics of information-communicative individual.

ӘОЖ 894.2.342
БОЛАШАҚ МҰҒАЛІМДЕРГЕ ДИФФЕРЕНЦИАЛДЫҚ ТЕҢДЕУ

КУРСЫН ОҚЫТУДЫҢ МАҚСАТЫ
О. Керімбеков, Н. Айнақұлов, А. Оразов

Сүлеймен Демирел атындағы университет, Алматы қ.
Маман дайындаудың қолайлы жүйесін қалыптастыру үшін, ең алдымен, оқытудың мазмұнын, әдісі мен формасын айқындайтын мақсатын анықтап және тұжырымдап алу қажет. Біз болашақ мұғалімдерге дифференциалдық теңдеулер курсын оқытудың мақсаты туралы мәселесiн қозғағанымызда төмендегі жағдайлар жөнінде ой өрбітпекпіз: алдымен, дифференциалдық теңдеулер курсын оқытудың, оның ішінде болашақ мұғалімдерге оқытудың, келешекте алатын мамандықтарына сай мақсаты болу керек (яғни, инженерге, экономиске және мұғалімге дифференциалдық теңдеулер курсын оқытудың мақсаттары әртүрлі); одан соң, оқытудың кез келген әдістемелік жүйесі қоғамның әлеуметтік жағдайларына байланысты анықталады. Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуына қатысты ел Президентінің республика халқына жолдауында айтылған үлкен мәселенің бірі - білім беру жүйесі болды. Сондықтан дәл қазіргі кезеңде халыққа білім беру реформасын жүзеге асыру мәселесі алдыңғы орындағы кезек күттірмейтін іс; үшіншіден, болашақ мұғалiмдер даярлайтын жоғары оқу орындарын бітірушілер жұмыс орнына келгенде мектеп математикасының мақсатын жүзеге асыру жолдарын білуге тиіс; төртіншіден, болашақ мұғалімдерге дифференциалдық теңдеулер курсын оқытудың мақсаты туралы мәселе еш жерде қарастырылмаған. Педагогикалық жоғары оқу орындарындағы математиканы оқытудың жалпы мақсаты Н.Я.Виленкин мен А.Г.Мордковичтің еңбектерінде құрылған [1].

Алайда, жалпы мақсат жеке математикалық пәндерді оқытудың нақты мақсаты мен міндеттерінде мүлдем өзгереді. Соңғы жылдарда қоғамымызда болып жатқан саяси, экономикалық және әлеуметтік өзгерістер халыққа білім беру жүйесінің алдына үлкен міндеттер жүктеп отыр. Бүгінгі мектеп - осыдан бірнеше жылдар бұрынғы біржүйелі орта білім беретін мектеп емес. Математиканы тереңдетіп оқытатын сыныптар мен мектептердің, колледждердің, гимназиялардың және т.б. көбеюіне және әртүрлі оқу бағдарламаларының, оқулықтар мен оқу құралдарының пайда болуына, мектепте оқылатын пәндердің бағдарламаларына түзету енгізу мүмкіндіктерінің тууына байланысты мектеп математикасының мақсаты да өзгерді. Бұл мәселелердің барлығы мұғалімдерге, олардың жоғары оқу орындарында оқу мерзімі аралығындағы кәсіптік даярлықтарына жаңа, жоғары талаптар жүктейді. Болашақ мұғалiмдер даярлайтын оқу орындарында, жақын арада, бұрынғыдай жалпы орта білім беретін мұғалімдер дайындау жүйесінен, әртүрлі оқу орындарында жұмыс істей алатын көпдеңгейлі жүйеге көшу керек. Осы келелі мәселелерді жүзеге асырудың құрамдас бөлігінің бірі - мектеп математикасы табиғи байланыста болатын, болашақ мұғалiмдер даярлайтын жоғары оқу орындарындағы математикалық курстардың, оның ішінде дифференциалдық теңдеулер курсын оқытудың мақсатын толық ашып алу. Енді соған тоқталалық.

Педагогтардың еңбектерінде оқушыларды рухани тұрғыдан дамыта отырып, дүниеге практикалық қатынасының негізі ретінде олардың ғылыми дүние танымын қалыптастырудың керектігі жөніндегі ой-пікірлер жиі айтылады. Дүние танудың негізгі компоненттері табиғат пен қоғам туралы білімдер болып табылады. Мектепте оқытудың методологиясына басты назар аударуды дұрыс жолға қою ең маңызды істің бірі. Ал оны дұрыс жолға қоятын мұғалім, сондықтан ол математиканың методологиялық аспектісін меңгеріп қана қоймай, оны әдістемелік тұрғыдан жүзеге асыра бiлулерi тиiс. Бұл деп отырғанымыз, математика мұғалімі, біріншіден, өзінің пәніндегі материалдары арқылы шындық дүние танудың диалектикалық жолын аша білуі тиіс; екіншіден, оқушылардың санасына дүниеде танып-білуге болмайтын нәрселердің жоқ, ал тек қана танылмаған объектілердің бар екендігі жөніндегі ой-пікірлерді сіңіре білуі керек; үшіншіден, бүкіл оқыту арқылы негізгі математикалық түсініктер мен тұжырымдардың адамдардың материалдық-практикалық, тарихи-қоғамдық іс-әрекеттерінде пайда болатындығы туралы пікірлерді қалыптастыра білуі керек; төртіншіден, өзінің оқушыларын жалпы математикалық түсініктердің нақты дүниенің бейнесі екендігін көре білуді үйретуі тиіс және “математика нақты дүниені бақылау мен тәжірибе жүргізу арқылы немесе нақты тәжірибеге тәуелсіз таза ойлаудың құралы ретінде пайда болады” деген философиялық негізгі мәселеге дұрыс жауап бере алу іскерлігінің болуы тиіс.

Мысал ретінде өзіміздің зерттеп отырған объектіміз болашақ мұғалiмдер даярлайтын жоғары оқу орындарындағы дифференциалдық теңдеулер курсына тоқталалық.

Дифференциалдық теңдеулер даму процесінде оның абстрактылы сипаты біртіндеп өсіп келеді. Дифференциалдық теңдеулер абстрактылығының арқасында қарастырылатын процестердің диалектикалық тәсілдерін жүзеге асыруда оның теорияларының, заңдарының қолданылулары қарқын алуда. Дифференциалдық теңдеулер әруақытта абстрактылық пен нақтылықтың бірлігін көрсетеді. Шындығында:

б) (мұндағы - үзіліссіз функциялар, ізделініп отырған функция, ал - оның туындысы), теңдеуі бірінші ретті сызықтың дифференциалдық теңдеу деп аталады. Бұл абстрактылы түсінік. Екінші жағынан ол нақты түсінік. Шындығында бұл теңдеуді мына түрде жазсақ





мұндағы -тоқ күші, -уақыт, ал -кедергі,

онда берілген теңдеу тізбектегі тоқ қозғалысын көрсететін шындық дүниені бейнелейді.

Осы айтылғандардан, біріншіден, мақсат, дифференциалдық теңдеулер курсы оқыту процесінде студенттердің санасына ғылыми теориялардың негізін қалаумен және оның негізгі түсініктерінің шығу тегі мен дамуы; басқа ғылымдармен байланысы және оларда алатын орны; математикалық абстракцияның әмбебаптығы мен сипаттамасының көпсатылығы; математикалық анализдің даму жолы, келелі мәселелерді зерттеу әдістері, осы ғылымның әдіснамалық және тарихи аспектілерін ашу арқылы жететін, студенттердің ғылыми деңгейінің негізінде айқындалатын дүниеге ғылыми көзқарастарын қалыптастыруда үлкен үлес қосуға тиіс. Біз болашақ мұғалiмдер даярлайтын жоғары оқу орындарын бітірушілердің математикалық дайындықтарының деңгейлері туралы айтқанымызда [2] еңбегінде тұжырымдалған іргелілік және мектеп бағдарламасына сәйкестілік принциптерін жүзеге асырудың негізгі шартын айқындайтын, болашақ мұғалімдерге математиканы оқытудың төменгі шарттарын үнемі ескеріп отыру қажет деп есептейміз: оқыту, математиканы қазіргі кезеңдегі негізгі әдістерін өздігінен қолдана білу мүмкіндіктерін тудыруы, дәл қазіргі кезең математикасының құрылымын түсіну үшін қажетті білімдермен, сонымен бірге математиканың қалай қолданылуы жөніндегі пайымдаулармен қамтамасыз етуі тиіс және математикалық зерттеулер туралы түсініктер беруі керек.

Олай болса, екіншіден, мақсат, дифференциалдық теңдеулер курсын оқыту процесінде мектепте оқылатын барлық түсініктердің ғылыми негізі болатын теорияларды өздігінен игеруге мүмкіндік беретін, мектептегі анализ бастамалары пәннің құрылымын, әдістері мен идеяларын толық және терең түсінетін, студенттердiң қиындықтары әртүрлі есептерді шығару қабілеттерін дамытуға кепілдік беретін білімдер, іскерліктер мен дағдылардың жоғары деңгейімен қамтамасыз етуі тиіс.

Студенттердің математикалық ойлауын қалыптастыруда дифференциалдық теңдеулер курсы А.Я.Хинчиннің [3] сипаттамасына қарай топқа бөлген ойлаудың төрт белгісін дамытуға мүмкіндік береді: логикалық ойлау схемасын жоғары шегіне дейін жеткізу; әруақытта мақсатқа жетудің логикалық ең қысқа жолын табуға саналы түрде ұмтылу; дәлелдеменің жолын айқын ыдырату; символдардың (таңбалардың) асқан дәлдігі. Оқыту процесінде көрсетілген жағдайларды оқытушылар өздері ғана емес, сонымен бірге студенттерді есеп шығару мен теориялық сұрақтарға жауап беру кезінде орындатуға көңіл аудару керек.

Студенттерге дифференциалдық теңдеулер курсын оқытудың төртінші мақсаты алған білімдерін теориялық және практикалық мәселелерді шешуге қолдана білу, алға қойған міндеттерді шешуге болжамдар мен идеялар ұсыну, математикалық модельдер мен алгоритмдерді құру мәселелері құрамына енетін математикалық іс-әрекеттердің жеткілікті тәжірибелерімен толық қамтамасыз етуі қажет.

Дифференциалдық теңдеулер курсы студенттердің математикалық қа-білеттіліктері мен интуициясын дамытуға, математикаға қызығушылыққа тәрбиелеуге үлкен жол ашады. Бұл арада алдымен осы ғылымның ежелгі заманнан осы уақытқа дейінгі аса бай көпғасырлық тарихына үңілу керек. Көптеген оқымыстылардың (ғалымдардың) келелі мәселелерді немесе есептерді шешкендегі жетістіктері мен сәтсіздіктерін сипаттай отырып баяндау студенттерді қызықтырады. Мысалы ғалымдар планеталар мен аспан денелері қозғалысының дифференциалдық теңдеулерін шеше отырып, олардың қозғалыс траекторияларын алдын-ала болжай, спутниктердің тұтылу мезгілдерін есептей және дағдарыс жағдайларын анықтай алады. Оның айқын дәлелі 1759 жылғы Галлей кометасының көрінуі және У.Леверье мен Дж.Адамстың Уран планетасының қозғалысының теңдеуін зерттеу нәтижесінде белгісіз планетаның бар болуы мен У.Леверьенің есептеулері бойынша оны іздеу туралы алдын-ала болжамдары. Шешілмеген келелі мәселелерге нақты жөн сілтеп, нұсқау беріп отыру өте тиімді. Математикаға қызығушылық осы пәнді практикамен, адамзат қоғамының мұқтаждықтарымен байланыстырғанда ғана туады. Математикаға қызығушылыққа тәрбиелеуде курсты оқытуда ұғымдар мен теориялық ережелерге алғаш мағлұмат бергенде мотивацияны қамтамасыз етуді қолдану мәселесі аз рөл атқармайды. Әртүрлі күтпеген, үйреншікті емес есептер, парадокстар мен софизмдерді талдау қызығуға жетелейді және творчестволық әрекетке түрткі болады. Шешімдері математикалық ойлаудың дәлдігін, өткірлігін және тереңдігін көрсететін есептер аз емес, олар студенттерден ойлап тапқыштықты, астарлы пайымдауларды талап етеді. Сондықтан, мақсат, бесіншіден, студенттердің математикалық интуициясы мен математикалық қабілеттерін дамыта отырып, математикаға қызығушылығын тудыру арқылы тәрбиелеуі тиіс.

Басқа математикалық пәндермен қатар дифференциалдық теңдеулер курсы келешек мұғалімдердің математикалық мәдениетін қалыптастыруда үлкен үлесін қосады. Бұл міндетті шешуде курсты оқыту процесінде төмендегі мәселелерді жүзеге асыру қажет: негізгі анықтамалар мен теориялық ережелерді, өз ойын баяндағанда сауатты, біртіндеп және логикалық тұрғыдан дұрыс, айқын тұжырымдау; студенттерге өздерінің математикалық білімдерін жалғастыра білуіне, жаңа бөлімдерін меңгере білу қабілеттіліктеріне негіз жасау және ішкі мұқтаждықтарын қалыптастыру; материалдарды баяндаудың әртүрлі деңгейлері мен толықтылығын қарастыру; элементарлық математиканың көп мәселелеріне басты назар аудару; кейбір қарапайым материалдардың рөлі мен олардың дифференциалдық теңдеулер курсының қолданылу ауқымын көрсету; математикалық және әдеби тілдерді меңгеру мәдениетін үйрету; математикалық үлгілеудің мәнін ашу, оған тиісті, яғни: нақты жағдайдан математикалық үлгілерге көшу жағдайларын қарастыру, үлгі құрылған теорияның тілі шеңберінде ішкі мәселелерді шешу және оны бастапқы жағдайдың атауымен түсіндіру кезеңдерін көрсете отырып оларды есептер шығару үшін қолдану.

Дифференциалдық теңдеулер курсының (жалпы математиканың) тілі өзінің нақтылығымен, дәлдігімен, аз сөзділігімен, өзара тығыз қисынды байла-ныстылығымен ерекшеленеді. Математикалық мәдениеттің жоғары деңгейіне жету үшін оның тілін меңгеру қажет. Жоғары математикалық мәдениет пен тілді меңгерген мұғалім ғана оқушыларды қысқа, айқын, анық, логикалық тұрғыда өте дәл сөйлеуге үйрете алады. Мәдени тілді меңгермей, педагогикалық шеберлікке жету мүмкін емес. Бұл жөнінде академик П.С.Александров “математикалық мәдениетті меңгерген мұғалім сабақ кезінде өтілген аз материал арқылы математиканың тек оқу пәні ғана емес, ғылым да екенін көрсете алады және оқушылардың алдына кең жол аша біледі”,- деп атап көрсеткені белгілі [4].

Осы айтылғандардан, мақсат, алтыншыдан, математикалық мәдениеттің өте жоғары деңгейін құруға бағытталуы тиіс.

Дифференциалдық теңдеулер курсын оқытудың тағы бір мақсаты болашақ мұғалімдердің әдістемелік көзқарастарын қалыптастыруы тиіс. Ол үшін төмендегі мәселелерді жүзеге асыру қажет: математикалық анализдегі мектеп пен болашақ мұғалімдер даярлайтын жоғары оқу орындарындағы мазмұны мен баяндау әдістері жағынан болсын кейбір мәселелердің араларындағы алшақтылықтарды жоюға ұмтылу; болашақ мұғалімдерге материалдарды баяндаудың қатаңдық деңгейінің критерийін дұрыс анықтау іскерлігін үйрету; мектеп практикасында қолдану мүмкіндіктерін негіздей білуге және студенттерді бұл шығармашылық педагогикалық ізденістерге қызықтыра отырып оқу материалдарын баяндаудың әртүрлі жолдарын көрсету; студенттерге пәнаралық байланыстарды жүзеге асыруды үйрету; “жанама” түрде болса да студенттерге пропедевтиканы жүзеге асыру тәсілдерін, дидактиканың принциптерін және педагогикалық іс-әрекеттердің әдістерін үйрету.
Әдебиеттер тізімі:

1.Мордкович А.Г. Профессинально-педагогическая направленность специальной подготовки учителя математики в педагогическом институте: Дис. ... док.пед.наук. М.: 1986.

2.Сатыбалдиев О.С. Болашақ мұғалімдер даярлайтын жоғары оқу орындарында математикалық анализ курсын оқытудың

3.Хинчин А.Я. Восемь лекций по математическому анализу. - М.: Наука, 1977. әдістемелік жүйесі. Алматы, 2003.

4.Александров П.С. О некоторых направлениях развития математики и их значение для прподавания.- В кн.:На путях обновления школьного курса математики. Сборник статей и материалов.- М.: Просвещение, 1978
Аннотация. В статье рассматривается создание математических моделей с помошью дифференциальных уравнений.

Annotation. The article deals with the establishment of mathematical models through differential equations.




Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20


©melimde.com 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет