Морфология (сарф) – сөздердің септелуі мен жіктелуін

Loading...


бет2/13
Дата25.03.2020
өлшемі2.76 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

Сифати мушаббаха


Кейбір салт етістіктерден исми фаъил орнына сифати мүшаббаха жасалады.Сифати мушаббаха мағынасы да исми фаъил мағынасына ұқсас, алайда исми фаъил масдар (етістік негізді зат есім, қимыл атауы) болса, ол фаъилден (қимылды жасаушы) жасалады. Мысалы, ضَارِبٌ сөзінен ضَرْبٌ жасалады. Ал фаъил сифату мушаббахадан болған жағдайда масдар сифату мушаббахадан жасалмайды, оның құрамында бірге болады. Мысалы, حَسَنٌ (әдемі) حُسْنٌ (әдемілік) сөзінен жасалмаған, (онымен бірге өмір сүреді – ауд. еск). Сифату мушаббаха қалыптары өте көп, олардың ең көп қолданылатындары - он сегіз:


Қалыбы

Мысал

Мағынасы

فَعْلٌ

صَعْبٌ

Ауыр


فِعْلٌ

صِفْرٌ

Бос

فُعْلٌ

حُرٌّ

Еркін

فَعَلٌ

حَسَنٌ

Әдемі

فَعِلٌ

فَطِنٌ

Мұқият (адам)

فُعُلٌ

جُنُبٌ

Арамдалған (ғұсыл құйынбаған)

فَعْلَى

عَطْشَى

Шөлдеуші, аңсаушы (әйел)

فُعْلَى

حُبْلَى

Жүкті

فَعْلاَء

وَجْنَاءُ

Күшті түйе

فَعْلاَنٌ

عَطْشَانٌ

Шөлдеуші, аңсаушы (ер кісі)

فُعْلاَنٌ

عُرْيَانٌ

Жалаңаш

فَعْلاَلٌ

رَصْرَاصٌ

Мықты

فَعَالٌ

جَبَانٌ

Қорқақ

فُعَالٌ

شُجَاعٌ

Батыр (ер жүрек)

فَعِيلٌ

كَرِيمٌ

Құрметті, жомарт

فَيْعَلٌ

صَيْهَدٌ

Шөл дала

فَيْعِلٌ

طَيِّبٌ

Жақсы

اَفْعَلُ

اَدْوَدُ

Тырысушы

Исми мафъул

Суласий мужаррад тегіндегі исми мафъул үнемі مَفْعُولٌ қалыбында тұрады. Мысалы, مَضْرُوبٌ. Исми мафъул де 6 формада жіктеледі: 3 ер тегі және 3 әйел тегі. Исми мафъул төмендегідей жіктеледі:



مَضْرُوبٌ

Ұрылған (вахид, мүзәккар)

مَضْرُوبَانِ

Ұрылғандар (екі ер кісі) (тасния, мүзәккар)

مَضْرُوبُونَ

Ұрылғандар (бірнеше ер кісі) (жамъ, мүзәккар)

مَضْرُوبَةٌ

Ұрылған (вахида, мүәннас)

مَضْرُوبَتَانِ

Ұрылғандар (екі әйел кісі ) (тасния, мүәннас)

مَضْرُوبَاتٌ

Ұрылғандар (бірнеше әйел кісі) (жамъ, мүәннас)


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13
Loading...


©melimde.com 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет

Loading...