Лекция Қала тасымалдарын ұйымдастыру



жүктеу 1.07 Mb.
бет1/5
Дата09.09.2017
өлшемі1.07 Mb.
  1   2   3   4   5

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНДАҒЫ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ



3 деңгейлі СМЖ құжаты

ПОӘК

ПОӘК

042-18-12.1.52/03-2015



ПОӘК

«Жүк және жолаушылар тасымалының сапасын бағалау» пәнінің оқу-әдістемелік материалдары



Басылым №______

«Жүк және жолаушылар тасымалының сапасын бағалау»

ПӘНІНЕН ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕН

5В090100 - «Көлікті пайдалану және жүк қозғалысы мен тасымалдауды ұйымдастыру» мамандығына арналған


ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛДАР

Семей


2015

мазмұны

1. Дәрістер

2. Білім алушылардың өздік жұмысы


  1. Дәрістер

Лекция 1. Қала тасымалдарын ұйымдастыру

Дәріс мазмұны:

1. Қалалық тасымалдар

2. Қала тапсырмаларындағы басты мәселелер

Автокөліктік мекемелер жүк жөтелтушілерден қала аралық тасымал кезінде поезд және щағын тасымалдаулар қабылдайды.Поездық деп массасы 2 тоннадан көп жүктер саналады,бір жүк жөнелтушіден екінші жүк қабылдаушыға бір тауар көлік құжатымен ұсынылады.Шағын жөнелту деп массасы 10 кг 2 тоннаға дейін жіберу. 10 тоннаға дейінгі дейінгі жүкті қала аралық тасымал кезінде қабылдамайды. Шағын жүктер автобекеттер мен жүк терминалдары қоймалары бар жерде бірінші тармақтан екінші бір тармаққа тасымалдауға қабылданады.

Қала аралық тасымалдар келісім-шарттар және бірыңғай тапсырыспен жүзеге асырылады.Жүк жөнелтушілер бір ай көлемінде 100 тоннаға дейін тапсырыс алған айдың уақытын,көлемі мен жүк қабылдаушның атын беру қажет.Аз көлемді жүк жөнелтуші тапсырысты қабылдаудан бұрын кем дегенде 48 сағат бұрын бір ретті тапсырыстарды ұсыну керек.

Қозғалмалы құрамды тасымалданатын жүктер,кузовты-фургондармен және цистерналармен жабдықталған, өзіне изотермиялы вагондарды және рефрижераторларды қосатын ,сондай-ақ контейнерлерде және бір жүк жіберушіге жеке секциялы кузовтарды тағайындайтын жүк жөнелтуші арқылы пломбыланған болуы керек.

Жүк жіберушіден пломбыланған күйде жіберілген жартылай прицепті фургондар секцияларды және контейнерлерді ашу тек жүк қабылдаушы жүкті қабылдап алу кезінде жүк транспорт құжаттарына қол қойғаннан кейін ғана жүзеге асырылады. Жүк жарамсыз күйде немесе саны жетіспеген жағдайда және автомобиль көлігі кінәлі болып табылмаса, акт толтырылады. Жүк қабылдаушының қоймасына қозғалмалы құрамда бүлімбеген күйде, сондай – ақ халықаралық тасымалда жүк жөнелтушіден дұрыс пломбыланған келіп түскен жетіспеу туралы акт толтырылған кезде экспедитор – жүргізуші оған қатыспайды.

Қалааралық байланыс жылжымалы құрамның қозғалысын ұйымдастырудың негізгі міндеттері мыналар болып табылады:


  • Көп және сапалы жүктердің сақталуын қамтамасыз ету;

  • Жүктің жүк жіберушіден жүк қабылдаушыға белгіленген мерзімде жетуін қамтамасыз ету; Жылжымалы құрамның жүк көтергіштігін максималды түрде қолдану;

  • Жүктерді тиеу және түсіру кезінде жылжымалы құрамның пункттерде тұрып қалмауы және жолда уақыттың рационалды қолданылуы арқылы оның айналымын арттыру;

  • Жүргізушілердің жұмыс орнының қолайлылығын қамтамасыз ету;

  • Техникалық қызметтердің уақытылы және сапалы ұйымдастырылуын және жылжымалы құрамның жөнделуін,техникалық көмек және жолда эксплуатациялық материалдармен жабдықталуды қамтамасыз ету.

Халықаралық автомобиль тасымалдарының басты мақсаты – барлық жолда жүк жіберуші мен жүк қабылдаушы арасында жүктің өзара байланысты технологиясы арқылы жүк тасымалына қатысатын барлық көлік түрлерін бақылап, үзіліссіз жоғарғы эффектілі тасымал процесін ұйымдастыру;

Жүйелілік, сенімділік, жылдамдық , географиялық, экологиялық, әлеуметтік және басқа да факторларды ескере отырып, әрбіреуінің экономикалық сферада тиіс қолданылуын анықтау арқылы,көлік түрлері арасында тасымалдарды сұрыптау кезінде барлық көлік түрлерінің спецификалық ерекшеліктері ескеріледі;

Бірнеше көлік түрлері арасында бәсекелестік болғанда,өндіріс кешені немесе белгілі бір аймақ үшін тасымал кестесі технико-экологиялық есеп нұсқаларын, көлікке жұмсалатын меншікті шығындар көрсеткішін қолдану арқылы, мынадай талаптарды сақтай отырып таңдау:


  • Барлық тасымал құралдарының кезеңдерін қамту (есіктен есікке дейін);

  • Нақты шығындарды,атап айтқанда, жолдар мен су жолдарының шығындарын енгізе отырып жоспарлауды дәстүрлі әдістермен және есептілікпен анықтау;

  • Қаралып отырған тапсырмада сипатына қарай тек эксплуатациялық шығындарды және жылжымалы құрамды (ағымдағы кезең) дамытуға капитал қорын, және тұрақты құрылғыларды(перспективті кезең) дамытуға салынған капиталды есепке алу;

  • шығын ставкаларын қабылдау,яғни жекелеген эксплуатиялық шығындар,капитал салымдары және келтірілген шығындар,ірілену деңгейі немесе шешіліп отырған тапсырманың түріне қарай және есептеу стадияларына байланысты детализацияланады;осы көлік түріне типті және объектті шығындар түрінде,яғни желі бағалары ,ставкалар орташа көлемді түрде көрсетілген;

  • негізгі тасымал процесі кезеңдерінің жекелеп бөлінуі;

  • оптималды режимдегі жұмыстың әр көлік түрінің жекелеген шығындарының көрінісі;

  • тасымалды орындауға арналған,материалды өндіріс-есеп сфералары.

Лекция 2. Калааралық қызметтерді ұйымдастыру

Дәрістің мазмұны:

1. Толассыз қозғалыс жүйесі

2. Участкілік қозғалыс жүйесі

3. Коэфициент жарату уақыт айналымы

4. Бір ретті және турлық журистердің басты кемшіліктері

5. Халықаралық автомобиль көлігі одағы

6.Конвенция TIR

Жүктерді ұзақ қашықтыққа тасымалдау толассыз жүйе арқылы және тартым иіні арқылы жүзеге асырылады. (участкілік жүйе) (рис. 6.39).

Толассыз қозгалыс жүйесінде әр автопоезд маршруттың басынан бастап соңғы нүктесіне дейін өтіп және де, кері тиеусіз тағы да өтеді. Толассыз автокөлік қозғалысы бірретті жол арқылы, турлық және ауыспалы жүргізуші арқылы жүзеге асырылады.

Тартым иіні жүйесін тасымалдаған кезде тиелген жартылай тіркеме үздіксіз бүкіл маршрут арқылы қозғалады ,егер сызықтық тартқыш әр тізбекті алаң кезінде ауысса. Бұл әдістің тиімділігіне қарамастан толассыз жүйемен салыстырғанда, көлік қатысушылардың санын ұлғайту ол ұйымдастырушылық қиындықтарға әкеледі және нәтижесінде бүл әдіс тасымалдаудың азаюына әкеп соғады.

Қалааралық жол қозғалысын ұйымдастыру кемщіліктері:


  • Жылжымалы құрамның құрылымы, қалааралық жүк тасымалын жүзеге асыратын,қазіргі заман талаптарына сай емес. Автопоездар 67 % құрайды , сонымен қатар автопоездар улкен жүккөтергіштік (МАЗ, Шкода, КамАЗ) 40 % құрайды, биррети борттық автокөліктер 24,5 % құрайды;

  • жүк паркі жұмысы негізінен бір ауысым болып; үлкен жеңіл тиеу және түсіру үшін жылжымалы құрамды жұмыс, орташа ұзақтық 10 ч; ,

  • тасымалдаудын озық әдістерін әлсіз қолдану. Осылайша,тартым иіні жүйесіне жалпы көлемнің тек 3 % ғана тасымалданады.

  • Контейнерлерді жеткіліксіз қолдану улкен жүккөтергіштігі(20, 30, 40 т) - жалпы тасымалдау көлемінің кемінде 3 %-ы.

Қалааралық қозғалысын ұйымдастыру тиімділігін бағалау көрсеткіштері коэфициент қолдануының айналым уақыты және коэфициент қолданудың жүргізуші уақыты болуы мүмкін.

Жүргізушілердің жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы аптасына 40 сағаттан аспауға тиіс.

Жүргізушілер үшін,бес күндік жұмыс аптасы бойынша екі күн демалыс уақытымен, күнделікті жұмыс ұзақтығы (ауысым) 8 сағаттан аспауы керек, ал алты күндік жұмыс аптасы бойынша бір күн демалыс уақытымен жұмысшылардың жұмыс ұзақтығы 7 сағат.

Өндірістегі күнделікті (жұмыс) және апта сайынғы жұмыс уақытының ұзақтығы сақталмаған жағдайларда, жүргізушілерге жинақталған жұмыс уақытын тағайындауға болады.(сәйкесінше бір айға)

Жұмыс уақытындағы жинақталған есепті орнату шешімі сайланған кәсіподақ органмен келiсе отырып жұмыс беруші қабылдайды немесе басқа уәкілетті қызметкерлер органдары, ал олар болмаған жағдайда - қызметкермен келісім бойынша, еңбек шарты (келiсiмшарт) немесе қосымшада бекітілген.

Күнделікті жұмыс ұзақтығының жинақталған уақыты (ауысым) жүргізушілерге 10 сағаттан артық емес уақыт орнатылуы мүмкін.

Қалааралық тасымалдауды жүзеге асыру кезінде, жүргізушіге тиісті демалыс орнына жетуге мүмкіндік беру керек, күнделікті жұмыс ұзақтығы (ауысым) 12 сағкатқа улғаюы мүмкін.

Автокөліктегі жүргізушінің келіп жету ұзақтығы 12 сағаттан астам уақытқа қаралса, рейсқа 2 жүргізуші жіберіледі. Сонымен қатар, мұндай көлік құралы жатын орын мен жабдықталған болуы тиіс жүргізушінің демалуы үшін.

Сонымен қатар, мұндай көлік құралы жүргізуші демалысы үшін жатын орын мен жабдықталған болуы тиіс..

Үстеме жұмыс кезінде күнделікті жұмыс ұзақтығы(ауысым) 12 сағаттан аспауға тиiс . Үстеме жұмыс Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен қолданылады. Жүргізуші жұмыс уақыты кіреді::



  • жолда көлік құралын жүргізу және соңғы нүктесінде көлікті жүргізу кезінде қысқа демалысқа тоқтау;

  • бастапқы және соңғы уақыт кезінде жұмыс орындау желіге шығар алдында және желі ұйымға оралғаннан кейін, ал қалааралық тасымалдаулар – айналым пунктінің жұмыс орындалуы үшін немесе жол басталғанға дейін және ауысым аяқталғаннан кейін.

  • Жүргізушінің жолға шығар алдында және келгеннен кейін медициналық сараптама өту уақыты.

  • тұрақ уақыты пунктінде жүктерді тиеп-түсіру, жүктерді отырғызу мен түсіру орны, арнайы автокөліктерді пайдалану орны;

  • жүргізуші кінәсінән емес олқылықтар;

  • техникалық көмек болмаған кезде автомобиль саласындағы операциялық ақаулықтар және реттеу жұмысының желісі жөніндегі жұмыстар шеңберінде мәселелерді шешу үшін жұмыс уақыты;;

  • жүктерді және автокөліктерді соңғы және аралық тұрақтарда күзету уақыты қалааралық тасымалдауларды іске жағдайында, мұндай міндеттемелер келісім шартта қаралған жүргізушімен бекітіледі.

  • жүргізушінің жұмыс орнында болу уақыты, рейс бағыты кезінде екі жүргізуші болса, ол автокөлікті басқармайды.

  • Басқа да жағдайларда, Қазақстан Республикасының заңнамасында қарастырылған.

Күнделікті автокөлік басқаруы ұзақтығы күнделікті жұмыс кезеңі ішінде 9 сағаттан аспауы керек, ал таулы жерлердегі габаритті ұзындығы 9,5 м ден ұзын жүктерді автобустармен тасымалдау, ауыр жүктер тасымалы, ұзынөлшемді және ірігабарииті жүктер тасымалы 8 сағаттан аспауы тиіс.

Автомобиль көлігін үзіліссіз 3 сағат басқарғаннан кейін(мысалы халықаралық тасымалдарда) тоқтауға ұзақтығы кем дегенде 15 минутты құрайтын азуақытты демалыс қарастырылады. Содан кейін осындай тоқтау ұзақтығы әрбір 2 сағат сайын қарастырылады. Демалуға және тамақтануға арналған қосымша үзіліс уақытында көлік жүргізушінің аз уақыт демалуы қарастырылмайды.

Жүк пен автомобиль көлігін күзету жүргізушіге жұмыс уақытының 1/3 көлеміне есептеледі. Жүргізушінің жұмыс уақытына еcептелетін жүк және автомобиль көлігін күзетудің нақты ұзақтығы,cәйкесінше жұмыс берушімен профсоюз органдары арқылы немесе басқа жұмысшыларды ұсынатын толық құқылы органдар арқылы белгіліенеді,ал олар жоқ болған жағдайда – жұмысшылардың келісімімен,жұмыс контрактында көрсетілген немесе оған қосымшада көрсетілген уақыт тағайындалады.

Егер тасымал бір автомобильде екі жүргізуші арқылы орындалса,жүк пен автомобильді жұмыс уақытында күзету тек бір жүргізушіге есептеледі.жұмыс беруші мен жүргізуші арасында келісім бойынша жүк пен автомобильді күзету уақытын басқаша ретпен есептеуге болады.

Рейсте екі жүргізуші болғанда,ол автомобильді жүргізбесе, жұмыс орнында болу уақыты оған ең кем дегенде 50 %-ке есепеледі. Рейсте екі жүргізуші болғанда,ол автомобильді жүргізбесе, жұмыс орнында болу уақыты есептелгенде, жұмыс беруші мен жүргізуші профсоюз органдары арқылы немесе басқа жұмысшыларды ұсынатын толық құқылы органдар арқылы белгіліенеді,ал олар жоқ болған жағдайда – жұмысшылардың келісімімен,жұмыс контрактында көрсетілген немесе оған қосымшада көрсетілген уақыт тағайындалады.

Жылжымалы құрамның негізгі техникалық-өндіруші базадан ұзақ уақытқа кідіруі ,жүктерді траснпортировкалау кезінде және жылжымалы құрамды техникалық қызмет көрсетуден өткізу орындалады.

Уақытты қолдану оборотының коэффицциенті,автомобильдің жалпы оборот уақытына,қозғалысқа қажетті, уақыттың қатынасын сипаттайды.Жылжымалы құрамның қозғалысына қажетті уақыт былай анықталады:



-маршрут узындығы, км;

Vт – техникалық жылдамдығы, км/сағ; tд – автомобильдің қозғалу уақыты,сағ.

Қозғалыс кезіндегі автомобильдің оборот уақыты

мұнда Т0 – автомобильдің оборот уақыты, сағ;

tпр – тиеп-түсіру жұмыстарының орындалу уақыты,сағ;

tд – автомобильдің қозғалыс уақыты,сағ;

tотл – жүргізушінің демалысымен байланысты уақыт, сағ;

tто – автомобильге техникалық қызмет көосетуге керекті уақыт,сағ.

Өз кезегінде,жүргізушінің демалысымен байланысты уақыт анықталады:

мұндағы tотдаз демалыс уақыты, сағ;

t"отд үлкен демалыс уақыты,сағ.

Автомобильге техникалық қызмет көрсетуге керекті уақыт:



мұнда t'т- аралық пунктте автомобильге техникалық қызмет көрсетуде тұратын уақыт, сағ;

n – аралық пункттер саны;

tт"- ақырғы пунктте тұру уақыты, сағ.

Қозғалысыты ұйымдастыру уақыт оборотына біршама әсер етеді,сәйкесінше,уақытты қолдану оборотының коэффициентіне де.

Жалғыз жұмыс кезінде жүргізуші автомобильді бүкіл маршрут бойы бастапқы пунктке қайтып келгенге дейін,тамақтану үшін,аз және узақ уақытты демалыс үшін ғана тоқтау арқылы жүргізеді.Осылай,жүргізуші жалғыз жүру кезінде демалысқа байланысты тоқтау уақыты,кіші және үлкен демалыс уақыты мөлшерінен алынып отырады,және уақытты қолдану обороты коэффициенті анықталады:



Жалғыз жүріс жүк тасымалы жүкті тасымалдау жылдамдығының төмендеуімен ,автомобиль мен жүргізушінің өнімділігі,жүргізушінің ұзақ уақытты қолайсыз тұру орнымен және жолдағы қолайсыз демалыс жағдайларымен байланысты.

Автомобильдің тікелей қозғалысы турлық жұмыс уақытында екі жүргізушімен орындалады,олардың біреуі автомобильді жүргізеді,ал басқасы автомобильде болуы тиіс жатын орында демалады. Осындай жүйеде автомобильдің кідірістері,жалғыз жүріске тән қалып қояды және жүк тасымалының жылдамдығы ұлғаяды,бірақ жүргізуші қолданатын уақыт нашарлайды.

Турлық жұмыс уақытында,жүргізушінің демалысымен байланысты,аз уақытты демалыс көлемі анықталады,және уақытты қолдану оборотының коэффициенті анықталады



Бұл жағдайда уақытты қолдану оборотының коэффициент мағынасы,жүргізуші қолданатын уақыт коэффициентінің төмендеуімен байланысты үлкейеді.Жүргізуші қолданатын уақыт коэффициенті арқылы,қозғалысқа қажетті,жалпы уақытқа,жүргізушілермен шығындалатын уақыт қатынасы анықталады.

Бірінші жағдайда жүргізуші қолданатын уақыт коэффициенті

Екінші жағдайда(турлық жұмыс кезіндегі)



Жеке және турлық жүрістің ортақ кемшілігі жүргізушілердің үйлерінен алыс кетуі болып табылады.

Жүргізуші қолданатын уақыт коэффициенті қолданылатын уақыт оборотының коэффициентіне теңеледі:



Учаскелік қозғалысты ұйымдастыру кезінде бүкіл маршрут,белгілі бір жылжымалы құрам жұмыс істейтін, жеке учаскелерге бөлінеді. Автотранспорт өндірісінің орналасуына қарай жылжымалы құрамның жұмысы қысқа және ұзын учаскелерде ұйымдастырылады. Автотранспорт өндірісінің жұмысы қысқа учаскелерде атқарылса,қозғалыс та бір жүрісті әдіс арқылы,автомобильдің жалпы обороты жұмыс уақыты кезінде жүргізушінің ауысуымен ұйымдастырылады. Учаскенің ұзындығы учаскедегі автомобиль уақыт оборотының 1,0-1,5 жүргізуші жұмысынан аспағанымен анықталады.

Ұзын учаскелердегі жұмыста автотранспорт өндірістерін учаскенің ортасына орналастырады, және қозғалысты екі тартыммен аустыру әдісі арқылы:бір жүргізуші АТП дан учаскенің бастапқы пунктіне дейін жұмыс істейді,ал басқасы АТП-дан соңғы пунктке дейін жұмыс істейді.

Жүргізуші қолданатын уақыт коэффициенті



Автомобиль көлігімен халықаралық жүк тасмалдау жүйесі Қазақстандағы халықаралық жол тасымалдары конвенциясына сай ұйымдастырылған.

Халықаралық автомобиль көлігі бірлестігі,негізгі халықаралық транзитті автомобиль тасымалының МДП кітабын шығарады,береді және қадағалайды. МСАТ әлемнің 70 мемлекетінің ұлттық транспорттық ассоциациалараын біріктіреді.МДП әлемдік конвенциясы ,МСАТ мүшелерінің өздерінің тасымалдаушылары үшін жауапты екенін қарастырады.

Автомобиль көлігімен жүкті халықаралық тасымалдаудің дәстүрлі жүйесі болып, тауарлар бір немесе бірнеше мемлекет шекарасын асып өткенде,әрбір мемлекеттің кеден билігі ұлттық бақылау шараларын және жылжымалы құрамды жіберу процедурасын қолданады. Ол әр мемлекетте әр түрлі болады,бірақ көбінесе өздеріне ұлттық шекарада жүкті тексеру және ұлттық талаптар орындалады.Бұл үлкен шығындарға,кідірулерге және халықаралық көлік жұмысына кірісуге әкеліп соғады.

Халықаралық тасымалдардың эффектісін жоғарылату үшін 1959 жылы халықаралық тасымалдар кітабы МДП бойынша кедендік конвенция шығарылып кіргізілген,және оған кеден пломбысы соғылған. TIR конвенциясы халықаралық тарнзитті жүйені, сауданы және халықаралық автомобиль тасымалын жеңілдету үшін орнатады. Ол кеден процестерінің қолайлы және қауіпсіз орындалуын қамтамасыз етеді,сондай-ақ транзиттік жүйеге бақылау жүргізу , минимум шарттар және талаптар орнату жолымен,жүйе мүшелерімен орыналуы тиіс. (TIR корнетінің басшысы кеден процедуралары дұрыс орындалмаған жағдайда,кеденде бүтіндей және толықтай жауапты болып қалады.) Қазіргі күнде 3 млн.-нан астам халықаралық көлік құралдарының тасымалы осы конвенция бойынша жүзеге асырылады.

Кепіл жүйесі(кепіл тізбегі) ұлттық кепіл бірлестіктерінен тұрады.Қазақстанда ол АСМАП.Егер тасымалдаушы жүк тасымалы үшін төлемесе немесе толық төлемеген болса,кеден органдары «МДП кепіл мақсатына » сәйкес жетпеген қарызды талап етуге құқылы.

Қазақстанда МДП кітабы МСАТ және Халықаралық сақтандыру пұлы АСМАП арқылы беруге құқылы.

МДП кітабын алғанда,тасымалдаушы МСАТ сақтандыру премиясын төлейді,сондай-ақ өзінің жауаптылығын сақтандыру ұйымдары арқылы сақтадырады.

Мемлекетте тасымалдаушыны ұсынатын әрбір гарант бірлестігі,МДП конвенциясы мүшесіне мемлекеттегі жинақтарға төлем төлеуге кепілдік береді,олар тасымал кезінде МДП кітабының қолданылуы бұзылса,ұлттық кеден заңы сол төлемді қайтарып береді.

МДП конвенциясы автомобиль көлігі үшін маңызды келісім,басқа көлік түрлерінің алдында «есіктен есікке » жүк тасымалының жылдамдығын қайта тиеусіз және транспорттау кезінде тауардың жоғары деңгейде сақталуына кепілдікті өз мойнына алады.

МДП конвенциясы сақтандыру заңымен құралады.Бүкіл әлемде қолданылатын сақтандыру заңына сәйкес,өз мүлкін сақтандырғысы немесе жауаптылық алғысы келеін тұлға,сақтандыру компаниясымен сәйкесінше қажетті қаржы мөлшерін төлеп келісімге отырады,ал келісімде қарастырыған жағдайдың бірі орын алса, сақтандыру компаниясы әрбір сақтандыру жағдайы бойынша шығынды өтейді.

АСМАП сақтандыру компаниясының автотасымалға жауапты серіктесі ТТ Клуб (Through Transport Mutual Insurance Association Ltd) болып табылады. ТТ Клубтың ерекшедігі ,ол өзі көлік ұйымының сақтандыру ассоциациясы болып табылады және өзара талапсыз ,яғни, кіріссіз сақтандырумен айналысады.

Ауылшаруашылық және металл өндірісі,1990-шы жылдары импорттың ұлғаюына және сәйкесінше халықаралық тасымалдардың өсуіне акелді,сур. 6.41

.

Сур. 6.41. Халықаралық автомобиль тасымалының көлемі:



—▲— шетел тасымалдаушыларымен орындалған тасымал көлемі;

——ресей тасымалдаушыларымен орындалған тасымал көлемі;

—◊—жалпы тасымал көлемі.

Соңғы 10 жылда автомобиль көлігімен атқарылатын халықаралық жүк тасымалы елімізде 10 есеге көбейді. Халықаралық автомобиль тасымалы сферасында 2,5 мың бірлестік,22 мың инвентор құрамды автопойыздар(олардың 8% ғана Евро-3 талаптарына сәйкес келеді)және 125 мың адам жұмыс істейді. Алдағы уақытта бірлестіктердің үлкеюі қарастырылуда.50 автомобильден көп бірлестіктер саны 1,8% ға азайды;10жылжымалы құрам бірлестігі 70% -ті құрайды. Ірі бірлестіктер құрамына жалпы жылжымалы құрамның 25% -і кіреді.

Ресей саудасындағы халықаралық тасымалдардың жалпы көлемі 3 млрд. АҚШ долларымен есептеледі,олардың 1 млрд. ресей тасымалдаушыларының қалтасына түседі. 80 % халықаралық жүк тасымалы ресей тасымалдаушыларымен жүзеге асырылады. Қазақстан территориясында халықаралық тасымалды 50 ден астам мемлекет автомобильдері орындайды.1996 жылға дейін мемлекетте халықаралық автомобиль тасымалына қандай да бір бақылау жүйесі болған жоқ. 1996 жылы Ресей көлік инспекциясында есепке,халықаралық тасымалға анализ және бақылау жасау үшін бөлімше құрылды.

3 Лекция. Халықаралық тасымалдауды ұйымдастыру

Дәріс мазмұны:


  1. Халықаралық көлік дәліздері

  2. Көлік дәлізінің артықшылығы

  3. Халықаралық тасымалда тасымалданатын тауарлардың құрылымы

  4. Қалааралық тасымалдау бойынша көлік талаптары

Шетелдік тасымалдаушылардың Қазақстан Республикасының Халықаралық келісімдері бойынша Қазақстанда үшінші елдер мен үшінші елдерге тасымалдаулар тыйым салынған. Алайда, Қазақстан мемлекетінен бақылаудың жоқтығынан шетелдік тасымалдаушылар үнемі тыйымды бұзады. Қазақстандағы ата-аналар еңбек және демалыс режимі туралы шарттың орындалуын бақылау болмауы, республикалық жолдардың өткізу қабілетін көлік құралына артық жүктеме , т.б.

Қазақстандық автокөлік компаниялары елдегі қайшылықпен және айнымалы заннамалық және салық саясаты елде шетелдік бәсекелестермен салыстырғанда тең емес жұмыс жағдайы болып табылады. Еуропалық Одақ бір ауыр көлік құралына арналған барлық салықтардың орташа деңгейі жылына 700 экю құрайды, ал Қазақстанда- 8000 экю. Қазақстандық тасымалдаушылар шетел аумағында жолдық және басқа да алымдарды төлейді, деңгейі үнемі өсіп келе жатқан. Отандық өндірушілердің біршама арзан жылжымалы құрамы ЕЭС елдер талаптарына сай келмейді және оны шекара арқылы жібермейді. Біздің тасымалдаушылар үшін «Магистральники» Еуропалық автомобиль зауыттары өте қымбат. Тіпті ұлттық аумағында қазақстандық тасымалдаушыларды ығыстыру.

1994 жылы Критте екінші еуропалық көлік конференциясы болды Ол бірлескен трансшекаралық еуропалықтар көлік жүйесінің Еуропалық Қоғамдастық аясында әзірленген және қабылданды. Орталық және Шығыс Еуропа басым дәліздерін анықтады. Халықаралық көлік дәліздерінің ең көп шоғырлану бағыты халықаралық жүк тасымалдаумен және жүктерді әртүрлі көлік түрлерімен тасымалдау. Жолақ дәлізінде қарқынды және уйлесімді қатынас жолдары және әртүлі көлік түрлерінің нысандары дамиды.

Бұл жүйе 9 дәліздермен 13 филиалдарынан тұрады( 6.42 сурет). Бұл жүйенің 3 дәлізі тікелей Ресейге әсер етеді.. Бұл дәліз №1 Берлин - Балтық елдері,Калинградский ауданы болып табылады, № 2 : Берлин - Варшава - Минск - Мәскеу және дәлізі № 9: кейінірек оңтүстік Еуропа елдерінде және - Хельсинки - Мәскеу.



Сурет. 6.42. Орталық және Шығыс Еуропа тоғыз Криттік дәліздер

Толығырақ жақында жасалған келісімдер көлік дәлізі № 2 Берлин - Варшава - Минск - Мәскеу Нижний Новгород және Екатеринбург.

Ресей үшін ең келешегі бар көлік дәлізі Балтика-Орталық-Қара теңіз болып табылады. Оның ұзындығы 2000-нан астам км.Көлік дәлізінің соңғы пункті, солтүстігінде Россияның Балтика порттары : Санкт-Петербург, Выборг, Приморск, сондай-ақ Россиямен Финляндия арасында құрлық шекаралық өту.

Оңтүстікте соңғы пункт дәліздері теңіз порттары болып табылады: Новороссийск, Туапсе, Таганрог, Астрахань және өзен порты: Ростов, Азов.

Бұл көлік дәлізінің артықшылығы:



  • Бір ел аумағы арқылы өтеді;

  • Кедендік операцияларды ұштастыра отырып жүктерді терминалда техникалық өңдеу;

  • ол Солтүстік және Солтүстік-Батыс Еуропа, сондай-ақ Таяу Шығыс, Оңтүстік Еуропа, Түркия елдерімен Қазақстанның сыртқы экономикалық қарым-қатынасты қамтамасыз ете алады;



  • Осы аймақта 60 млн астам адам тұрады. Сондай-ақ өнеркәсіп пен ауыл шаруашылыгы жеткілікті дамыған, тасымалдауда қажеттігін анықтайды.һ

Халықаралық саудада, көлік компонент және оның барлық элементтері ең тиімді болып табылады. Жол пойыз қозғалысы бағдары (± 20%) тасымалдаудың негізгі бағыттары бойынша пайыздық мөлшерлемелердің деңгейі:

Германия - Москва- 2200 долл. США;

Финляндия - Москва - 1200 долл. США;

Италия - Москва - 3300 долл. США.

Пайыздық мөлшерлемелердің деңгейі жыл мезгіліне байланысты ауытқиды(жыл соңында жоғары ,жыл басына қарағанда)

Қазақстан географиялық орналасуы үшінші елдерден біздің көлік коммуникациялары транзиттік тауарды жеткізу үшін мүмкіндік береді.

Қазақстан аумағында қысқа көлік жолдары өтеді, Еуропа мен Орталық Азия мемелекеті және Азиямен-Тынық мұхитын байланыстырады.

Қазақстан арқылы өтетін транзит - қолданыстағы баламалы бағыттарын салыстырғанда ең тез тасымалдау болып табылады. Жүктер, Қазақстан арқылы өтіп,шекараны аз мөлшерде қиып өтеді.

Көлік теминистрлігінің МПС мен бірлесіп МТК дамуының бағдарламасын әзірледі ресей дәліздерін ескере отырып тоғыстыру, оларға кіретін:транссібір дәлізі(шамамен 100 жыл бұрын құрылған Транссібір магистралі, шекаралық пункттер мен Ресейдің Солтүстік-Батыс порттарына) Қиыр Шығыс порттары байланысты, ол; көлік дәлізі Солтүстік-Оңтүстік; Солтүстік теңіз жолы.

Үкіметаралық келісіммен содан кейін паром арқылы Каспий теңізіндегі Иран порттарына шығанағы облысы, Үндістан мен Пәкістан, Ресейде темір жол және автомобиль желіге беруге қамтамасыз ету керек, Солтүстік-Оңтүстік МТК Ресей, Иран және Үндістан арасында келісім, немесе өзенінің кемелерде - Теңіз және Шығыс және Орталық Еуропа мен Скандинавия елдері. Дәлізінің 15 әлеуеті қуаты -. 16 млн жылына жүк.

Солтүстік-Оңтүстік бағытындағы негізгі нүктелері федералдық автомобиль жолдары, екі жолдық теміржол, ішкі су жолдары, байланыс және әуе қозғалысына байланысты. Оның техникалық параметрлерін Көлік байланыс негізінен халықаралық стандарттарға сәйкес келеді. Алайда, айтарлықтай ұзындығы автомобиль жолдары және инфрақұрылымдық қызметтер техникалық жағдайы елеулі жетілдіруді талап етеді

Солтүстік-Оңтүстік бағытындағы терминалдар жеткілікті. Алайда, олар, әдетте, көлік құралының кез келген бір түрін, бейімдейді. Олардың нақты жаңғырту олар белгілі бір әкімшілік орталықтарында экспорт-импорт тасымалдау және тарату функцияларын қамтамасыз ете алады.

Қазіргі уақытта, автожол кең желісін құру мен ауыр жүктің озық болуы ішкі трафиктің шетелде тауарларды халықаралық тасымалдаудың өсу қарқыны жаппай өндірісін дамытуы.

Еуропада, тауарларды құрылымы халықаралық тасымалда тасымалданатын: жемістер мен көкөністерді, азық-түлік өнімдері, химиялық заттар, құрылыс материалдары,және бағалы тауарлар. Еуропа елдерінің арасындағы жүктерді автокөлік өзен көлігі салыстырғанда 48 сағаттан 134 сағатқа дейін, темір жол тасымалдауда 2 сағаттан 56 сағат дейінгі уақытты үнемдейді.

Батыс сарапшылардың пікірінше ең үнемді жүк көлік құралдары болып автопоезд саналады толық массасы 40-45 тонна, қос білікті тартқыш үшосьті жартылай тіркемеден тұрады.

Шетелдік тасымалдаушылар үнемі көлікті оңтайландыру бойынша жұмыстарды жүргізуде. Ол кеңінен терминал тасымалдау жүйесін пайдаланылады, онда халықаралық көлік тек терминалдар арасында жүзеге асырылады, ал жартылай тіркемелерді тарату (немесе кузовтардың ауысымы) тағайындалған елде көлік құралдарын тасымалдаушылар,ішкі тасымалдаумен айналысады.

Терминал желісін бір немесе бірнеше орталық терминалдары және экспедиторлық қоймалардан тұрады. Қоймалар өз аумағында барлық жүктерді тиеп-жөнелтуді қабылдайды және орталық терминалға жеткізеді,олар құрама партияларда топталады.

Терминал жүйесінде тасымалдау процесінің бірнеше циклы жұмыс істейді: жүктердi тасымалдауды жүзеге асыратын, терминал және сақтау үшін желілік тасмалдаулар ,жүктерді жеткізу.

Маршрут бойынша қозғалыс бірқатар елдердің аумағы арқылы өтетін, 1000-нан астам шақырымды құрайды, тасымалдауды ұйымдастыруда аймақтық учаскелік жүйе қолданылады. Әр иінде автокөлік-тарқыш жұмыс жасайды, берілген облысқа тағайындалған, ал жартылай тіркеме терминал басынан соңына дейін артық жүк тиеусіз жеткізіледі. Жүктерді түпқоймада тасымалдау немесе контейнерлерде, тиеп-түсіру өлшемімен және көлік құралымен сәйкес келеді.

2001 жылдың 1 қазанынан бастап, жаңа нормалар мен экологиялық талаптар,жүк автокөліктері үшін енді. Батыс Еуропа ТМД халықаралық автотасымалдаушылар қыспағына түскен, оның жолдарды қорғау үшін барлық жағынан ұстанады. Негізгі алымдар бірі ТМД елдерінен автомобильдер қойылған экологиялық қауіп болып табылады.

Автокөліктерге талаптар,қалааралық көлік тасымалдауындағы жұмыс,Еуропалық көлік конференциясының министрі -ЕКМТ (СЕМТ) тағайындайды. Бұл ұйым бірнеше рұсат береді,атап айтқанда «ЕКМТ кітабын», аса қауіпсіз поездар үшін.

Соңғы СЕМТ/СМ (2001) 9/Final 3 санатқа енгізіледі:

«green» - «зеленый» - бамперда мына әріп бекітіледі «U» немесе«G» ;

«greener and safe» - «более зеленый и безопасный» бамперда осы әріп бекітіледі «S»;

«Евро-3 safe» - «Евро-3 безопасный» - бамперда мына сан бекітіледі «3».

Сонымен қатар, көліктер , бағыты Австрия аумағы арқылы өтетін , KVD нормативіне кіреді, немесе «австриалық шу» деп аталатын талапқа кіреді.

Бұл дегеніміз, Австрияның қатаң шектеулер қоятының көлік системасының шу деңгейіне қарағанда ,өз аумағында түнгі уақытта тасымалдауларды орындайды. Автокөліктер үшін,нормаға сәйкес келетін , арнаулы белгі «L»орнатылады.

Евро-2 нормасынан бастап,жоғарыдағы талаптар автокөлік қозғалтқышына ғана емес, жалпы барлық көлік системасына..

Отандық автокөлік өнеркәсібі жылжымалы құрамды халықаралық тасымал үшін босатпайды. Россияның көлік компаниялары жылжымалы құрамды шетел өндірушілерінен алуға мәжбүр. Қазіргі уақытта ең арзан автокөлік,барлық еуропалық параметрлерге сәйкес бұл белорустық автопоезд- «МАЗ-MAN» Тауарларды халықаралық тасымалдау арттыру байланысты:

халықаралық стандарттарға сәйкес, ұлттық көлік заңнамасын бірте-бірте жақындасуы;

жол көлігінде көпжақты және екіжақты келісімдер жүйесін жетілдіру Қазақстанның позициясын нығайту;

халықаралық көлік дәліздерін инфрақұрылымын дамыту;

тауарлар мен көлік құралдарын кедендік ресімдеу және бақылау үшін тиімді технологияларды енгізу;

шекара бекеттерін көлік құралдарын өндірістік базаны жаңғырту.

ҚОРЫТЫНДЫ

1.Тауар тасымалдауды ұйымдастыру өзара байланысты қатарынан күрделі процесс болып табылады және өзара туындайтын операциялар, барлық нормативтік істі оларды өндіру орнынан тауарларды өткізу орнына. туралы тұтыну.

Шығынды азайту үшін, өнімдерді өндіру және оны тасымалдау ұйымдастыруға байланысты өндірістен тұтыну нүктесіне дейін,тасымалдау процесі функциясы қатысушылар арасында бөлінген-тасымалдау кешенімен,автокөлік кәсіпорын мен өңірлік және федералды деңгейдегі құрылым. Көлік құралдары кешені - көлік жүйесінің келесі элементі бөлімшелері кіреді: тасымалдау, тиеу, тасымалдау, тиеу және жұмыс жылжымалы құрамды дайындау үшін жүкті дайындау.


  1. Әр біріктірілген жеке құрама ұйымға топ әкелмейді. Жиі компоненттерін біріктіру нәтижесінде бейтарап кешендері немесе iрiткi салу болып табылады.

  2. Әрбір система компонеті өзінің нақты қызуғышылығы бар, ол көбінесе басқа компоненттерінесәйкес келмейтін белгілі бір ақпарат, жасайды. Олардың арасындағы өзара іс-қимыл, олар жүк мүмкіндіктер мен жүйенің басқа көрсеткіштері ретінде анықталады.Система әсерінің басты факторы болып барлық компонент үйлесімділігі болып табылады,системаға кіретін,бір мақсатта біріктірілген.

5. Синергия байланысты өндірістік процестерді ұйымдастыру жүйелі тәсілді одан әрі дамыту.

Синергия - атап айтқанда ғалымдардың жаңа талпынысы, сипаттау түсіндіруге және жалпы өзін-өзі дамытушы динамикалық жүйелердің әрекетін болжау және тірі жүйелер. Синергетикалық әсері бір компоненті мүдделері сәйкес бастайды, сонымен қатар басқа да мүдделеріне жабатын, осылайша оларды пайдалану тиімділігін арттыру мүмкін емес кезде ғана көрінеді. Тасымалдау үдерісін ұйымдастыру - жолаушылар тасымалын жеке кезеңдерінің арасындағы уақыт дәл пропорцияда анықтау және құру. Көліктіің әрбір партиясы белгіленген уақытта басталып және аяқталуы керек.



  1. Жүктерді тасымалдау тиімділігі әртүрлі шарттарға байланысты және ұйым тәсіліне. Өнеркәсіптік,ауыр шаруашылық,құрылыс жүктер, Тауарлар өнеркәсібі олардың нақты ерекшеліктерін қабылдау тиіс, олардың қауіпсіздігіне, жол қозғалысы қауіпсіздігі, жалпы ішкі өнімдегі көлік шығындары үлесінің төмендеуіне, сайып келгенде, жылжымалы құрамды пайдалануды арттыру.


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5


©melimde.com 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет