Жұмыс бағдарламасы, бақылау жұмыстарын орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар организация производства рабочая программа



жүктеу 276.23 Kb.
Дата11.04.2017
өлшемі276.23 Kb.




Д. СЕРІКБАЕВ атындағы ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК

ТЕХНИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

Ф1 Н ШҚМТУ 701.01-01-1-2011


Сапалы менеджмент жүйесі

Пәннің оқу-жұмыс бағдарламасы


бет 23тен




Қазақстан Республикасының

Білім және ғылым

министрлігі
Д. Серікбаев атындағы

ШҚМТУ



Министерство

образования и науки

Республики Казахстан
ВКГТУ им. Д. Серикбаева

БЕКІТЕМІН:


ЭжМФ деканы

________Е.В. Варавин

«______» ______2014ж

ӨНДІРІСТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ

Жұмыс бағдарламасы,

бақылау жұмыстарын орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар

ОРГАНИЗАЦИЯ ПРОИЗВОДСТВА

Рабочая программа,

методические указания по выполнению контрольных работ



5B050600 «Экономика» мамандықтарының студенттеріне арналған

Өскемен


Усть – Каменогорск

2014


Дәрістердің тезистезистары 5B050600 «Экономика» мамандығына күндізгі оқу түрінде оқитын студенттеріне Мемлекеттік білім беру стандартына сәйкес №1080 23.08.2012ж. негізінде «Инновациялық менеджмент» кафедрасында жасалған.

Кафедра меңгерушісі: Ж. Конурбаева


Хаттама №____ ____________________2014ж.
Құрастырған аға оқытушы А. Казыкенов

ОҚЫТУШЫЛАР ЖАЙЛЫ МӘЛІМЕТТЕР ЖӘНЕ БАЙЛАНЫСУ ТУРАЛЫ АҚПАРАТТАР


«Инновациялық менеджмент» кафедрасы, «Экономика және менеджмент» факультеті (ауд. Г-3-204)

Оқытушы, сабақты жұргізуші: Казыкенов Аслан Жадыгерович, аға оқытушы.

Жұмыс телефоны: 540-939

Аудиториялық сағаттар және кеңес беру уақыты: сабақ кестесі мен оқытушының жұмыс кестесіне сәйкес.

Қажетті әдістемелік материалдарды электрондық түрінде университеттің сайтынаң (www.do.ektu.kz) табуға болады.
КІРІСПЕ
Нарықты экономикаға өту кезеңінде басқару жұйесін одан әрі дамыту және осы кезеңге тән жаңа қағидаларды басшылыққа ала отырып экономиканы жандандыру – бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі.Осы тауқыметті шешу жөніндегі негізгі тұтқалардың бірі ол өндірісті, жалпы экономиканы іскерлікпен басқару,нарықты экономикалық қатынастарды дамыту, оларды құқықтық тұрғыдан реттеу,ақша-несие,қаржы және валюта қатынастарын жүзеге асыру.

Басқаруды ұйымдастырудың қажеттілігі қоғамдық еңбек бөлінісінің дамуына байланысты. Қоғамдық еңбек бөлінісіне қарай шаруашылықтың пайда болуы олардың арасындағы өндірістікқатынастарды реттеп үйлестіруді ұйымдастырып басқаруды талап ететіні белгілі.

«Өндірісті ұйымдастыру» түсінігі ағылшын тілінен аударғанда - өндірісті басқару,басқаша айтқанда,өндірісті басқару қағидалары мен әдістері,құралдары мен формаларының жиынтығы деген мағынаны білдіреді.


  1. ПӘНДІ ОҚЫТУДЫҢ МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТІ




    1. Пәнді оқытудың мақсаты

Өндірісті ұйымдастыру негіздері пәнін берудің негізгі мақсаты, болашақ мамандарды өндірісті ұйымдастырудың әдістемелік-теориялық негіздерін жүйелік синтездеу және олардың алған білімдерін тәжірибеде қолдану жолдарымен кәсіптік жоғары дәрежеге жеткізу.



1.2 Пәнді оқытудың міндеті

а) Студент білу керек:

- Өндірісті ұйымдастыру негіздерін;

- Өндірісті ұйымдастыру эволюциясын;

- Өндірісті ұйымдастыру принциптерін, мақсатын мен функциясын;

- ұйымдастыру түрлері мен басқару құрылысын;

- Өндірісті ұйымдастыру әдістері мен тәсілдерін;

- кәсіптік орындарда өндірісті ұйымдастыруды ұйымдастыру;

- кәсіпорын мен кәсіпорын жұмысшыларын басқару;

- басқару теориясын шешу;

- басқару психологиясын.

б) Студент істей білу керек:

- Өндірісті ұйымдастыру негіздері пәнінде алынған білімдерін іс жүзінде қолдана білу;

в) Курстық бағалық ориентациясы:

- Нарықтың өзгеруіне байланысты әрқашан тиімді және дұрыс шешім қабылдай алатын, жоғары білімді мамандарды дайындау.
Студенттерге өндірісті ұйымдастыру негіздері курсын жақсы меңгеруге қажетті пәндер тізімі:

Экономикалық теория пәні - курстың методологиялық және теориялық негізі болып келеді. «Өндірісті ұйымдастыру негіздері» курсын оқуда, макро және микроэкономика, экономика пәндеріне байланысты білімдерді білу қажет.

2 ПӘННІҢ МАЗМҰНЫ
2.1 Дәріс сабақтарының мазмұны
2. 1.1 Ғылыми және тәжірибелік мәні (2 сағат)

Басқару ұғымы, қоғамдық жүйедегі басқару салалары және олардың өзара ықпалы. өндірісті ұйымдастырудың мағынасы мен негізі. Нарықтық экономикада өндірісті ұйымдастырудың кәсіпорындарда жұмыс істеу мәні. Менеджер және оған қойылатын талаптар. Өндірісті ұйымдастырудың жапониялық және американдық үлгілері, оларды салыстыру анализі. Қазіргі заманғы менеджер және Қазақстандық өндірісті ұйымдастырудың дамуы.


2.1.2 Өндірісті ұйымдастыру теориясының дамуы (2сағат)

Ғылыми басқарудың пайда болу алғышарттары. ХХғ. екінші жартысындағы басқару ойларының эволюциясы. Басқару ойларының мектептері: ғылыми басқару, әкімшілік, тәртіптік (адаммен қатынас), ғылыми басқару мектебі. Қазіргі кездегі басқару теориялары: «Х», «У», «А», «Z». Өндірісті ұйымдастыру теориясының даму алғышарттары.


2. 1.3 Басқарудағы интеграциялық процестер (2сағат)

Басқарудың хабарламалар жүйесімен қамтамасыз етілуі. Ұйымдардағы өзара қарым-қатынас және оларды басқару. Басқару жүйесіндегі шешімдер теориясы. Ұйымдар және оларды тиімді басқару жолдары.

2.1.4 Өндірісті ұйымдастыру функциясы (4 сағат)

Өндірісті ұйымдастыру функциясының мағынасы. Басқару функцияларының түрлері. Кәсіпорынды басқару – Өндірісті ұйымдастырудың негізгі функциясы. Өндірісті ұйымдастыруте бақылаудың қажеттілігі. Бақылау процесстерінің кезеңдері. Жалғаушы процесстер: байланыс және шешім қабылдау.


2.1.5 Жоспарлау қызметі (4сағат)

Жоспарлау, оның түрлері мен мақсаттары. Жоспарлаудың маңызы. Ұйымдастыру қызметі, ұйымдастыру құрылымы. Стратегиялық, тактикалық, оперативтік жоспарлау.

2.1.6 Өндірісті ұйымдастырудың ұйымдастыру құрылысы (4 сағат).

Өндірісті ұйымдастырудың ұйымдастыру құрылысының мағынасы. Өндірісті ұйымдастырудың ұйымдастыру құрылысының дәстүрлік типтері: сызықтық, функционалдық, комбиналды, матрицалық. Өндірісті ұйымдастыруды орталықтандыру және оптималды басқару нормалары.


2.1.7 Ынталандыру қызметі және түрлері (4сағат)

Мотивация ұғымы. Адам сұраныстарын қанағаттандыру арқылы мотивациялау. Адам сұраныстарының табиғаты жайлы батыс психологтарының теориясы.

2.1.8 Басқару әдістері, олардың мағынасы мен арақатынасы (4 сағат)

Басқару әдістерінің мағынасы, арақатынасы және мазмұны. Экономикалық басқару әдісі, оның мағынасы және кәсіпорынды басқару процесінде жұмысшылардың қарым-қатынасына әсері.Ұйымдық - әкімшілік әдістер. Әлеуметтік – психологиялық әдістер.


2.1.9 Топтық динамика және басшылық (2сағат)

Адамдарды және топтарды басқару. Билік және ықпал ету. Басшылық стилі.. Басқарудағы қайшылықтар. Басқару қызметкерлері және олардың еңбегін ынталандыру.


2.2 Тәжірибелік сабақтардың мазмұны
2.2.1 Өндірісті ұйымдастыру теориясының дамуы (1сағ)

2.2.2 Өндірісті ұйымдастырудың ұйымдық құрылымы (1сағ)

2.2.3 Өндірісті ұйымдастыру функциялары (1сағ)

2.2.4 Басқару әдістері (1сағ)

2.2.5 Өткізуді, өндірісті, кәсіпорын кадрларын және қаржыны жоспарлау (2сағ)

2.2.6 Матрицалық құрылым (2сағ)

2.2.7 Реттеу және өкілеттілікті делегирлеу (2сағ)

2.2.8 Тіркеу және есеп беру, есеп жүргізу, қаржылық сметалар (2сағ)

2.2.9.Мотивация қызметі және оның маңызы (2сағ)

3 БАҚЫЛАУ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ТАҚЫРЫПТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ОРЫНДАУҒА АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР



3.1 Бақылау жұмысының мақсаты

Бекітілген оқу бағдарламасына сәйкес сырттай оқу бөлімінің студенттері бақылау жұмысын жазуға міндетті.

Бақылау жұмысында студенттер «Өндірісті ұйымдастыру» пәнінен алған теориялық білмдерін терең көрсетулері қажет және отандық, шетелдік әдебиеттерді қолдана отырып басқару ісіне дген шеберліктерін барынша ашып көрсетулері қажет. Бақылау жұмысындағы тақырыптар емтиханда кіргізіледі.

3.2 Бақылау жұмысының тақырыптарын таңдау

Бақылау жұмысы екі бөлімнен тұрады – теориялық және тәжірибелік. Бақылау жұмысының бірінші бөліміндегі нұсқалар сынақ кітапшасының соңғы нөміріне сәйкес келеді. Егер 1 болса, 1 немесе 11, егер 3, онда 3 не 13.

Бақылау жұмысының екінші бөлімінде студенттер оқытушыдан кейс немесе талқылауға арналған сұрақтар беріледі. Студенттер өз беттерінше дайындалып, жазбаша түрде өткізеді.

3.3 Бақылау жұмысын орындауға қойылатын талаптар

Студент өз тақырыбын таңдап алғаннан кейін, міндетті түрде зерттеуге қатысты мақсаты мен міндетін анықтауы тиіс.

Жұмысты орындамас бұрын, оның жоспарын жасап алу керек. Жоспарда тақырыпқа байланысты нақты сұрақтар ғана қаралуы тиіс. Жоспар толық және логикаға сыйымды болу керек.

Жұмыстың соңында міндетті түрде қолданылған әдебиеттер тізімі көрсетілу керек, және кітаптың қай бөлімінен алынғаны параграфы көрсетілу қажет.



3.4 Бақылау жұмысын толуға қойылатын талаптар

Бақылау жұмысы жазбаша түрде жазылып өткізіледі: титулдік бетте студенттің толық аты-жөні, факультет, кафедра және оқытушының аты-жөні жазылуы тиіс. Тәжірибеде көрсетілгендей машинамен жазылса 15-бет, қолмен жазылса 20-бет болуы тиіс.

Бақылау қолмен жазылса жазу анық оқылатындай жазылу қажет, машинамен жазылған жағдайда бөлімдер үлкен әріптермен терілуі қажет.

Бақылау жұмысы төмендегі талаптпрға сай болу керек:



  • мазмұны терең, студенттің сол сұраққа қатысты теориялық білімін көрсетуі;

  • мәселенің мағынасын толық ашу;

  • мәселеге қатысты өз көзқарасын білдіру ;

  • сауатты, ұқыпты және таза жазылуы.

Бақылау жұмысы сессияның алдында бір ай бұрын тексерілуге өткізіліуі тиіс. Оқытушы алдын-ала тексеріп, нұсқаулар көрсетеді. Соларға қатысты оқытушының ескертулеріне байланысты жұмысты қайта қарастырады.
Қандай да бір сұрақтар туындаған жағдайда «Инновациялық менеджмент» кафедрасына қоңырау шалуға болады (тел.: 540-939).

4 БАҚЫЛАУ ЖҰМЫСЫНЫҢ ТАҚЫРЫПТАРЫ





  1. Басқару үрдісін ұйымдастыру әдістемесіндегі мендежмент қызметтері

  2. Өндірісті ұйымдастырудың жаңа тұжырымдамалары.

  3. Өндірісті ұйымдастыру – адам еңбегінің іс-әрекеті ретінде.

  4. Қазақстандық өндірісті ұйымдастыру ерекшеліктері.

  5. Қызметтерді интеграциялаудағы басқару мақсаттарының рөлі

  6. Практикада қолданылатын басқару үрдістерінің түрлері.

  7. Менеджер тұлғасының жетілген үлгісін жобалау

  8. Басқару шешімдерін ақпараттық-компьютерлік қолдау

  9. Бақылаудың турлері.

  10. Жедел (оперативті) контроллинг.

  11. Стратегиялық контроллинг.

  12. Иерархия и мақсаттылық.

  13. Өндірісті ұйымдастыру эволюциясы .

  14. Ұйымдағы менеджердің этикалық рөлі

  15. Ситуациялық жағдай.

  16. Ұйымдағы өзгерістерді басқару

  17. Экономикалық және психофизиологиялық факторлардың еңбек өнімділігіне әсерлері

  18. Жоспарлау – басқару қызметі

  19. Ұйымдастыру – басқару қызметі

  20. Қажеттіліктер мен ынталандыру жүйесі

  21. Бақылау – басқару қызметі

  22. Ұйымдағы коммуникациялық процесс

  23. Ұйымдағы басшылық

  24. Көшбасшылық: стильі, ситуациясы және тиімділігі

  25. Қайшылықтарды басқару, күйзелістер мен өзгерістерді ұйымдастыру

  26. Персоналдарды басқару: нысандары мен әдістері

  27. Ұйымды басқару стратегиясы

  28. Басқару мәдениеті мен стилі

  29. Болжау – басқарудың негізі ретінде.

  30. Басқарудағы жаңалықтар және оларды енгізу

  31. Жаңа технологияларды таңдаудағы қиындықтар

  32. Әлеуметтік жауапкершілік және этика

  33. Өзара қызметті ұйымдатыру және өкілеттілік.

  34. Өндірісті басқару: операциялық жүйе қызметі

  35. Өндірісті басқару: кешенді басқару

  36. Жүйелік жағдайлардың ерекшеліктері

  37. Процесстік жағдай

  38. Әлеуметтік-экономикалық жүйелердегі бизнес-процестердің реинжинирингі

  39. Иерархияны талдау әдісі (ИТӘ)

  40. Морфологиялық синтез әдісі

5 ЕМТИХАНҒА АРНАЛҒАН БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАРЫ




  1. Өндірісті ұйымдастыру ұғымы және оның нарықтық экономикадағы рөлі

  2. Өндірісті ұйымдастырудың негізгі мақсаттары мен міндеттері.

  3. Өндірісті ұйымдастыру дамуының негізгі кезеңдері.

  4. Басқарудағы негізгі мектептер.

  5. Басқарудағы объект пен субъект. Өндірісті ұйымдастыру объектісіне әсер ететін факторлар. Басқарудағы қарым-қатынастар.

  6. Өндірісті ұйымдастыру әдістері. Өндірісті ұйымдастырудағы иерархиялық деңгейлер.

  7. Өндірісті ұйымдастыру түрлері. Өндірісті ұйымдастыру түрлерінің мазмұнына және обьектіге байланысты жіктелуі

  8. Өндірісті ұйымдастыру қызметтері: мағынасы мен түрлері.

  9. Өндірісті ұйымдастырудың қызметтері: мақсатты анықтау, жоспарлау, ұйымдастыру және бақылау

  10. Менджменттің технологиялық қызметтері: шешімдер және коммуникациялар.

  11. Өндірісті ұйымдастырудың әлеуметтік-психологиялық қызметтері: делегирлеу және мотивация.

  12. Ұйым ұғымы. Ұйымның өмірлік циклі.

  13. Ұйымның жалпы сипаттамасы.

  14. Ұйымдық қатынастардың түрлері.

  15. Кәсіпорынның ұйымдық құрылымы

  16. Басқару құрылымы: мәні мен негізгі түрлері

  17. Кәсіпорынның өндірістік құрылымын сипаттау.

  18. Өндірісті ұйымдастырудың интеграциялық факторлары. Миссия.

  19. Ұйым мақсаттары: мәні мен түрлері. Мақсатқа қойылатын талаптар.

  20. Стратегия: мәні, түрлері, негізгі компоненттері.

  21. Стратегиялық басқару. SWOT-талдау.

  22. Жоспарлау. Жоспардың негізгі құраушылары

  23. Жоспарлаудың принциптері мен әдістері.

  24. Жоспарлау кезеңдері.

  25. Жоспарды құрастыру әдістері.

  26. Фирма ішінде жоспарлау: анықтамасы, түрлері.

  27. Ұйымдастыру - басқару қызметі

  28. Түзету және реттеу ұғымдары

  29. Реттеудіңмақсаты мен міндеттері

  30. Бақылаудың мәне мен қажеттілігі

  31. Бақылау түрлері

  32. Бақылау үрдісінің кезеңдері

  33. Өкілеттілікті делегирлеудің мәні мен мағынасы

  34. Мотивация. Еңбекті ынталандыру теориясының даму тарихы

  35. Мотивация процесінің кезеңдері.

  36. Адам әрекеттерінің мотиві: түсінігі, жіктелуі.

  37. Мотивацияның түрлері.

  38. Мотивация қызметін жүзеге асыру әдістері.

  39. Коммуникация мәні.

  40. Ұйымдағы ресми және бейресми коммуникациялар .

  41. Коммуникациы процесі: мақсаты, кезеңдері.

  42. Коммуникациялық стиль түрлері.

  43. Өндірісті ұйымдастыру жүйесіндегі басқару шешімдері

  44. адамды және топтарды басқару түрлері

  45. Қайшылықтардың түрлері, табиғаты. Қайшылықтық даму кезеңдері. Қайшылық элементтері.

  46. Басқару стильдері.

  47. Басқару деңгейлеріндегі менеджерлердің түрлері. Меенджерге тән мінез-құлық.

  48. Өндірісті ұйымдастырудағы тиімді басқару әдістері

  49. Басқару ғылымы мазмұны

  50. Басқару мәселелерін оқытудағы негізгі әдістер.

  51. Басқару ғылымынң басқа ғылымдармен байланысы.

  52. Өндірісті ұйымдастырудың негізгі қызметтері.

  53. Басқару принциптері ұғымы

  54. Басқару принциптері ұғымы жіне жіктелуі

  55. Ғылыми принцип.

  56. Жүйелілік және бүтіндік принципі.

  57. Шешім қабылдаудағы ауызбіршілік

  58. Демократиялық орталықтандыру принципі

  59. Басқару қызметі ұғымы және оның табиғаты

  60. Өндірісті басқару қызметінің мәні және жіктелуі.

  61. Басқару қызметтерін талдаудағы қойылатын талаптар

  62. Басқару қызметтерін талдау кезеңдері

  63. Басқарудағы экономикалық әдістердің мәні, мағынасы

  64. Басқарудың әлеуметтік-психологиялық әдістері.

  65. Басқару қызметіндегі жүйелілік және кешенділік әдістері.

  66. Басқару құрылымын жасауға әсер ететін факторлар

  67. Басқару жүйесінің құрылымы түсінігінің мәні.

  68. Сызықтық құрылымның артықшылықтары.

  69. Функционалдық құрылым .

  70. Сызықтық-функционалдық құрылым

  71. Басқару кадрларын жіктеу.

  72. Менеджер еңбегінің мәні мен сипаттамасы

  73. Басқару кадрларын даярлау және қайта даярлау жүйесі (менеджерлер).

  74. Басқару еңбектерін ұйымдастыру ерекшеліктері

  75. Басқару мәдениетінң ерекшелктері

  76. басқару мәдениетінің негізгі элементтері

  77. Басшы жұмысының стилі (менеджердің).

  78. Қазіргі замандағы басқарушыға қойылатын негізгі талаптар

  79. Басқару тиімділігі мен өндіріс тиімділігінің арасындағы байланыс.

  80. Басқару тиімділігі мен соңғы нәтижені салыстыру әдісі

  81. Алынған нәтижеге байланысты басқару тиімділігін салыстыру

  82. Басқару жұмыстарын жетілдіруге байланысты жасалған шараларды бағалау.

  83. Еңбек ресурстарын басқару кезеңдері.

  84. Еңбек ресурстарын қалыптастыру

  85. Еңбек ресурстарын дамыту.

  86. Еңбек жағдайының сапасын жоғарылату.

  87. Еңбек нарығындағы қызмет түрлері.

  88. Ақпараттың басқару жүйесіндегі рөлі.

  89. Өндірісті басқарудағы ақпарат жүйелері.

  90. Басқару процесіндегі ақпараттық жүйелер.

  91. Ақпарат жүйелері, олардың қалыптасуы мен дамуы.

  92. Басқаруды техникалық жабдықтау

  93. Ұйым ішкі ортасындағы элементтер.

  94. Ұйымның ішкі ортасындағы факторлардың қарым-қатынасы мен өзара әрекеттері.

  95. Ұйымның сыртқы ортамен қарым-қатынасы

  96. Сыртқы орта факторларының жіктелуі

  97. «Мотивтер» ұғымы. Мотив процесінің мәні.

  98. Жұмысшыларды ынталандыру теориялары

  99. «Қажеттілік» ұғымының мәні. Қажеттілік ұғымы.

  100. Ынталандыру стратегиясы мен әдістері.

6 КЕЙС «БАСШЫ ІСІН ТИІМДІ ЖОСПАРЛАУ»


6.1 Басшы жұмысын жоспарлау
Жоспарлау – адам қызметінің ажырамас бөлігі.

С.Н. Архангельский былайша атап көрсетеді: «...Психологиялық көзқарас тұрғысынан алғанда адамның болашақ іс-әрекетінің жоспарлауының мәні сол, ол белгілі бір іс-әрекетті орындаудың жолдарын, амалдары мен құралдарын ой елегінен өткізеді де, түпкі мақсаты етуді ойластырады». Сондықтанда да басқару аппаратының тиімді қызметі жоспарлануы тиіс. Ол үшін дербес жұмыс күнінің тәртібі, кәсіпорын жұмысының жалпы тәртібі, адамдарды өзара алмастыру графигі, жеке творчестволық жоспары т.б. жасалады.

Дербес жұмыс күнінің тәртібі белгілі бір жүйемен жүзеге асырылады. Әуелі жекелеген қызмет түрлері еңбек операцияларына бөлініп жұмыс уақытының құрылымы ойластырылады. Сараптап бағалау арқылы жекелеген жұмыс түрлерін орындауға жұсалатын қажетті жұмыс уақыты анықталады. Жұмыс күнінің қолайлы, құрылымын және нақтылы қалыптасқан жұмыс күні тәртібін ескере отырып дербес жұмыс графигі жасалады. Әрбір басшының дербес күн тәртібіне, ең алдымен, атқарылатын жалпы жұмыстар, содан кейін кәсіпорын басшысына қатысты басқа жұмыстар енгізілуі тиіс.

Жұмыс күні тәртібінің негізгі міндеттері: бір жұмыс күніндегі, аптадағы, ай ішіндегі басшылар мен мамандардың жұмысын ретке келтіру, басқару аппараттарының жалпы үйлесімділігі мен ұйғарымдылығын белгілеу, кәсіпорын жұмысының ұйғарымдылығымен мен ырғақтылығына қол жеткізу мақсатында өндірісті басқарудың оперативтілігін арттыру.

Жұмыс күнінің регламенті ауыл шаруашылығы өндірісіндегі маусымдылық ескере отырылып жасалады. Әрбір басшы мен маманның жұмыс күнінің тәртібі кәсіпорындағы жалпы жұмыс күнінің тәртібімен үйлесуі тиіс.

Бұл құжатта жұмыстың басталуы мен аяқталуы, түскі үзіліс, адамдарды жеке мәселелері бойынша қабылдау уақыты, өндірістік мәжілістерді, жиналыстарды, конференцияларды, диспетчерлік сағаттарды, агрозоотехникалық және экономикалық оқуларды, қоғамдық шараларды, сыртқы ұйымдармен байланысу уақыттарын көрсетеді.

Бұл құжатты кәсіпорын басшысы бекітеді. Басшылар мен мамандардың жұмысының тәртібі өз белгілеуіне сәйкес келуі үшін, олардың өзі уақыт аралықтары бойынша, сондай-ақ аудандық әкімшілік пен қоғамдық ұйымдардың жұмыс регламенті бойынша сәйкес келуі, еңбек заңдарының талаптарына сай болуы тиіс.

Жекелей творчестволық жоспарға өндіріс техникалары мен технологияларн жетілдіру, оны ұйымдастыру мен басқару, қызметкерлердің еңбек жағдайын жақсарту, осының негізнде өндірістің экономикалық тиімділігін арттыру жөнінде нақты шараларды жүзеге асыру көзделеді.

Айрықша қажеттісі:

– ой еңбегінде өз інің жұмысын жолға қою. Егер алғашқы сағаттарда жұмыс ойдағыдай істелетін болса:

– әуелі ең қиын жұмысты қолға алған жөн;

– жұмысқа кіріскенде бір минутты да босқа жіберме, сонда жұмысың өнімді болады;

– қиын жұмыстан жеңіл жұмысқа, жағымсыз жұмыстан жағымды жұмысқа, тартымсыз жұмыстан тартымды жұмысқа бірте-бірте ауыс.

Егер жұмыс аяғында ісің жақсы жүретін болса:

– ең жеңіл жұмысты алғашқы кезекке қалдыр;

– әуелі жұмысқа қажетті нәрселеріңді мұқият әзірлеп ал;

– әуелі жүріс-тұрысты көп қажет ететін шаруаларды тындыр, күнделікті міндеттерді күнделікке жазып қой, цифр деректерін есепте;

– жеңіл еңбектен ауырына, тартымды еңбектен тартымсызына бірет-бірте ауыс.

И.В.Ревельскийдің ой еңбегінің гигиенасы жөнідегі ұсынысы ерекше көңіл аударарлық:

1. Еңбек етуді тынығумен мұқият, әрі дұрыс алмастыр.

2. Қатты шаршама.

3. Дұрыс демала біл.

4. Жиі тынық және белгіленген күні еркін серуендеп демал.

5. Жұмыс күнінде толық бір сағаттық демалыс уақытын белгіле.

6. Ой еңбегімен дене еңбегіңді дұрыс үйлестіре біл.

7. Күн сайын бірнеше сағат жұмыс істеуге дағдылан. Ұзақ сарылып жұмыс істеу зиян.

8. Жұмысқа бірте-бірте құлшына кіріс.

9. Өз жұмысыңның үйреншікті қарқынын тездетуге де, баяулатуға да болмайды.

10. Ой еңбегіңде үзілісті тым жиілетуге болмайды.

11. Күні бұрын енжарлыққа салынба.

12. Зейініңе бөгет жасайтын, мазалайтын жайттарды барынша азайтуға тырыс.

13. «Ештен кеш жақсы» деген халық мақалы есіңізде болсын.

14. Бір іспен ұзақ уақыт шұғылданба.

15. Зерттелетін заттармен тұрақты байланыс орнат.

16. Толып жатқан цифр деректер мен анықтамалық сипаттағы нақты материалдарды есіңе сақтап, басыңды ауыртпа.

17. Істейтін жұмысыңның мақсаты айқындалғанда және оның пайдалы екендігіне көз жеткенде ғана қолға ал.

18. Уақытында тамақтанып отыр.

19. Көзіңді сақта.

Уақыт тапшылығын азайту, өзіңнің мақсаткерлігіңді, ұйымдастырушылығыңды арттыру үшін неміс маманы Л.З.Зайверт өзіндік өндірісті ұйымдастыруды ұсынады.

Өзіндік өндірісті ұйымдастырудың басты міндеті – өз мүмкіндігіңді барынша пайдалану, тіршілігінің бағыт-бағдарын саналы түрде меңгеру, сыртқы жағдайды меңгеру, оның өзі кәсіптік және өмірлік мақсаттарына жетуге, үнемдей отырып, жұмысты тиянақты орындауға, еңбекті жақсы ұйымдастыруға, әрі асығыстыққа, әбігершілікке салынбай-ақ жоғары нәтижеге жетуге ықпал етеді.

Жұмысты уақытты пайдалануды талдаудан бастайды, ол үшін өзің басшы ретінде қатысатын барлық жұмыс түрлерінің тізімі жасалып, оның деректерін кестеге түсіреді.

Жұмысты және уақыт шығынын талдау

Жұмыс түрі

Уақыт аралығы

Ұзақтығы

А

иә, жоқ


Б

иә, жоқ


В

иә, жоқ


Г

иә, жоқ

А – қажетті жұмыс, Б – уақыт шығынының есесі, В – жұмысты орындау тиімді, Г – жұмысты орындау үшін белгіленген уақыт аралығы дұрыс алынған.

Өзіндік Өндірісті ұйымдастырудың қызметі: мақсат қою, уақытты жоспарлау, шешім қабылдау, оны жүзеге асыру және ұйымдастыру, бакылау.


6.2 Келушілерді қабылдау және әңгімелесу
Басшылар жұмыс уақытының көпшілік бөлігін өзінің қарамағындағы адамдармен әңгімелесуге, жұмыстың орындалуын бақылауға, келушілерді қабылдап жаңа мәліметтер алуға арнайды. Мұның өзі кездесуді ұйымдастырғанда, біріншіден, жұртшылықтың сеніміне ие болу үшін, екіншіден әңгімелесуші қолайлы, әрі түсінікті нышанда оған қажетті мәліметтерді беру, өз жұмвс тәжірибесін көрсету, пайдалы инициативаны қолдау үшін іскерлік танытуды қажет етеді.

Басшы жеке кездесудің көпшілігін қызмет үстінде қабылдау кезінде жүзеге асады. Қабылдау мәнері бойынша басшылар 3 топқа бөлінеді:

1 топ – мұндай басшыларға барлығы тобымен келеді, жалған демократ. Егер басшының қармағында жиырма қызметшілері болса, онда «Ашық есік саясаты» дұрыс деп саналады.

11 топ – мұндай басшыға кіру де, оны орнынан табу да қиын.

111 топ – мұндай басшының қабылдау тәртібі, кезектілік пен регламент сақталады, бұл ұнамды топ.

Қабылдауды екі түрге бөлуге болады: басшының инициативасы (шақыруы ) бойынша қабылдау және қол астындағылардың өтініші бойынша қабылдау.

Кездесудің бастапқы сәті бірнешеге түрге бөлінеді:

1. Басшы орнынан тұрмайды, бірақ келген кісіге қарайды.

2. Орнында отырып амандасады.

3. Орнынан тұрып амандасады.

4. Келушіні қарсы алып амандасады, орын ұсынады.

Тиімді қабылдау үшін қажеттісі:

– қызмет мәселелерінің және тікелей өзі қабылдайтын адамдардың тізімін белгілейді;

– кезек күттірмейтін мәселелер бойынша қабылдау уақытын дәл белгілеу, мұндайда қабылдау бағыныштының баяндамасы немесе мәлімдемесі түрінде өтеді (көбінесе жұмыс басталған кезде).

Өзіңнің ой-пікіріңнің, позицияңды жеткізудің, осыған көз жеткізудің ең қолайлы жолы жылы жүзді әңгімелесу. Әңгімелесу жиі өткізіле бермейтіндіктен, әсіресе кездесуге әр түрлі мамандар мен басшылар қатысатын болса, және егер де әңгіме өткізу инициативасы қызметі жоғары адамдар тарапынан болған жағдайда мұндай кездесуге барлық мүмкіндікті пайдалану қажет.

Осыған орай әңгімелесудің тәртібімен және тактикасымен, сондай-ақ әңгімелесушінің ой-ниетін бағалау тәсілімен жете танысудың маңызы зор.

Г.П.Мициг алуан түрлі жағдайға қатысты іскерлік әңгімені өткізудің бес негізгі принципін ажыратады Бұл принциптер әмбебап және де кез келген жағдайда қолданылуы мүмкін.

Бірінші принцип – әңгімелесушінің көңілін аудару (әңгімелесудің басталуы).

Әңгімелесуші адам біздің сөзіміздің пайдалы екеніне сенімді болса, ол бізді ықылас қойып тыңтайды. Демек, біз әңгімелесушіні сөзге тарта білуіміз қажет. Бұл екінші принцип (мәлімет беру). Келесі қадамның мәні мынада: біздің идеямыз бен ұсынысымыз келісе отырып, ол қолайлы шешім қабылдайды, өйткені бұл идея мен ұсынысты жүзеге асыру оған және оның кәсіпорнынаедәуір пайда келтіреді. Бұл іскерлік әңгіме өткізудің үшінші принципі – мұқият негіздеу принципі.

Әңгімелесуші айтылған жайттарға қызықтыра және сендіре отырып, біз оның не ойлап отырғанын айқындауымыз қажет. Демек, төртінші принцип – бізбен әңгімелесушінің тілегін айқындап, күдігін сейілту.

Іскерлік әңгімені өткізудің маңызды сегіз нұсқауын есте сақтау қажет. Оның әмбебап, тың сипаты мынадай қарапайым фактіге негізделеді: біз кез келген әңгімелесушіге бейімделуіміз немесе онымен оңтайлы қарым-қатынас орнатуымыз қажет.

Әңгімелесушінің сөзін ақыр аяғына дейін мұқият тыңда.

Әңгімелесуші адамның иландыра айтқан сөзін ешқашан теріске шығарма.

Кикілжіңнен, дәлелсіз сөзуарлықтан аулақ бол.

Әңгімелесуші адаммыңды құрметте.

Мүмкіндігіңше сыпаый, ашық-жарқын, кең пейілді, өнегелі бол.

Қажетті жерінде жігерлі бол, бірақ әңгіме барысы қызу айтысқа ұласқанда салқын қандылық көрсет.

Іскерлік кеңестің табысты болуы, әріптесіңіздің мінез-құлқындағы ерекшеліктерді қаншалықты білгендігіңізде, әрі әңгімені дұрыс арнаға салатындығыңызға байланысты.

Қабылдауды ұйымдастыру:

– белгіленген уақытты мүлтіксіз орындау қажет;

– қабылдауды ұйымдастырғанда басқа келушілерде, телефон щылдыры да бөгет жасамайтын болсын.

Мұқият тыңдаушының орындауға тиісті жағдайлары:

1-жағдай. Әңгіме өткізгенде бөгет ой болмасын. Сөйлеу жылдамдығына қарағанда ойлау жылдамдығы төрт есе көп болатындықтан, «бос уақытты» естіген сөздерді сын көзімен талдап, қорытуға пайдаланамыз.

2-жағдай. Сіз тыңдап отырғанда, келесі мәселені ойластыруға, әсіресе, қарсы дәлел айтуға әзірленудің қажеті жоқ. Бұл өмірде жиі кездеседі.

3-жағдай. Зеініңізді негізгі мәселеге шоғырландырып, қсалқы ойларды ысырып қойыңыз. Әсіресе, дайындықсыз келген шешендерді тыңдау өте қиын.

6.3 Іскерлік мәжілісті ұйымдастыру және өткізу
Іскерлік мәжіліс – белгілі бір міндеттерді ойластырудың және көпшілік болып қабылдаудың кең тараған тәсілі. Қазіргі техникалық құралдар мен басқал\рудың ғылыми тәсілі кеңінен қолданылып отырғанына қарамастан, іс-әрекеттің мұндай нышаны қазір де өз рөлін жойған жоқ. Оның үстіне үнемі күрделеніп отырған басқару жүйесі жағдайында іскерлік мәжіліс ерекше маңызды бола түсуде.

Іскерлік мәжіліс шартты түрде қарастырылатын мәжілістің (әкімшілік, иехникалық, кадр, қаржы, технологиялық, жедел шешілетін мәселелер) ерекшеліктеріне, қатысушылардың құрамы мен сапасына, мәжілісте қаралаиын мәселелердің ауқымы мен санына, құрылымы мен ұйымдастырылуына, мәжілісті өткізу тәртібіне т.б. орай бөлінеді.

Мәжіліс басқв белгілер бойынша жіктелуі мүмкін. Оны өткізу стиліне қарай американдықтар диктаторлық, автократтық, сегретативтік, пікірлесу, еркін кеңесу деп бөлеседі.

Бізде шешілетін мәселелерге орай мынадай жіктеулер қолданылады:

Проблемалық мәжіліс – мұның міндеті – басқарудағы қолайлы шешім іздестіру, бұл талқылау нәтижесінде және де дауысқа салу арқылы қабылданады. Мұндай мәжілістің схемасы: баяндама жасау, баяндамашыға сұрақтар қою, жарыссөзге шығу, шешім шығару.

Нұсқаулық мәжіліс – оның міндеті – жоғарыдан төменге қарай басқару схемасы бойынша жарлық беру, қажетті байлныстар орнату, оларды жеделді орындату.

Жедел мәжіліс – оның міндеті – басты өндіріслегі күнделікті істің жайы туралы мәлімет алу болып саналады. Өзінің мақсаты мен өткізу сипаты жағынан бұл диспетчерлік мәжіліске ұқсайды.

Мұндай мәжілістерде баяндамаларда ұзақ сөйлеушілер де болмайды, тек пікір алысады.

Әрбір басшы басқарудың тиімді тәсілі ретінде мәжілісті, оның жоғарыда аталған түрлерін іскерлікпен пайдалана білуі тиіс. Оларды ұйымдастырудың жалпы схемасымынадай тәртіппен өткізіледі.

Өндірістік кәсіпорындардағы, әкімшілік органдардағы, ғылыми-зерттеу институттарындағы және конструкторлық бюролардағы іскерлік мәжілістердің өзіндік ерекшелігі бар. Оларда ең алдымен мүдделі мәселелер қаралады. Егер кәсіпорындарда көбінесе өндірістік мәселелер талқыланса, әкімшілік органдарда мәселенің көпшілігі жоспарды жасауға және орындалуын бағалануына арналады.

Мәжілісті әзірлеудің және дайындаудың да өзіндік ерекшеліктері бар.

Мәжіліске әзірлік – алуан түрлі ұйымдық және техникалық шаруалардың жиынтығы болып саналады.

Мәжіліс мақсаты айқындалғаннан кейін, оны жүйелі түрде әзірлеу жүзеге асырылады, яғнимәжілістің күн тәртібі, міндеттері белгіленеді, қатысушылар құрамы анықталады, мәжіліс уақытының ұзақтығы, күні және өткізу уақыты көрсетіледі, баяндамашылар мен шығып сөйлеушілер белгіленеді, адамдар жұмыс істейтін бөлмені немесе залды әзірлейді.

Мәжілісті аптаның белгілі бір күні ұйымдастырып, ұзақ мерзімге жоспарлаған дұрыс, мұның өзі қатысушылардың жақсы хабардар болуына, әрбір мәжілісті тыңғылықты әзірлеуге ықпал етеді.

Күн тәртібі мен мәжілістің ұзақтығы туралы. Әрбір мәжілісте қаралатын мәселелердің тізімін көбейту арқылы оны өткізу санын азайтқан жөн.

Мәжілісте қаралатын мәселелерді көбейте отырмәжіліс санын шамамен 30-40% -дай қысқартуға болады. Мұнда 2-3 басты мәселені және бірнеше ұсақ-түйек мәселелерді қараған жөн.

Баяндама әзірлеу. Мәжілістің табысты өтуі баяндама сапасына байланысты. Баяндама тым ұзақ болған жағдайда мәжіліске қатысушылар құлақ қойып, тыңдаудан қалады, жалығады, көңілсізденеді. Баяндаманың қысқа әрі нұсқа болуы – мәжілістің табысты өтуінің кепілі. Бұл маңызды істі, проблеманы жақсы білумен қоса, сөйлеу мәдениеті жетік адамға тапсырған жөн. Баяндамада ақиқат материалдар айтылуы тиіс.

Сөйлеуге әзірлену. Мәжіліске қатысушылар күн тәртібімен және барлық қажетті материалдармен күні бұрын танысуы , қойылған мәселелердің кімдерге қатысты екніндігі нақты көрсетілуі, шығып сөйлеушілерге өз ойын толық айтуға мүмкіндік беруі тиіс.

Мәжілісті басқарушыны дайындау. Көптеген мәжілістер бастала салысымен сәтсіздікке ұшырайды. Мұның өзі мәжілісті басқарушыны күні бұрын әзірлемегендіктен болады. Басқару жөнінде батыс германиялық маман, доктор В.Щребловский мәжілісті басқарудың ғылыми тәсілін пайдалануды ұсынады. Ол үшін мына ережені сақтаған жөн:

1. Мәжіліс тақырыбын мұқият айқындап алу қажет, қандай нәтиженің – шешімін қабылдаудың, ұсыныс берудің немесе қатысушыларды иландырудың қажет екендігін де айқындап алуың қажет.Тек осының өзі ғана мәжілістің табысты өтуінің алғышарты бола алады.

2. Күн тәртібін мұқият ойластыру қажет. Әуелі тез шешетін мәселелерден бастаған жөн. Мәжіліске қатысушылардыалғашқы жетістік едәуір көңілдендіріп тастайды.

3. Талқылау барысында қаралуға тиісті фактілермен мәжіліске қатысушылардың танысқандығына көз жеткізу қажет. Мұндай таныстырудымәжіліс басталар бұрын, құжаттарды тарата отырып, ұйымдастыруға болады

4. Кіріспе сөзде талқылынатын проблемаларды қысқаша (3-5 минуттай) түсіндіріп өткен жөн.

Мәжіліс төрағасы неден бас тартуы тиіс?

Паркинсонның пікірінше, мәжіліс төрағасының қолайсыз 4 типі болады:

– үстемдік етушілер (подависты) – олар қызу басталған талқылауғақысым көрсетуге тырысады;

– елірмелер (дурманисты) – бұлар мақсатқа басқаша жолмен жетеді. Олар мәжіліскеқатысушыларды өз білімімен таң қалдыруға тырысады, бірақ жұртшылық мәжіліс төрағасының не жөнінде айтып отырғаны туралы ештеңе білмейді. Бұған екінші бір елірме қарсы келуі мүмкін.;

– қорқытушы (устрашист)- бұл ауыр бульдозер: бұл дауысы ащы шығатын қызыл шырайлы адам, оған қарсылық көрсете қалсаң, шабынан тулап, қояншыға ұстай жаздайды;

– былықтырғыш (путанист) – тиісті жерде мәжілістің берекесін кетіреді. Мұндайда ешкім не мәселе талқыланып отырғанына, тіпті күн тәртібіндегі қандай бапқа таласып отырғаны туралы бейхабар қалады.

Бөлмені әзірдеу – бөлменің дыбыс өткізбеушілігі жақсы, ауа температурасы қалыпты, мебельдері, желдеткіштері жұмыс істеуге ыңғайлы болуы тиіс.

Мәжілісті өткізу. Қанша адамның келмегеніне қарамастан мәжілісті дәл белгіленген уағында өткізу қажет. Оны дер кезінде өткізудің өзі-ақ кешігушілерді бірте-бірте азайтады. Мәжіліске қатысушылар оның жұмысына белсене ат салысуы тиіс. Мұндайда басшы (төраға) қабілетінің зор мәні бар. Адамдарды зорлап сөйлетудің де қажеті жоқ. Егер мәжіліс шиеленісе бастаса, әзіл-оспақпен сейілткен жөн.

Регламент кез келген мәжілістің бұлжымас заңы болуы тиіс. Мәжіліске кешігуі секілді, регламенттің бұзылуы да қызметтегі кемшілік болып саналады. Оның үстіне жиналысқа қатысушы тек өз жұмыс күнін ғана кемітетін болса, ол жиналысты кешіктіру бүкіл ұжым мүшелерінің жұмыс күніне, яғни өндріске үлкен зиянын тигізеді.

Ұйымдық техникаларды қолдану. Негізгі түрлері: көрсететін бейне құралдар, радиомикрафондар, дауыс зорайтқыш құралдар, компьютерлер регламенттік және хаттамалық (протоколдық) ұйымдық техникалар көбеткіш аппараттар.

Мәжілістің өнімдігі туралы. Ұсақ-түйек мәселелер жөнінде мәжіліс өткізіп бүкіл ұжым мүшелеріне қымбат уақытын алудың қажеті жоқ. Өйткені, іскерлік мәжіліс өткізудің өзі қымбатқа түседі екен: бұған көптеген адамдар қатысып, былай-ақ шешілетін мәселелерге қыруар уақытын жұмсайды.

Көптеген адамдардың өндірісті мәселелерді іскерлік мәжілістерде шешуге дағдылануына шек қою үшін, АҚШ-тың кейбір фирмалары практикаға мәжілістерге жұмсалатын адам сағатқа (лимит) чек кітапшасын енгізеді.

Б.Н. Волгин кейбір мәжілістер үшін тиімділіктің шартты бағасының тәсілін ұсынады.

Мәжілісті өткізуге жұмсалатын шығын сол мәжілістің ұзақтығына, оған қатысатындар санын, қатысушылардың орта есеппен алғандағы жалақысына байланысты. Мәжіліске қатысушылардың орташа жалақысы орташа арифметикалық шама бойынша анықталады:

Мұндағы Ж – мәжіліске қатысушы бір адамның жалақысы;

И – Қатысушылардың жалпы саны.

Егер мәжіліске басқа ұйымдардан іссапармен келушілер қатысқан болса, онда олардың жалақысы іссапар шығыны бойынша алынады.


Орташа жылдық жалақы
мұндағы Сж бір айдағы жұмыс сағаты.

Сонда мәжілісті өткізудің жалпы шығыны мынаған тең:


М=И (ТМ+Тқ) 
мұндағы ТМ – мәжілістің ұзақтығы,

Тқ – әрбір қатысушының жиналуға, мәжілісті күтуге жұмыс орнына қайтып оралуына жұмсалатын қосымша шығынның орташа шамасы.



ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:


  1. Акофф Р. Планирование будущего корпорации. – М.: Прогресс, 1995.

  2. Акофф Р. Прогнозирование, в больших экономических системах / Пер с англ. - Под ред. И.А. Ушакова - М.: “Фирма Гардарика ”, 2002. - 323с.

  3. Альгин А..П. Риск в предпринимательстве (пособие для менеджеров) -С-Пб.: АО «Журнал «Файл/). 2008.- 96 с.

  4. Андрианов В. Конкурентоспособность в России в мировой экономике // Экономист, 10-2007г.

  5. Ансофф И. Стратегическое управление: Пер. с англ. – М.: Экономика, 2006.

  6. Архипова Н.А., Кульба В.В. Управление в производственных ситуациях. – М.: 2004

  7. Баканов М. И. Шеремет А. Д. Теория экономического анализа: Учебник .-М.: Финансы и статистика , 2006.

  8. Бигель Дж. Управление производством: количественный подход- М.: Мир, 2008г.

  9. Бобровников Г.Ж. И др. Качество продукции и научно-технический прогресс. – М.: Издательство стандартов , 2008.

  10. Боумж К. Основы стратегического менеджмента.- М.: ЮНИТИ, 2007

  11. Версан В. Г. Интеграция управления качеством продукции. Новые возможности. - М.: Издательство стандартов, 2009.

  12. Веснин В. Г. Основы менеджмента. Учебник – М.: Институт международного права и экономики. Издательство “Триада Лтд”, 2008г.

  13. Виханский О. С., Наумов А. И. Менеджмент: человек, стратегия, организация, процесс: 2-е изд. Учебник , - М.: “Фирма Гардарика ”, 2006.

  14. Виханский О.С. Стратегическое управление – М.: МГУ, 2005.

  15. Виханский О.С. Стратегическое управление . – М.: Изд-во МГУ, 2005

  16. Водачек Л., Водачкова О. Стратегия управления инновациями на предприятии.

  17. Герчикова И.Н. 2-е изд. Учебник, - М.: Банки и биржи , ЮНИТИ, 2007г.


Достарыңызбен бөлісу:


©melimde.com 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет