«Азот және фосфор» Сабақтың мақсаты

Loading...


Дата11.11.2019
өлшемі0.96 Mb.

Тақырыбы:

«Азот және фосфор»




Сабақтың мақсаты:

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: 

Азот және фосфордың периодтың жүйедегі орнына байланысты V топ элементі ретінде сипаттау, маңызды қасиеттерімен таныстыру. Тәрбиелік: 

Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын оятып, сөйлеу қабілетін дамыту. Дамытушылық: 

Оқушыларды табиғат байлықтарын тиімді пайдалана білуге үйрету.

№1 тапсырма

№1 тапсырма

  • ІVА топша элементеріне қандай элементтер жатады?
  • Көміртектің периодтық жүйедегі орны және атом құрылысы?
  • Көміртектің тотығу дәрежелері?
  • Көміртектің табиғатта таралуы?
  • Көміртектің физикалық қасиеттерін сипаттаңыз?
  • Көміртектің химиялық қасиеттерін сипаттаңыз?
  • Кремнийдің периодтық жүйедегі орны және атом құрылысы?
  • Кремнийдің тотығу дәрежелері?
  • Кремнийдің физикалық қасиеті?
  • Кремнийдің химиялық қасиеті?
  • Силицидтер дегеніміз не?
  • Силанның формуласы?

№ 2 тапсырма

№ 2 тапсырма

Тотығу дәрежелерін табыңыздар:

CH4 , CO2, CO, SiO2, H2SiO3, SiC, Mg2Si, SiH4, SiF4, H2CO3, CaC2.

Атом құрылысы

Фосфордың сыртқы энергетикалық деңгейінде 5 электрон бар. Атомындағы электрондардың орналасуы:


Электрондық құрылысы:

+15Р )2е )8е )5е

1s2 2s2 2p6 3s2 3p3

Табиғатта таралуы:

Бос және қосылыс түрінде кездеседі.

Ауада көлемдік үлесі – 78,09%.

Массалық үлесі – 75,6%

Маңызды қосылыстары: NаNО3, КNО3, Са(NО3)2.

Жер қыртысында мөлшері – 0,01-0,04%

Бұл едәуір көп таралған элемент, жер қыртысындағы оның мөлшері 0,12%-ті құрайды. Фосфор белсенді, табиғатта бос күйінде кездеспейді, маңыздысы-құрамына кальций фосфаты кіретін апатит минералы. Ең көп таралғаны фторапатит 3Ca3(PO4 2) .Ca F2 

Азот

Фосфор

Алынуы:
  • Аммоний нитридін қыздырып айыру арқылы:

  • NН4NО2 = N2 + 2Н2О
  • NаNО2 + NН4Сl = N2 ++NаСl +2Н2О

 Фосфорды фосфариттен алады. Оны көмірмен (кокспен) және құммен араластырып, 1500С электр пешінде қыздырады:  2Са3 (РО4)2 +10С+6SiO2 =6CaSiO3 +P +10CO↑ 

Физикалық қасиеті:

N Иіссіз, түссіз, дәмсіз, ауадан жеңіл газ.

Суда ерігіштігі оттектен төмен

ауадан аздап жеңіл - 1960С сұйық күйге

айналады

- 2100С қар тәріздес массаға айналады.

Азотпен салыстырғанда фосфор элементінің бейметалдық қасиеттерінің кемуі, оның жай заттарының қасиеттеріне әсер етеді.  Фосфордың аллотропиялық түр өзгерістерінің қасиеттері олардың құрылысымен түсіндіріледі. Ақфосфор құрылысы толық зертелген. Оның малекулалық кристалдық торы бар. Ақ фосфордың малекуласы төрт атомды және дұрыс үш қырлы перамида тәріздес. Фосфордың әрбір атомы перамиданың төбесінде орналасқан. Малекулалық торлы басқа заттарға ұқсас, ақ фосфор жеңіл балқиды және ұшқыш. 

Химиялық қасиеті:

Тотықтырғыш, тотықсыздандырғыш қасиет көрсетеді.

N2+3H2 = 2NH3 3Mg + N2 = Mg3N2 N2 + 3Ca = Ca3N2 N2 + 3F2 = 2NF3 3N2 + 2Al = 2AlN3

2Р+3S=P2 S3

2P+3CI2 = 2РСl3

РСl3+CI2 = РСl5 2P+3Ca=Ca3 P2

Са3 Р2 + 6Н2О= 3Cа(ОН)2 +2РН3↑.

6Р+5КСIО3=5KCI+3P2 O5


Қолданылуы:

түрлі қосылыстар, NH2синтездеу, инертті орта, ауа салқындатқыш жүйеде, цианид алу, нитрид алу, азот қышқылын алу.

Cа3(PO4)2-фосфорит фторапатит, Р-нәруыз құрам тіс, сүйек

Физикалық қасиеттері


Ақ фосфор

Қызыл фосфор

1.Ақ түсті кристалл зат, тығыздығы 1,83г/см3

2.Қараңғыда жарқырайды

3.Кәдімгі жағдайда 30-40 0С температурада ауадағы оттекпен тотығады

4.От алғыш қауіптілігіне байланысты су астында сақтайды

5.Суда ерімейді,

(СS2) күкірткөміртекте ериді

6.Өте қауіпті, улы!

7.440С-та балқиды, 2800С-та қайнайды



1.Аморфты зат, кристалды емес, тығыздығы 2,20 г/см3

2.Қараңғыда жарқырамайды

3.Ауадағы оттекпен 260 0С –та тотығады

4.Отқа қауіпті емес. Қыздырғанда оталады.

5.Суда да, (СS2) күкірткөміртекте де ерімейді

6.Улы емес

7.4000С-та балқиды

1. Фосфор оттекте жанып, пентаоксид түзеді:


Химиялық қасиеттері

1. Фосфор оттекте жанып, пентаоксид түзеді:

4Р+5О2=2Р2О5

2. Фосфор хлормен ерекеттесіп, фосфор үш хлоридін және 3000С-та фосфор пентахлоридін түзеді:

2Р+3Cl2=2РCl3

2Р+5Cl2=2РCl5

3. Фосфор сутекпен тікелей әрекеттесіп, фосфин түзеді:

2Р+3Н2=2РН3


4. Фосфор металдармен фосфидтер түзе әрекеттеседі:

3Са+2Р=Са3Р2 кальций фосфиді

3Nа+Р=Na3Р натрий фосфиді

5. Күрделі заттармен әрекеттеседі:

5КСl3+6P=3P2O5+5KCl

Қолданылуы


Фосфор (V) оксиді

Р2О5+Н2О=2НРО3 метафосфор қышқылы


Р2О5+2Н2О=Н4Р2О7 дифосфор қышқылы

Р2О5+3Н2О=2Н3РО4 ортофосфор қышқылы

Алынуы

Зертханада алынуы:

P2O5+3H2O=2H3PO4


Өнеркәсіпте алынуы:

Ca3(PO4)2+3H2SO4=3CaSO4 +2H3PO4

Химиялық қасиеттері:

2H3PO4+3СаО=Ca3(PO4)2 +3H2O

Са3(PO4)2+4Н3PO4=3Са(Н2РО4)2



Қолданылуы

Фосфор

қышқылы

Алкогольсіз сусындар

алуда

Дәрі-дәрмек жасауда

Минералды

тыңайтқыштар

алуда

Өнеркәсіпте

Нан

пісіруде

Сабақты бекіту


№1 тапсырма

Тотығу дәрежелерін табыңыздар:

NO, NO2, HNO3, NaNO3, N2O, P2O5, H3PO4, Ag3PO4, Ca3P2, PCl3, PCl5, P Н3, Ca3P2, P4 , N2.

Венн диаграммасы

Ақ фосфор


Қызыл фосфор

Ортақ қасиет



Ақ түсті,

кристалл

Қараңғыда

жарқырайды,

өте улы т.б.

Аморфты,

Кристалды емес

Қараңғыда

жарқырамайды,

Улы емес т.б.

Суда

ерімейді

Берілген айналуларды жүзеге асыруға болатын реакция теңдеулерін жаз:

N2 NH3 NO NO2 HNO3


Ca →CaO→Ca (OH)2 →CaSO4

Ca3(PO4)2→P→Mg3P2→PH3→P2O5→H3PO4

Эстафеталық ойын “Термин-синоним”



PH3

Аммиак

H3PO4

Кальций фосфиді

P2O5

Аммофос

Ca(NO3)2

Фосфин

NH3

Фосфор (V) оксиді

NH4H2PO4

Кальций нитраты

Ca3P2

Ортофосфор қышқылы

Ca(H2PO4)2+2CaSO4

Күміс фосфаты

HPO4

Жай суперфосфат

Ag3PO4

Метафосфор қышқылы

Эстафеталық ойын “Термин-синоним”

PH3

Аммиак

H3PO4

Кальций фосфиді

P2O5

Аммофос

Ca(NO3)2

Фосфин

NH3

Фосфор (V) оксиді

NH4H2PO4

Кальций нитраты

Ca3P2

Ортофосфор қышқылы

Ca(H2PO4)2+2CaSO4

Күміс фосфаты

HPO4

Жай суперфосфат

Ag3PO4

Метафосфор қышқылы

№ 4 тапсырма

№ 4 тапсырма

«Иә» немесе «жоқ» деп жауап беру

  • Фосфордың таңбасы «ПЭ»
  • Фосфордың атом масса 31, реттік нөмері 15
  • Фосфордың тотығу дәрежелері +2 және +4
  • Азоттың таңбасы «ЭН»
  • Азоттың тотығу дәрежелері – 3 тен +5 ке дейн
  • Азоттың атом массасы 14, реттік нөмері 7
  • Азоттың ауа құрамындағы мөлшері – 78%
  • Фосфор 3 периодта, 3 қатарда V А топшасында орналасқан
  • Азоттың протон саны 7, нейтрон – 6, электрон – 7
  • Азот және фосфор химиялық қасиетінде оттекпен әрекеттеспейді
  • Азоттың массалық үлесі – 75,6%
  • Фосфор – иіссіз, түссіз, дәмсіз, ауадан жеңіл газ.
  • Фосфордың нейтрон саны 16, протон – 15, электрон – 15
  • Азотта 3 энергетикалық деңгейше
  • Фосфиннің формуласы РН3

Үйге тапсырма:

§ 7.7, 7.8, 7.9.

№9 237 бет (есеп шығару)

Аммиак, азот қышқылы және фосфор қышқылдарына шағын баяндама жазу

Достарыңызбен бөлісу:
Loading...


©melimde.com 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет

Loading...